Κρήτη: 450 πρόσφυγες και μετανάστες σε λίγα 24ωρα

Η Κρήτη εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο ενός μεταναστευτικού κύματος που όχι μόνο δεν δείχνει να υποχωρεί, αλλά τις τελευταίες ημέρες αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη ένταση. Από τη Γαύδο μέχρι τους Καλούς Λιμένες, την Ιεράπετρα και τη Σητεία, οι αφίξεις προσφύγων και μεταναστών και οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης διαδέχονται η μία την άλλη, με τις νότιες ακτές του νησιού να μετατρέπονται σε ένα διαρκές πεδίο κινητοποίησης των Αρχών.

Τις τελευταίες πέντε ημέρες, δεκάδες ήταν τα περιστατικά στα νότια της χώρας, στα οποία οι λιμενικές Αρχές κλήθηκαν να συνδράμουν, διασώζοντας εκατοντάδες υπήκοους τρίτων χωρών, οι οποίοι ξεκίνησαν από τις λιβυκές ακτές. Πίσω, όμως, από τους αριθμούς βρίσκονται άνθρωποι που διασχίζουν τη Μεσόγειο πάνω σε πρόχειρες και υπερφορτωμένες λέμβους, αλλά και μια ολοένα πιο σύνθετη πραγματικότητα για το ίδιο το νησί. Το Λιμενικό, η Frontex και οι τοπικές Αρχές βρίσκονται σε διαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα, ενώ από την άλλη μεριά η διαχείριση των νέων αφίξεων δοκιμάζει τις αντοχές των υποδομών.

Μέσα σε λίγα 24ωρα, περισσότεροι από 450 πρόσφυγες και μετανάστες έφταναν στις κρητικές ακτές. Πάντως, για μία ακόμη φορά τα κυκλώματα των διακινητών ακολουθούν την ίδια τακτική – που εφαρμόζουν το τελευταίο διάστημα – βάζοντας σε ρόλο… μπροστάρη ανήλικους μετανάστες. Σε δύο από τις πρόσφατες επιχειρήσεις διάσωσης συνολικά 144 προσφύγων και μεταναστών στην Ιεράπετρα, συνελήφθησαν δύο ανήλικοι, οι οποίοι αναγνωρίστηκαν ως φερόμενοι διακινητές. Στην πρώτη περίπτωση ένας 17χρονος υπήκοος νοτίου Σουδάν αναγνωρίστηκε από τους υπόλοιπους επιβαίνοντες ως το άτομο που είχε αναλάβει τη μεταφορά τους από τις ακτές του Τομπρούκ της Λιβύης προς την Ελλάδα, ενώ στη δεύτερη αναγνωρίστηκε και πάλι ένας 17χρονος ομοεθνής του, με τους ανήλικους να αντιμετωπίζουν, μεταξύ άλλων, κατηγορίες για παράνομη είσοδο στη χώρα, διευκόλυνση και έκθεση.

Αξίζει να σημειωθεί πως σύμφωνα με τα στοιχεία της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, από τις αρχές του έτους μέχρι και τις 9 Αυγούστου έφτασαν συνολικά στην Ελλάδα 20.730 πρόσφυγες και μετανάστες, εκ των οποίων οι 15.887 αποβιβάστηκαν σε κάποια ελληνική ακτή, ενώ οι υπόλοιποι 4.843 διέσχισαν στο χρονικό αυτό διάστημα τον Εβρο. Μάλιστα, πάνω από τις μισές αφίξεις που καταγράφηκαν, σημειώθηκαν στα νότια της χώρας, σε Κρήτη, δηλαδή, και Γαύδο, γεγονός που για μία ακόμη φορά επιβεβαιώνει πως τα δύο νησιά εξακολουθεί να είναι η πρώτη πύλη παράτυπης εισόδου στην Ελλάδα. Αν πάλι, σε αυτές τις αφίξεις προστεθούν και εκείνες των τελευταίων ημερών καταλαβαίνει κανείς πως το μεταναστευτικό ζήτημα έχει πλέον «εστιαστεί» στα νότια.

