Δύο ήταν τα σημεία – κλειδιά στη συναυλία της Πάτι Σμιθ, το βράδυ της Παρασκευής της 15ης Μαΐου, στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού: το «Ι’ m back» και η λέξη freedom (ελευθερία). Εκεί ήθελε να εστιάσει με το κουαρτέτο της και αυτά ήθελε να ακούσει το κοινό με το sold out που είχε δημιουργήσει. Το «I’ m back» μιας παλιάς φίλης και την αποθέωση της ελευθερίας όχι μόνο σαν σύνθημα και σύνθημα αλλά πράξη. Ως σωρευτικό αποτέλεσμα της ατομικής, της κοινωνικής και της πολιτικής ελευθερίας, καθώς και των εσωτερικών ελευθεριών, του κάθε ατόμου.
Στα 79-80 χρόνια της, η αμερικανίδα τραγουδοποιός, ποιήτρια και εικαστική καλλιτέχνις, που έγινε σημαίνουσα συνιστώσα του πανκ κινήματος της Νέας Υόρκης με τον πρώτο της δίσκο, «Horses» (1975), ξέρει πολύ καλά τι σημαίνει ροκ συναυλία. Δεν την ενδιαφέρουν τα εντυπωσιακά εφέ, οι καπνοί, τα γιγάντια μάτριξ αλλά η ουσία. Η μουσική και το τραγούδι. Η performance από καρδιάς αλλά και ως συνειδητή τελετουργία μεταξύ των μουσικών και των θεατών. Το γεγονός ότι η σκηνή όπου εμφανίστηκε η ίδια με το κουαρτέτο της ήταν σε απόσταση αναπνοής από το κοινό – στο κέντρο του θεάτρου, στον κυκλικό χώρο της ορχήστρας, επέδρασε καταλυτικά στο να γίνουν όλοι ένα, κοινό και καλλιτέχνες, από τα πρώτα τραγούδια.
Ηταν σαν σκηνικό αρχαίας ροκ τραγωδίας – αρχαίας με την έννοια ότι οι συναυλίες εν πολλοίς είναι σόου και θέαμα – όπου εν προκειμένω η ιέρεια μετέφερε μέσω της μουσικής τον λόγο της, την ποίησή της στους θεατές. Οι τελευταίοι έπιασαν το μήνυμα από τα πρώτα λεπτά της βραδιάς και όταν στα τελευταία δύο τραγούδια εγκατέλειψαν τις θέσεις τους – στην εμβληματική διασκευή της «Gloria» των Them και στο «People have the power» – για να βρεθούν κάτω από τη σκηνή τραγουδώντας και χορεύοντας, δεν έκαναν τίποτα περισσότερο από το να επιβραβεύσουν την παράσταση της αγαπημένης τους Πάτι, για ό,τι τους είχε προσφέρει έως τότε.
Η Πάτι Σμιθ συνηγόρησε υπέρ του συνθήματος «Free Palestine», μίλησε για την κατάντια των Ηνωμένων Πολιτειών, όχι απέναντι μόνο στους άλλους λαούς αλλά και στον δικό της, για την αντίσταση απέναντι στον φόβο και στην αδικία, και φυσικά το «People have the power», που έκλεισε τη βραδιά, έγινε σύνθημα τόσο στα χείλη της, όσο και στα χείλη των θεατών.
Αφύπνιση συνειδήσεων
To βράδυ της Παρασκευής, αυτό που παρουσίασε η Πάτι Σμιθ – με το κουαρτέτο της εμφανίζεται και ο γιος της Τζάκσον Σμιθ – ήταν περισσότερο τελετουργία αφύπνισης συνειδήσεων, παρά αυτό που έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε ροκ συναυλία. Οπως για παράδειγμα συνέβη με το «Peaceable Kingdom», τραγούδι που έγραψε με το έτερο μέλος του κουαρτέτου της, Tony Shanahan. «Το 2003, εγώ και ο Tony γράψαμε αυτό το τραγούδι για τον παλαιστινιακό λαό. Πριν από 23 χρόνια ελπίζαμε ότι θα μπορούσε να υπάρξει κάποιος δρόμος συμφιλίωσης, κάποιος διάλογος, ένας θετικός τρόπος, μια λύση για τους Παλαιστίνιους. Να έχουν τα δικαιώματά τους, τη γη τους, την ελευθερία τους. Και τώρα κοιτάζουμε όσα έχουν συμβεί στον κόσμο μας. Λυπάμαι που το λέω, όμως σήμερα δεν τραγουδάμε αυτό το τραγούδι με την ίδια αισιοδοξία. Το τραγουδάμε όμως ακόμα με αγάπη και ελπίδα για τα παιδιά της Παλαιστίνης, του Λιβάνου, του Σουδάν, του Κονγκό, τα παιδιά της ανυπακοής, τα παιδιά όλου του κόσμου. Τα αθώα παιδιά…», είπε αναφερόμενη στο τραγούδι. To κομμάτι γράφτηκε με αφορμή τη δολοφονία της Rachel Corrie (αμερικανίδα ακτιβίστρια που δολοφονήθηκε στη Λωρίδα της Γάζας από μπουλντόζα των ισραηλινών δυνάμεων ασφαλείας, καθώς προσπαθούσε να αποτρέψει την κατεδάφιση παλαιστινιακού σπιτιού).
Η Πάτι Σμιθ τραγούδησε για πολλά. Πρωτίστως ύμνησε την ελευθερία και μας προέτρεψε να μην ξεχάσουμε ότι εμείς – οι άνθρωποι – έχουμε τη δύναμη στα χέρια μας. Το τελευταίο είναι καλό να μην το θυμόμαστε μόνο στις συναυλίες.
