Επειτα από 18 μήνες μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, που είχαν ως αφετηρία την πολύνεκρη κατάρρευση ενός στεγάστρου στον πρόσφατα ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, ο λαϊκιστής πρόεδρος της Σερβίας, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ανακοίνωσε το Σάββατο ότι θα παραιτηθεί σε «μερικές εβδομάδες» και η χώρα θα διεξαγάγει πρόωρες προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές.
«Αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει το τέλος του Βούτσιτς», έσπευσε εντούτοις να ξεκαθαρίσει, μιλώντας στο πρακτορείο Reuters, ο Ραντίβογιε Γκρούγιτς, ένας αναλυτής με έδρα τη Βαρσοβία. «Εχει ήδη ένα σχέδιο, το οποίο επ’ ουδενί προβλέπει την αποχώρησή του από την πολιτική, το αντίθετο».
Ο Βούτσιτς βρίσκεται 12 χρόνια στην εξουσία, ως πρόεδρος ή ως πρωθυπουργός. Η δεύτερη και τελευταία προεδρική θητεία του επρόκειτο να ολοκληρωθεί στα μέσα του 2027 – για τότε ήταν προγραμματισμένες κανονικά οι επόμενες προεδρικές, όπως και οι επόμενες κοινοβουλευτικές εκλογές. Στην πραγματικότητα, ο Βούτσιτς έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να επιστρέψει στη (θεσμικά ισχυρότερη) θέση του πρωθυπουργού. Πρόσφατα μάλιστα, αρκετοί κορυφαίοι σύμμαχοί του δήλωσαν δημοσίως ότι πρέπει να το κάνει. Εφόσον το κόμμα του, το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) επικρατήσει στις εκλογές, αναλυτές εκτιμούν ότι ο ίδιος θα αναλάβει την πρωθυπουργία, και θα επιχειρήσει να τοποθετήσει κάποιον σύμμαχό του στην προεδρία, ώστε να ελέγχει τους βασικούς μοχλούς εξουσίας. Η εξέλιξη αυτή θα συνέχιζε μια μακρά παράδοση κατά την οποία η εξουσία στη Σερβία ακολουθεί τον Βούτσιτς, ανεξάρτητα από τον θεσμικό τίτλο που κατέχει.
«Θα κερδίσουμε με μεγαλύτερη διαφορά από ποτέ», διαβεβαίωσε ο ίδιος το Σάββατο χιλιάδες υποστηρικτές του στο κέντρο του Βελιγραδίου. «Η πρότασή μου είναι ο συνδυασμός μας, ο νικηφόρος συνδυασμός στις επερχόμενες εκλογές, να ονομαστεί “Ενωμένη Σερβία”», πρόσθεσε, ισχυριζόμενος ότι τον συνασπισμό αυτό θα συνθέτουν πατριωτικές πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις ανεξαρτήτως ιδεολογίας. Αυτή η προεκλογικού τύπου συγκέντρωση άνοιξε με τον εθνικό ύμνο – ακολούθησε ένας σερβικός παραδοσιακός χορός από… κινεζικά ανθρωποειδή ρομπότ ντυμένα με εθνικές ενδυμασίες. Παρότι υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα, άλλωστε, η Σερβία του Βούτσιτς διατηρεί ισχυρούς δεσμούς και με την Κίνα και με τη Ρωσία.
Απευθυνόμενος στους υποστηρικτές του, ο σέρβος πρόεδρος δεσμεύτηκε ότι το κόμμα του θα εξαλείψει τη διαφθορά (με την οποία είναι συνυφασμένο), υποσχέθηκε αύξηση των συντάξεων και οικονομική ενίσχυση για τους οικονομικά ασθενέστερους, καθώς και βελτίωση των κρατικών υπηρεσιών υγείας. Απηύθυνε επίσης έκκληση για διάλογο στους πολιτικούς του αντιπάλους. Λίγα λεπτά αργότερα, επιτέθηκε στους φοιτητές και τους υπόλοιπους αντικυβερνητικούς διαδηλωτές κατηγορώντας τους ότι συνεργάζονται με απροσδιόριστες ξένες δυνάμεις και επιδιώκουν να καταστρέψουν τη χώρα.
«Με την παραίτησή του και με την προκήρυξη πρόωρων προεδρικών και κοινοβουλευτικών εκλογών, ο Βούτσιτς προσπαθεί να προλάβει την αναπόφευκτη πτώση του, εξαιτίας των διαδηλώσεων και του φοιτητικού κινήματος, το οποίο έχει μεγαλύτερη υποστήριξη από τον ίδιο», διαβεβαίωσε ο Σάβο Μανοΐλοβιτς, επικεφαλής του φοιτητικού κινήματος της αντιπολίτευσης «Κίνηση Αλλαγής». Η τραγωδία στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, ο θάνατος 16 ανθρώπων, θεωρήθηκε μια εκδήλωση της ευρύτερης διαφθοράς και κυβερνητικής κακοδιαχείρισης σε κατασκευαστικά έργα, πυροδότησε λοιπόν ένα κίνημα διεκδίκησης δημοκρατικών αλλαγών. Καθώς η οργή και η απογοήτευση στους δρόμους εντείνονταν, η αντίδραση του Βούτσιτς γινόταν ολοένα και πιο αυταρχική. Αλλά οι φοιτητές επιμένουν, μια νέα συγκέντρωση είχε προγραμματιστεί για χθες στην πόλη Κράλιεβο.