Οι μετακινήσεις στη μεσογειακή Ευρώπη

Εκθεση της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες που δημοσιεύθηκε πριν από λίγες ημέρες και εξετάζει τις ποικίλες μετακινήσεις προσφύγων, αιτούντων άσυλο και μεταναστών κατά μήκος της διαδρομής της Νοτιοδυτικής Ασίας, δείχνει πως μεταξύ του 2021 και του 2025, οι παράνομες αυτές αφίξεις αντιπροσώπευαν ένα σημαντικό και αυξανόμενο ποσοστό του συνολικού αριθμού αφίξεων στη μεσογειακή Ευρώπη – από 15% διπλασιάστηκαν. Η σύνθεση των αφιχθέντων παρέμεινε σταθερή, με τους υπηκόους του Αφγανιστάν, του Μπανγκλαντές, του Πακιστάν και του Ιράν να αποτελούν σταθερά το 99% όσων έφτασαν από τη Νοτιοδυτική και Νότια Ασία.

Στα πέντε αυτά χρόνια, η Ιταλία παρέμεινε ο κύριος τόπος εισόδου για τις εν λόγω αφίξεις. Μάλιστα, από το 2021 και 2023, το ποσοστό των αφίξεων στην Ιταλία παρέμεινε περίπου στο 70-80%. Αντίστοιχα, η Ελλάδα κατέγραψε σημαντική αύξηση στις αφίξεις από την περιοχή Ασίας – Ειρηνικού. Είναι ενδεικτικό πως το 2021 και το 2022, η Ελλάδα αντιπροσώπευε το 9% των αφίξεων από την περιοχή, ποσοστό που αυξήθηκε στο 26% το 2023 και περαιτέρω σε περίπου 40% το 2024-2025. Η αύξηση το 2023 και το 2024 οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των αφίξεων από το Αφγανιστάν.

Στο μεταξύ, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, που δημοσιεύθηκαν πριν από λίγες ημέρες, τον περασμένο Μάιο συνολικά 42.525 αιτούντες άσυλο για πρώτη φορά (πολίτες εκτός ΕΕ) υπέβαλαν αίτηση διεθνούς προστασίας σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, σημειώνοντας μείωση 22% σε σύγκριση με τον Μάιο του 2025 (54.765) και μείωση 2% σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2026 (43.360).

Οι υπήκοοι Βενεζουέλας συνέχισαν να αποτελούν τη μεγαλύτερη ομάδα ανθρώπων που ζητούν άσυλο στην ΕΕ (4.465 αιτούντες για πρώτη φορά), ακολουθούμενοι από Αφγανούς (3.425), Μπανγκλαντεσιανούς (2.860) και Σουδανούς (1.690). Η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία και η Γερμανία έλαβαν τον μεγαλύτερο αριθμό αιτούντων άσυλο, αντιπροσωπεύοντας τα τρία τέταρτα όλων των αιτούντων άσυλο στην ΕΕ. Είναι χαρακτηριστικό πως σε σύγκριση με τον πληθυσμό κάθε χώρας της ΕΕ, τα υψηλότερα ποσοστά αιτούντων άσυλο καταγράφηκαν στην Ελλάδα (34,8), έναντι της Ιταλίας (18,1) και της Ιρλανδίας (17,8).

Τον ίδιο μήνα – Μάιος 2026 – συνολικά 945 ασυνόδευτοι ανήλικοι υπέβαλαν αίτηση ασύλου για πρώτη φορά στην ΕΕ. Ο μεγαλύτερος αριθμός ασυνόδευτων ανηλίκων προερχόταν από τη Σομαλία (205), το Σουδάν (110), το Αφγανιστάν (95), την Αίγυπτο (85) και τη Βενεζουέλα (40). Οι χώρες της ΕΕ που έλαβαν τον μεγαλύτερο αριθμό αιτήσεων ασύλου από ασυνόδευτους ανηλίκους ήταν η Γερμανία (220), η Ολλανδία (195), η Ελλάδα (135), η Γαλλία (80) και η Ισπανία (75).