Την τελευταία εβδομάδα, τα διεθνή και τοπικά μέσα ενημέρωσης, ηθελημένα ή αθέλητα, τρομολαγνούν και τρομοκρατούν το κοινό υπονοώντας το ενδεχόμενο εξάπλωσης επιδημίας από τον ιό Hantaan, από τον οποίο μολύνθηκαν μερικά άτομα σε κρουαζιερόπλοιο. Ο ιός Hantaan μπορεί να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη στους ανθρώπους, γνωστή ως Αιμορραγικός Πυρετός με Νεφρικό Σύνδρομο. Ο ιός πήρε το όνομά του από τον ποταμό Hantan στην Κορεατική Χερσόνησο, όπου αναγνωρίστηκε αρχικά τη δεκαετία του 1970.
Ο ιός αυτός μεταδίδεται στον άνθρωπο από ούρα, κόπρανα ή σάλιο του κίτρινου ποντικού των αγρών, μέσω της εισπνοής των σωματιδίων του ιού από τα απόβλητα των μολυσμένων ποντικών. Το καλοκαίρι του 1982, η Παθολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, κατακλύστηκε από ασθενείς που υπέφεραν από υψηλό πυρετό και άλλα συμπτώματα που παρέπεμπαν σε λοίμωξη από το μικρόβιο λεπτόσπειρα. Ωστόσο, οι εργαστηριακές εξετάσεις δεν επιβεβαίωσαν τη διάγνωση αυτή. Συζήτησα το ιατρικό αυτό πρόβλημα με έναν συνάδελφο από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ειδικό στα λοιμώδη νοσήματα, αλλά δεν μπόρεσε να δώσει κάποια εξήγηση.
Στη συνέχεια επικοινώνησα με το Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων (CDC) στην Ατλάντα της Τζόρτζια, στις Ηνωμένες Πολιτείες, και μίλησα με έναν ειδικό για τους αιμορραγικούς πυρετούς. Αφού του περιέγραψα με λεπτομέρεια τα κλινικά και εργαστηριακά ευρήματα των ασθενών, η απάντησή του ήταν άμεση: «Φαίνεται ότι αντιμετωπίζετε μια τοπική ενδημία κορεατικού αιμορραγικού πυρετού με νεφρική προσβολή. Στη χώρα σας, ειδικός για αυτή την ασθένεια είναι ο καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Αντώνης Αντωνιάδης».
Μόλις έλαβα αυτές τις πληροφορίες, ένιωσα ανακούφιση και αισιοδοξία ότι θα μπορούσαμε να επιλύσουμε αυτό το άγνωστο πρόβλημα δημόσιας υγείας. Επικοινώνησα αμέσως με τον καθηγητή Αντώνη Αντωνιάδη και, ήδη από την πρώτη μας συνομιλία, αποδείχθηκε εξαιρετικά συνεργάσιμος. Στείλαμε αμέσως δείγματα αίματος από τους ασθενείς μας με το πρώτο διαθέσιμο λεωφορείο. Ολα τα δείγματα βρέθηκαν θετικά για αντισώματα έναντι του ιού Hantaan (Lee HW, Antoniadis A. Serological evidence for Korean haemorrhagic fever in Greece. Lancet. 1981 Apr 11;1(8224):832), επιβεβαιώνοντας έτσι την αιτία της ενδημικής αυτής λοίμωξης. Στη συνέχεια, μαζί με τους συνεργάτες μας, περιγράψαμε την κλινική εικόνα της λοίμωξης αυτής (Siamopoulos KC, Elisaf M, Antoniadis A, Moutsopoulos HM. Hemorrhagic fever with renal syndrome in an endemic area of Greece. Am J Nephrol. 1992;12(3):170-3). Συνοπτικά, η λοίμωξη άρχιζε με πονοκέφαλο, πόνο στη μέση και την κοιλιά, ρίγη, πυρετό και θολερότητα της όρασης. Τα περιστατικά που κατέληγαν παρουσίαζαν νεφρική, καρδιακή ανεπάρκεια, καθώς και αιμορραγία από τον πεπτικό σωλήνα.
Με τη βοήθεια των γεωπονικών υπηρεσιών της Νομαρχίας, οι τοπικοί αγρότες της βορειοδυτικής γωνίας του Νομού Ιωαννίνων – από όπου προέρχονταν οι ασθενείς – ενημερώθηκαν και εφάρμοσαν το μόνο αποτελεσματικό μέσο για τη μη εξάπλωση της ενδημίας, δηλαδή την εξόντωση των ποντικών. Ετσι η ενδημία έλαβε τέλος.
Κλείνοντας το ενημερωτικό μας σημείωμα, θέλω να τονίσω ότι η νόσος αυτή δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο και ότι το μόνο μέσο προστασίας είναι η εξόντωση των μολυσμένων ποντικών. Επομένως, οι εικόνες στις τηλεοράσεις με τους υγειονομικούς ενδεδυμένους με στολές υπερπροστασίας από μικροβιακό παράγοντα είναι υπερβολή και προκαλεί τρόμο στους τηλεθεατές.
Ο Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος είναι επίτιμος καθηγητής Ιατρικών Σχολών – ακαδημαϊκός.
