Τι δουλειά έχουν στην ίδια σκηνή ιδρυτές ανερχόμενων νεοφυών επιχειρήσεων (startups), εκπρόσωποι κορυφαίων εταιρειών παγκοσμίως, μουσικοί, σκηνοθέτες και φωτογράφοι; Αυτό το… ετερογενές μείγμα οφείλεται στα Panathenea, το φεστιβάλ τεχνολογίας, καινοτομίας και τεχνών που θα λάβει χώρα το τριήμερο 27-29 Μαΐου στο Ζάππειο Μέγαρο. Πρόκειται για τη… μοντέρνα έκδοση του ομώνυμου αρχαίου φεστιβάλ, που καθιερώνεται ως ένας θεσμός ενίσχυσης της ανάπτυξης του ελληνικού οικοσυστήματος επιχειρηματικότητας.
Φέτος, αποτελείται από ομιλίες και συζητήσεις γύρω από την επιχειρηματική και καλλιτεχνική δημιουργία, ενώ παράλληλα θα «τρέξουν» περισσότερες από 70 εκδηλώσεις σε όλη την Αθήνα. Οι συμμετέχοντες στο φεστιβάλ διαχειρίζονται κεφάλαια που υπερβαίνουν τα 400 δισ. δολάρια, και ευχή όλων είναι να βρουν στην Αθήνα εύφορο έδαφος για επενδύσεις και δημιουργία. Στο φεστιβάλ συμμετέχει και η Alter Ego Media ως partner. Η πρωτοβουλία Panathenea ξεκίνησε από 5 έλληνες φοιτητές με την υποστήριξη του δημιουργού των Google Maps, Lars Rasmussen, αντλώντας έμπνευση από τα πιο επιδραστικά κινήματα καινοτομίας της Ευρώπης. «ΤΑ ΝΕΑ» μίλησαν με τον εκ των ιδρυτών και διευθύνοντα σύμβουλο του φεστιβάλ Λευτέρη Κατσιαδάκη για τους στόχους των Panathenea και το μέλλον της Αθήνας ως κοιτίδας καινοτομίας.
Τα Παναθήναια στην αρχαιότητα ήταν μια γιορτή που εστίαζε στον πολιτισμό και τον αθλητισμό. Στα «μοντέρνα» Panathenea, το τμήμα του πολιτισμού μένει εκεί, όμως ο αθλητισμός αντικαθίσταται από την καινοτομία και την τεχνολογία. Πώς προέκυψε αυτό το πάντρεμα;
Για εμάς, αυτοί οι δύο κόσμοι δεν είναι τόσο διαφορετικοί όσο φαίνονται. Ενας καλλιτέχνης και ένας founder ξεκινούν συχνά από το ίδιο σημείο: βλέπουν κάτι που δεν υπάρχει ακόμα και προσπαθούν να το φέρουν στον κόσμο. Υπάρχει αβεβαιότητα, ρίσκο, δημιουργικότητα και η ανάγκη να πιστέψεις σε κάτι πριν το πιστέψουν οι άλλοι. Στην αρχαιότητα, τα Παναθήναια έφερναν μαζί διαφορετικές μορφές ανθρώπινης δημιουργίας. Σήμερα, η τεχνολογία και η καινοτομία είναι από τα πιο δυνατά πεδία δημιουργίας της εποχής μας. Αρα δεν το βλέπουμε ως αντικατάσταση του αθλητισμού από την τεχνολογία, αλλά ως μια σύγχρονη μετάφραση της ίδιας ιδέας: να συγκεντρώνονται στην Αθήνα άνθρωποι που σπρώχνουν τα όρια του τι είναι δυνατό. Η Αθήνα είναι ίσως το πιο φυσικό μέρος για να συμβεί αυτό. Είναι μια πόλη όπου το παρελθόν και το μέλλον συνυπάρχουν καθημερινά. Αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε με τα Panathenea είναι να μη χρησιμοποιήσουμε την ιστορία ως διακόσμηση, αλλά ως αφετηρία για μια νέα γιορτή δημιουργίας.
Στα Panathenea 2026 θα εκπροσωπηθούν ορισμένες από τις πιο πρωτοπόρες επιχειρήσεις του σήμερα (OpenAI, NVIDIA κ.ά.), καθώς και μερικά από τα μεγαλύτερα ιδιωτικά κεφάλαια του κόσμου. Τι τραβάει αυτούς τους ανθρώπους στην Αθήνα, ενδιαφέρονται να επενδύσουν σε ελληνικές επιχειρήσεις;
Αυτό που τους τραβάει δεν είναι μόνο η Αθήνα ως προορισμός. Είναι η αίσθηση ότι κάτι κινείται εδώ. Η Ελλάδα έχει αρχίσει να αποκτά founders με διεθνή φιλοδοξία, δυνατό τεχνικό ταλέντο, ανθρώπους της διασποράς που κοιτούν ξανά προς τη χώρα και μια νέα γενιά που δεν περιμένει να της δοθεί χώρος. Τον δημιουργεί. Οι μεγάλοι οργανισμοί και τα funds δεν έρχονται απλώς για να παρακολουθήσουν μια εκδήλωση. Ερχονται για να καταλάβουν τι συμβαίνει στο οικοσύστημα. Θέλουν να δουν αν υπάρχει ταλέντο, εταιρείες με προοπτική και founders που μπορούν να χτίσουν για διεθνείς αγορές. Το ενδιαφέρον δεν μεταφράζεται πάντα σε επενδύσεις την επόμενη μέρα. Αλλά έτσι χτίζονται τα οικοσυστήματα: πρώτα δημιουργείς πρόσβαση, μετά εμπιστοσύνη, μετά σχέσεις και μετά έρχονται οι συμφωνίες. Για έναν έλληνα founder, το να μπορεί να συναντήσει στην Αθήνα ανθρώπους που κανονικά θα έπρεπε να κυνηγήσει στο Λονδίνο, το Παρίσι ή το Σαν Φρανσίσκο, είναι τεράστια αλλαγή.
