Λίγη ποίηση: «Οι μέρες κυλούν ίδιες και απαράλλακτες. Στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, ο καιρός παραμένει ξηρός, κάτω από έναν αδυσώπητο ήλιο». Με αυτόν τον τρόπο περιέγραφε την Τετάρτη η Météo-France το πρώιμο κύμα καύσωνα που σάρωνε πολλά διαμερίσματα της Γαλλίας – μαζί με όλη την υπόλοιπη Δυτική Ευρώπη. Ο Ματιέ Σορέλ, ένας από τους κλιματολόγους της υπηρεσίας, περιέγραφε το φαινόμενο ως «εξαιρετικό, ιστορικό, πρωτοφανές»: «Ολοι οι υπερθετικοί χαρακτηρισμοί επιτρέπονται», διαβεβαίωνε.
Για ένα φαινόμενο εξαιρετικά σπάνιο έκανε λόγο από την πλευρά του ο κλιματολόγος Κριστόφ Κασού, διευθυντής ερευνών του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) στην École normale supérieure: η πιθανότητα να συμβεί σε αυτή την περίοδο του έτους, σημείωνε, είναι της τάξεως του 1 στις 1.000 με βάση το κλίμα της περιόδου 1979-2025, και πρακτικά μηδενική στο κλίμα της προβιομηχανικής εποχής, πριν από την υπερθέρμανση που προκαλούν οι ανθρώπινες δραστηριότητες. «Είναι αυτό που αποκαλώ ένα κλιματικό UFO, ή ένα φαινόμενο τύπου μαύρου κύκνου. Ενα επεισόδιο που ξεφεύγει από τις κλασικές στατιστικές, που κυριολεκτικά μας αιφνιδιάζει. Αυτά τα “UFO” εμφανίζονται όλο και συχνότερα και σε μέρη όπου δεν τα περιμένουμε».
Λίγος πραγματισμός: «Το δικαίωμα στη δροσιά δεν είναι πολυτέλεια, είναι καιρός να δράσουμε, για την υγεία και την ευημερία όλων των συμπατριωτών μας». Την εφαρμογή ενός «μεγάλου σχεδίου κλιματισμού» πρότεινε για μία ακόμα φορά ως λύση η Εθνική Συσπείρωση της Μαρίν Λεπέν και του Ζορντάν Μπαρντελά, το κόμμα που πιθανόν να κερδίσει την προεδρία της Γαλλίας στις επόμενες εκλογές. Θα πει κανείς, λογικό, πώς να αντέξουν οι Γάλλοι χωρίς κλιματισμό, εμείς έχουμε παντού και πάλι δεν αντέχουμε. Σύμφωνα ωστόσο με τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) ο κλιματισμός μπορεί μεν «να μειώσει τους κινδύνους για το άτομο, αλλά αποτελεί ακατάλληλη λύση σε κοινωνικό επίπεδο». Αφενός γιατί, λόγω της ενεργειακής του κατανάλωσης, εκπέμπει αέρια του θερμοκηπίου, αφετέρου γιατί συμβάλλει στο φαινόμενο των αστικών θερμικών νησίδων και άρα επιτείνει τα κύματα καύσωνα. Αλλά τι καλύτερο να περιμένει κανείς από ένα κόμμα που ναι μεν δεν αρνείται επισήμως την υπερθέρμανση του πλανήτη, αλλά περιλαμβάνει στους κόλπους του μπόλικους ανοιχτά κλιματοσκεπτικιστές – και το κυριότερο, καταψηφίζει σχεδόν πάντα τις πολιτικές για το κλίμα;
