Η ηπατική ίνωση αποτελεί ένα σοβαρό αλλά συχνά «σιωπηλό» πρόβλημα δημόσιας υγείας, καθώς εξελίσσεται για χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα. Πρόκειται για τη δημιουργία ουλώδους ιστού στο ήπαρ έπειτα από μακροχρόνια επιβάρυνση, και όταν πλέον εκδηλωθούν σοβαρά προβλήματα, η βλάβη μπορεί να έχει ήδη προχωρήσει σε κίρρωση και στις επιπλοκές της.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη LiverScreen, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό The Lancet. Η μελέτη εξέτασε περισσότερους από 30.000 ανθρώπους ηλικίας άνω των 40 ετών από εννέα ευρωπαϊκές χώρες, προερχόμενους από τον γενικό πληθυσμό και όχι μόνο από ομάδες υψηλού κινδύνου. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε μη επεμβατικό έλεγχο της «σκληρότητας» του ήπατος, καθώς και σε αιματολογικές εξετάσεις.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 6,9% είχε θετικό αρχικό έλεγχο, ενώ το 4,6% εμφάνιζε αυξημένη σκληρότητα ήπατος, ένδειξη πιθανής αδιάγνωστης ίνωσης. Επειτα από εξειδικευμένη αξιολόγηση από ηπατολόγους, επιβεβαιώθηκε ότι τουλάχιστον το 1,6% του συνολικού πληθυσμού της μελέτης είχε χρόνια ηπατική νόσο με ίνωση. Αυτό σημαίνει πως περίπου ένας στους εξήντα ενηλίκους άνω των 40 ετών μπορεί να έχει ήδη σημαντική ηπατική βλάβη χωρίς να το γνωρίζει.
Οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου που αναδείχθηκαν ήταν η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ. Μάλιστα, όσο περισσότεροι μεταβολικοί παράγοντες συνυπήρχαν, τόσο αυξανόταν σημαντικά και ο κίνδυνος ίνωσης. Σε άτομα χωρίς τέτοιους παράγοντες, τα παθολογικά ευρήματα ήταν χαμηλά, ενώ σε όσους συνδύαζαν πολλούς μεταβολικούς παράγοντες και σημαντική κατανάλωση αλκοόλ, το ποσοστό μπορούσε να φτάσει μέχρι και το 37,1%.
Η έρευνα έδειξε ακόμη ότι στο 93% των επιβεβαιωμένων περιπτώσεων, η αιτία ήταν η στεατωτική νόσος του ήπατος, η οποία σχετίζεται στενά με την παχυσαρκία, τη διατροφή, την καθιστική ζωή, τον διαβήτη και το αλκοόλ. Παράλληλα, τονίστηκε ότι ο αρχικός έλεγχος πρέπει πάντα να επιβεβαιώνεται από ειδικό, ώστε να αποφεύγονται λανθασμένες εκτιμήσεις.
Συνολικά, η μελέτη αναδεικνύει ότι η ηπατική ίνωση δεν είναι σπάνια, αλλά ένα υποτιμημένο και ύπουλο πρόβλημα που συνδέεται άμεσα με τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Η έγκαιρη διάγνωση και η αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην πρόληψη σοβαρών ηπατικών νοσημάτων. Η ενημέρωση του πληθυσμού και ο προληπτικός έλεγχος σε άτομα υψηλού κινδύνου μπορούν να μειώσουν σημαντικά τη μελλοντική επιβάρυνση της υγείας.
Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, τ. πρύτανης του ΕΚΠΑ