Πόσο ανεπτυγμένο είναι στην πραγματικότητα το τεχνολογικό οικοσύστημα στην Ελλάδα, συγκριτικά με ευρωπαϊκές χώρες που έχουν επενδύσει σημαντικά στον κλάδο, όπως η Γαλλία και η Πορτογαλία;
Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Η Ελλάδα δεν είναι ακόμα στο επίπεδο οικοσυστημάτων όπως η Γαλλία, που έχει επενδύσει συστηματικά για χρόνια, ούτε έχει το διεθνές positioning που έχτισε η Πορτογαλία μέσα από initiatives όπως το Web Summit. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ξεκινάμε από το μηδέν. Η Ελλάδα έχει ποιότητα ταλέντου, founders που σκέφτονται διεθνώς από την πρώτη μέρα και μια νέα αυτοπεποίθηση που δεν υπήρχε στον ίδιο βαθμό πριν από δέκα χρόνια. Το οικοσύστημα είναι ακόμα μικρό, αλλά είναι πολύ πιο ζωντανό από όσο πιστεύει κάποιος που το κοιτάει απ’ έξω. Αυτό που έλειπε για πολλά χρόνια ήταν η πυκνότητα: περισσότερη σύνδεση ανάμεσα σε founders, κεφάλαια, πανεπιστήμια, εταιρείες, διεθνή δίκτυα και ανθρώπους της διασποράς. Εκεί μπορούν να βοηθήσουν τα Panathenea. Δεν λέμε ότι ένα φεστιβάλ αλλάζει μόνο του μια χώρα. Αλλά μπορεί να γίνει επιταχυντής, φέρνοντας σε λίγες μέρες ανθρώπους, ιδέες, κεφάλαια και διεθνή προσοχή στην ίδια πόλη.
Πρόσφατα ο Κυριάκος Πιερρακάκης μίλησε για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής Silicon Valley. Γνωρίζοντας το οικοσύστημα της τεχνολογίας σε Ελλάδα και Ευρώπη, πόσο πιθανό είναι αυτό το σενάριο; Θα μπορούσαμε να το δούμε να υλοποιείται ακόμα και στη χώρα μας – και αν ναι, θα πρέπει να είναι η Αθήνα το επίκεντρο;
Νομίζω ότι η Ευρώπη δεν χρειάζεται να αντιγράψει τη Silicon Valley. Χρειάζεται να χτίσει κάτι δικό της. Η Silicon Valley δημιουργήθηκε μέσα από πολύ συγκεκριμένες συνθήκες: πανεπιστήμια, κεφάλαια, ταλέντο, μεγάλες εταιρείες, κουλτούρα ρίσκου και πολλές δεκαετίες συνέπειας. Αυτό που μπορεί να κάνει η Ευρώπη είναι να δημιουργήσει ένα δίκτυο από ισχυρούς κόμβους καινοτομίας. Πόλεις με διαφορετικά πλεονεκτήματα, που συνδέονται μεταξύ τους και λειτουργούν συμπληρωματικά. Η Αθήνα μπορεί να έχει θέση σε αυτό το δίκτυο, όχι αντιγράφοντας κάποιον άλλον, αλλά χτίζοντας πάνω στη δική της ταυτότητα. Για την Ελλάδα, πιστεύω ότι η Αθήνα πρέπει να είναι το βασικό σημείο εκκίνησης. Οχι επειδή όλα πρέπει να συμβαίνουν μόνο εδώ, αλλά επειδή εδώ υπάρχει η μεγαλύτερη συγκέντρωση από πανεπιστήμια, εταιρείες, κεφάλαια, θεσμούς, πολιτιστικούς χώρους και διεθνείς επισκέπτες. Αν θέλεις να δημιουργήσεις έναν κόμβο με διεθνή ορατότητα, χρειάζεσαι πυκνότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η υπόλοιπη χώρα μένει απ’ έξω. Η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα, η Κρήτη και άλλες περιοχές έχουν πανεπιστήμια, ερευνητικό ταλέντο και δικά τους πλεονεκτήματα. Το θέμα δεν είναι να διαλέξουμε μία πόλη εναντίον των άλλων. Είναι να δημιουργήσουμε έναν δυνατό κεντρικό κόμβο που θα μπορεί να συνδέει και να ενισχύει όλο το δίκτυο.