Λίγος Πυθαγόρας: «Ακόμα και η ύπαρξη του όρου “κλιματοσκεπτικιστής” μου φαίνεται παράδοξη. Δεν βλέπουμε άλλωστε ανθρώπους να αμφισβητούν το Πυθαγόρειο θεώρημα». Η επιστημονική συναίνεση είναι αδιαμφισβήτητη: η θερμοκρασία της Γης έχει αυξηθεί κατά 1,2°C από την προβιομηχανική εποχή λόγω των ανθρώπινων εκπομπών, που συνδέονται κυρίως με την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η άνοδος της θερμοκρασίας ενισχύει τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων φαινομένων, όπως είναι οι καύσωνες, οι πλημμύρες και οι ξηρασίες. Και εντούτοις, κάθε φορά που ενσκήπτει ένα ακραίο φαινόμενο στη Γαλλία (και όχι μόνο…) μετεωρολόγοι και δημοσιογράφοι που το καλύπτουν έρχονται αντιμέτωποι, πρωτίστως στα σόσιαλ μίντια, με ένα κύμα ύβρεων: «μ***κες», «άθλιοι», «πουλημένοι», «καταστροφολόγοι», ακόμα και «ναζί». Τους καταγγέλλουν ως συνεργούς μιας κυβέρνησης που επινοεί καύσωνες για να κάνει τους πολίτες να «καταπιούμε φόρους». Ακόμα και για απειλές έκανε λόγο προ ημερών ένας δημοσιογράφος του BFMTV, ο Κεβέν Φλουρί. Αφενός επειδή το κανάλι τόλμησε να εμφανίσει σε χάρτη τη Γαλλία στα κόκκινα, αφετέρου διότι ο ίδιος έγραψε στο X πως «το κλίμα αλλάζει για τα καλά». Τι «μετεωρολόγος της συμφοράς» άκουσε ότι είναι, τι «κλόουν». Για τα Μέσα που ελέγχει ο ακροδεξιός βιομήχανος Βενσάν Μπολορέ, βέβαια, απλά κάνει λίγο ζέστη.
Και μια προειδοποίηση: Σε έκθεση που δημοσιοποίησε στις 19 Μαΐου, το γαλλικό Παρατηρητήριο Αμυνας και Κλίματος – ένα ερευνητικό κέντρο το οποίο συντονίζεται από το Ινστιτούτο Διεθνών και Στρατηγικών Σχέσεων (IRIS) για λογαριασμό του γαλλικού υπουργείου Αμυνας – περιγράφει πώς η κλιματική παραπληροφόρηση έχει μετατραπεί σε εργαλείο πληροφοριακού πολέμου. Χρησιμοποιείται από ξένες δυνάμεις, κυρίως τη Ρωσία του Πούτιν και τις ΗΠΑ του Τραμπ, με στόχο την αποδυνάμωση των ευρωπαϊκών δημοκρατιών, τη διάβρωση της εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς και την επιβράδυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Η κλιματική αλλαγή «εργαλειοποιείται» όλο και περισσότερο, σημείωσε η Ματίλντ Ζουρντ, επικεφαλής του προγράμματος για το κλίμα, το περιβάλλον και την ασφάλεια στο IRIS. «Χρησιμοποιείται στρατηγικά από ξένα κράτη ως μέσο αποσταθεροποίησης, άσκησης ισχύος και παρέμβασης». Σύμφωνα με τη μελέτη, η κλιματική παραπληροφόρηση αντιστοιχούσε σχεδόν στο 8% της συνολικής παραπληροφόρησης στην ΕΕ μεταξύ 2024 και 2026, πίσω μόνο από τον πόλεμο στην Ουκρανία και το Μεταναστευτικό. Ανάμεσα στα ψευδή αφηγήματα που διακινούνται είναι ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – που παρουσιάζονται ως ακριβές, αναποτελεσματικές και αποκομμένες από τις κοινωνικές πραγματικότητες – απειλούν την ενεργειακή κυριαρχία· ότι η εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων θα οδηγήσει στη φτωχοποίηση των κοινωνιών· ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί πρόσχημα για την υποδούλωση των πολιτών· ή ακόμη, ότι τα κονδύλια για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών εκτρέπονται υπέρ των προσφύγων. Τα κίνητρα; Γεωπολιτικά, ιδεολογικά, αλλά πρωτίστως και πάνω απ’ όλα, ανεξαρτήτως ποίησης, πραγματισμού και γεωμετρίας, το χρήμα.
