Το σύνδρομο του καταδιωκόμενου καλλιτέχνη

Δόθηκαν προχθές το βράδυ τα βραβεία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου. Τα περισσότερα κέρδισε η ταινία του Γιώργου Γεωργόπουλου «Πολύ κοριτσίστικο όνομα το Πάττυ». Ωστόσο, περισσότερα είδα να γράφονται στο Διαδίκτυο για μία ταινία που δεν βραβεύτηκε, παρά για τη βραβευμένη.

Μιλάω για τη «Σπασμένη φλέβα» του Γιάννη Οικονομίδη που έχει ξεπεράσει τις 160.000 εισιτήρια και η οποία παρόλο που ήταν προτεινόμενη για δώδεκα βραβεία, τελικά κέρδισε μισό, το βραβείο ερμηνείας Β’ Γυναικείου Ρόλου που η Μπέτυ Αρβανίτη μοιράστηκε με τη Γιούλα Μπούνταλη («Πολύ κοριτσίστικο όνομα το Πάττυ»). Σηκώθηκε λοιπόν ο κουρνιαχτός περί αδικίας, περί κυκλωμάτων, περί σκοπιμοτήτων, περί συναφιών που βραβεύουν τους δικούς τους και άλλα τέτοια που ακούω εδώ και πολλά χρόνια, μην πω από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Και τα ακούω από ταξιτζήδες που θεωρούν τους εαυτούς τους παραγνωρισμένα ταλέντα που δεν αναγνωρίστηκαν, επειδή δεν έχουν κονέ, μέχρι ταλαντούχους και καταξιωμένους καλλιτέχνες.

Ο Γιάννης Οικονομίδης είναι ένας εξαιρετικός κινηματογραφιστής, από τους πιο αναγνωρισμένους και πετυχημένους των τελευταίων ετών που έχει κερδίσει και τα «αστεράκια» δύσκολων κριτικών, αλλά και την προτίμηση του μεγάλου κοινού (δεν ξεχνώ βέβαια και τη συγκλονιστική θεατρική του παράσταση, «Στέλλα κοιμήσου»). Η εντελώς προσωπική μου άποψη είναι ότι στις ταινίες του επαναλαμβάνεται· σαν να βλέπω το ίδιο πράγμα με άλλους ρόλους που ερμηνεύουν όμως οι ίδιοι ηθοποιοί. Επίσης, είναι πολύ «φωναχτές». Ολοι και όλα φωνάζουν κι αυτό εμένα με κουράζει.

Επίσης, ενώ «ζουμάρει» στο περιθώριο, προφανές ή καλυμμένο, νιώθω ότι δεν το αγαπάει, μάλλον το εκμεταλλεύεται. Αλλά αυτές οι εκτιμήσεις είναι εντελώς προσωπικές, όπως προσωπικός είναι ο τρόπος που «εισπράττει» ο καθένας την Τέχνη. Και τέλος πάντων, αφού αυτό που κάνει το κάνει καλά, δεν θα πάρει και την άδειά μου. Πολλοί δημιουργοί κινούνται αποκλειστικά σε ένα καλλιτεχνικό σύμπαν που έχουν δημιουργήσει οι ίδιοι. Μήπως αυτό δεν έκανε και ο Αγγελόπουλος;

Αυτό όμως, που μου κάνει εντύπωση είναι ότι, παρά την επιτυχία και την καταξίωσή του, ο Οικονομίδης φαίνεται ότι έχει το σύνδρομο του καταδιωκόμενου από το σινάφι καλλιτέχνη. Οπως και οι θαυμαστές του που σήκωσαν τον κουρνιαχτό για τη μη βράβευσή του. Ο ίδιος, δύο ημέρες πριν από την απονομή των βραβείων, σε συνέντευξή του στη Χρυσούλα Παπαϊωάννου και το περιοδικό «Κλικ», είπε ότι ένα μεγάλο μέρος του σιναφιού της ελληνικής κινηματογραφίας είναι επιεικώς άσχετοι, γι’ αυτό και δεν αναγνωρίζουν την αξία του. Προβλέπει δε σωστά, όπως αποδεικνύεται εκ του αποτελέσματος, ότι η ταινία του δεν θα ψηφιστεί, διότι αυτοί που κρίνουν δεν καταλαβαίνουν, και ότι αυτό είναι «ντροπή, ξεφτίλα, αίσχος», ότι η ύπαρξή του τους θυμίζει αυτό που οι ίδιοι δεν κατάφεραν και «… Ποιος αμερικανός ηθοποιός είναι καλύτερος από τον Μπισμπίκη και τον Μουρίκη ή την Κεχαγιόγλου;». Και είπε κι άλλα. Για το κενό που υπήρχε και το κάλυψε ο ίδιος, για τις ταινίες του που είναι «δώρα» στο ελληνικό σινεμά, αλλά καλύτερα να μην επεκταθώ.

Αντισυστημικοί και συστημικές «υιοθεσίες»

Μου κάνει εντύπωση η οργή και η αίσθηση αδικίας που κατατρύχει τον Οικονομίδη. Για «ανυποχώρητος» δημιουργός, όπως αυτοσυστήνεται, πολύ καλά τα πάει. Οι ταινίες του κόβουν εισιτήρια στις αίθουσες, ενώ στην ίδια συνέντευξη μιλάει για τη συμπαράσταση και τις προσωπικές σχέσεις που έχει με μεγάλα πολιτιστικά ιδρύματα, μεγάλες εταιρείες παραγωγής και μιντιάρχες. Ε τώρα, επειδή η «Σπασμένη φλέβα» δεν άρεσε στα μέλη μιας επιτροπής, δεν χάθηκε κι ο κόσμος. Ούτε βέβαια και το ελληνικό σινεμά.