Η Αθήνα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Μου ήρθε εχθές στο κινητό ένα μήνυμα από τα καταστήματα Notos. Με ευχαριστούσαν για την εμπιστοσύνη και την προτίμηση που τους έδειξα όλα αυτά τα χρόνια και με ενημέρωναν ότι το πολυκατάστημα θα συνεχίσει τη λειτουργία του στον Πειραιά, και τα λοιπά και τα λοιπά.

Πρώτα απ’ όλα, άσχετο με το θέμα μου, σκέφτηκα πόσα καταστήματα, πόσες εταιρείες, πόσες επιχειρήσεις ανά την Ελλάδα έχουν το τηλέφωνό μου. Δεν θυμάμαι από πότε άρχισαν να ζητούν αριθμό κινητού όταν πλήρωνες στο ταμείο ώστε να σε συμπεριλάβουν στο πελατολόγιο και να λαμβάνεις ειδοποιήσεις για εκπτώσεις, προσφορές, νέες παραλαβές.

Εγώ πάντα το έδινα και το δίνω, δεν φαντασιώνομαι ας πούμε ότι με παρακολουθεί και με φακελώνει η L’Oreal. Αφήστε που, πλέον, το 80% των αγορών μου είναι ηλεκτρονικές, όπου συμπληρώνεις υποχρεωτικά και αριθμό τηλεφώνου.

Το θέμα μου, όμως, είναι τα μοιρολόγια τα οποία συνόδευσαν την είδηση ότι κλείνουν τα Notos που ήταν, ας πούμε, η μετεξέλιξη του ιστορικού καταστήματος Αφοί Λαμπρόπουλοι το οποίο λειτουργούσε στη γωνία της Αιόλου με τη Σταδίου από το 1913.

Βεβαίως και μιλάμε για ένα ιστορικό κατάστημα και για ένα από τα πιο γνωστά, στις προηγούμενες γενιές, τοπόσημα της Αθήνας. Οπως επίσης ότι και εδώ έχουμε ένα από εκείνα τα γοητευτικά success stories της ελληνικής επιχειρηματικότητας των αρχών του 20ού αιώνα, αφού ο Ξενοφών Λαμπρόπουλος ξεκίνησε το 1901 ως πλανόδιος πωλητής ανδρικών ρούχων και, λίγα χρόνια αργότερα, ίδρυσε με τον αδελφό του Θεμιστοκλή την εταιρεία Αφοί Λαμπρόπουλοι και άνοιξαν το κατάστημα.

Καινοτομία για εκείνη την εποχή, συνώνυμο της πολυτέλειας και του ευρωπαϊκού λούσου, αλλά μιλάμε για πριν από 100 χρόνια. Εκ των οποίων τα τελευταία τριάντα οι αλλαγές στους κώδικες της αγοράς και στα καταναλωτικά μας ήθη ήταν καταλυτικές. Και για να πω την αλήθεια, μου έκανε εντύπωση πως μου έστειλαν αυτό το μήνυμα, αφού είχα να πάω τουλάχιστον 15 χρόνια και δεν νομίζω ότι το είχα επισκεφτεί πάνω από 10 φορές συνολικά. Καινούργια καταστήματα άνοιξαν, νέες περιοχές έγιναν εμπορικά κέντρα, το shopping δεν ήταν μόνο μια νέα λέξη αλλά και μια καινούργια αντίληψη. Και, για να είμαι ειλικρινής, μου φαινόταν μελαγχολικό ένα μεγάλο κατάστημα που από εκείνη την εποχή ήταν ψιλοάδειο σε μία περιοχή που ολοένα υποβαθμιζόταν.

Διαβάζοντας, όμως, ακόμη και από έγκριτους δημοσιογράφους, για την Αθήνα που χάνεται, που μεταμορφώνεται σε μια πόλη χωρίς μνήμη, που σε λίγο θα ζει μόνο στις αναμνήσεις μας, μια πόλη που μας την κλέβουν, αναρωτιέμαι τι κάνουμε εμείς οι κάτοικοί της για να τη «σώσουμε»; Εντάξει, μπορεί να νοσταλγώ κι εγώ εκείνο το «Ραντεβού στου Μπακάκου», αλλά νομίζω ότι έχω να δώσω ραντεβού στην Ομόνοια ίσως και πριν από τη δεκαετία του 1990. Και το βρίσκω απολύτως φυσιολογικό όλο αυτό.

Η πόλη «μετακινείται» συνεχώς εντός και εκτός των ορίων της. Αλλες περιοχές ακμάζουν, ενώ άλλες παρακμάζουν. Και οι επιχειρήσεις που λειτουργούν σε αυτές ακολουθούν την πορεία τους. Τι θέλουμε δηλαδή; Να ακμάζει το Παγκράτι αλλά να εξακολουθεί να λειτουργούν, ως κιβωτοί αναμνήσεων, τα καταστήματα της Ομόνοιας για να αποτίουμε φόρο τιμής στη νοσταλγία μας όταν περνάμε βιαστικά με το αυτοκίνητο από εκεί;

Ποια πόλη νοσταλγούμε;

Να ρωτήσω, όμως, κάτι; Ηταν ωραίο αυτό το κτίριο στη Σταδίου και Αιόλου; Ενα «κόσμημα», ας πούμε, της πόλης που νοσταλγούμε; Μια απρόσωπη σιδηροκατασκευή έμοιαζε.

Η Αθήνα είναι μία πόλη ούτε καν 200 χρόνων. Η αρχική εκδοχή του Κέντρου της προφανώς και έμοιαζε με μακέτα, διότι μακέτα πολεοδόμων και αρχιτεκτόνων ήταν στην ουσία. Οι άνθρωποι, όμως, που την κατοίκησαν δεν πρόλαβαν να αποκτήσουν συνείδηση Αθηναίου. Η ανάγκη του εκμοντερνισμού επικράτησε του σεβασμού στην κληρονομιά που έφερε. Και μεταπολεμικά, λόγω και της εσωτερικής μετανάστευσης, τα παλιά της κτίρια γκρεμίζονταν ως «παλιατζούρες» για να κτιστούν μοντερνιές. Το θέμα, λοιπόν, δεν είναι ότι έκλεισε ο Λαμπρόπουλος, αλλά η όψη που θα πάρει το κτίριο με τη νέα του χρήση.