Υπέρ της έκδοσης ευρωομολόγων για τη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής άμυνας δηλώνει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο υπουργός Οικονομικών της Πολωνίας Αντρέι Ντομάνσκι. Ο πολωνός αξιωματούχος μιλάει επίσης για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, τις ενισχυμένες συνεργασίες, για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας, αλλά δεν υποστηρίζει την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής.
Το ΔΝΤ λέει ότι τα μέτρα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για την αντιμετώπιση των υψηλών ενεργειακών τιμών δεν είναι στοχευμένα ούτε προσωρινά. Ποια η θέση σας και πώς βλέπετε την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής;
Η συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή θέτει έναν σημαντικό κίνδυνο για τις τιμές ενέργειας παντού, αλλά και για την ευρωπαϊκή οικονομική ασφάλεια. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντική η διαφοροποίηση. Στην Πολωνία καταφέραμε να μειώσουμε τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου από το 95% το 2017 στο μηδέν το 2022. Είναι πολύ σημαντικό για την Ευρώπη να επενδύσει στις υποδομές και να έχει μια λειτουργική αγορά ενέργειας. Στην Πολωνία αποφασίσαμε να μειώσουμε προσωρινά τον ειδικό φόρο κατανάλωσης και τον ΦΠΑ στα καύσιμα. Για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής είμαστε λιγότερο πρόθυμοι.
Είστε υπέρ της φορολόγησης των απροσδόκητων κερδών των ενεργειακών εταιρειών και ποια πρέπει να είναι η προτεραιότητα, δημοσιονομική πειθαρχία ή αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας;
Είμαστε υπέρ του φόρου απροσδόκητων κερδών. Θα εισαγάγουμε κάποιο είδος ειδικού φόρου στην Πολωνία για να έχουμε πρόσθετα έσοδα στον προϋπολογισμό. Εστιάζουμε στην ανάπτυξη της οικονομίας μας και θα μειώσουμε το έλλειμμά μας. Μπορούμε να διαχειριστούμε τόσο τις υψηλές δαπάνες για την άμυνα όσο και τη μείωση του ελλείμματος, καθώς και σε κάποιο βαθμό να αντιμετωπίσουμε τις επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Αναφέρατε την άμυνα. Ποια τα νεότερα για το δάνειο SAFE;
Ελπίζουμε να υπογράψουμε τη συμφωνία δανείου SAFE την Παρασκευή. Η Πολωνία είναι ο μεγαλύτερος δικαιούχος με 43,7 δισ. ευρώ. Είναι ένα σημαντικό βήμα του νέου τρόπου σκέψης στις Βρυξέλλες, καθώς η ασφάλεια γίνεται επιτέλους αντιληπτή ως κοινό αγαθό.
Θα ήσασταν υπέρ νέων ευρωομολόγων για κοινά ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά;
Είμαστε υπέρ ευρωομολόγων για την άμυνα, αν και μπορεί να είναι δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνία.
Σχετικά με το επόμενο ΠΔΠ πού πηγαίνει η συζήτηση για αντιστάθμισμα μεταξύ χρημάτων για τη γεωργία και χρημάτων για την άμυνα;
Δεν πιστεύω σε κανένα συμβιβασμό. Πιστεύω ότι το 1,26% του ΑΕΕ είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης. Η Πολωνία τάσσεται υπέρ ενός μεγάλου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Η ΚΑΠ, η Πολιτική Συνοχής και η άμυνα είναι προτεραιότητες.
Η διαπραγμάτευση δεν θα είναι εύκολη, αλλά πρέπει να είμαστε φιλόδοξοι. Βλέπουμε όλο και περισσότερες εξωτερικές προκλήσεις, τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο στην Ουκρανία, την αυξανόμενη τεχνολογική εξάρτηση της Ευρώπης. Πρέπει να επενδύσουμε. Οι τιμές της ενέργειας πρέπει να αποτελούν ύψιστη προτεραιότητα, αλλά για να επιτύχουμε χαμηλότερες τιμές μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα δεν μπορούμε να επικεντρωθούμε στους φόρους. Πρέπει να επικεντρωθούμε στην παροχή ενέργειας από πηγές χαμηλού κόστους, όπως οι ανανεώσιμες πηγές.
Χρειάζεται διαχείριση ή μείωση της ζήτησης ενέργειας, όπως έχει ζητήσει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας;
Και τα δύο. Αν καταφέρουμε να εξομαλύνουμε την καμπύλη της ζήτησης, μπορούμε να έχουμε μια σημαντική μείωση στις τιμές της ενέργειας. Χρειαζόμαστε επίσης περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, περισσότερη πυρηνική ενέργεια. Είμαστε ικανοποιημένοι που επιτέλους η θέση της Κομισιόν για την πυρηνική ενέργεια αλλάζει.
Μια βασική πτυχή της Ενωσης Κεφαλαιαγορών είναι η μεταφορά της εποπτείας από εθνικό σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Είναι μήλο της έριδος για την Πολωνία;
Η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) θα μπορούσε να έχει νέα εργαλεία, ειδικά για τις μεγάλες διασυνοριακές εταιρείες. Η Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU) δεν αφορά μόνο τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, αλλά ακόμη περισσότερο τις αναπτυσσόμενες, καθώς δεν έχουμε εταιρείες με κεφαλαιοποίηση άνω του 1 δισ. δολαρίων. Στην Πολωνία αντιγράψαμε την γαλλική πρωτοβουλία Tibi. Εχουμε συγκεντρώσει 1 δισ. ευρώ. Σχεδιάζουμε να συγκεντρώσουμε άλλο 1,5 δισ. ευρώ, όχι μόνο για νεοσύστατες επιχειρήσεις, αλλά και για αναπτυσσόμενες.
Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι εάν δεν υπάρξει συμφωνία μέχρι το τέλος του 2026 για την SIU, θα πρέπει να προχωρήσουμε σε ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ των πρόθυμων κρατών-μελών. Συμφωνείτε;
Η Πολωνία ανήκει στην ομάδα των έξι μεγαλύτερων οικονομιών. Θέτουμε ακόμη πιο φιλόδοξο στόχο. Θα θέλαμε να έχουμε κάποιες συμφωνίες το καλοκαίρι. Συμμερίζομαι την άποψη της προέδρου Φον ντερ Λάιεν. Ταυτόχρονα, θα θέλαμε να αποφύγουμε την Ευρώπη των πολλαπλών ταχυτήτων. Η ενισχυμένη συνεργασία δεν είναι το βασικό μας σενάριο. Σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες υπάρχει η κατανόηση ότι χωρίς αγορές κεφαλαίου θα είναι δύσκολο για την Ευρώπη να είναι ανταγωνιστική. Υπάρχουν όμως ορισμένα ζητήματα για ορισμένες χώρες και πρέπει να βρούμε πώς να τα διορθώσουμε.
Ποια είναι η θέση σας για την παράταση της αποπληρωμής του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης;
Είμαστε υπέρ. Μπορούμε να πληρώσουμε μόνο τόκους, όπως πρότεινε πρόσφατα ο πρόεδρος Μακρόν, ώστε η Ευρώπη να προχωρήσει σε επενδύσεις. Ταυτόχρονα, πολλοί ευρωπαϊκοί προϋπολογισμοί είναι αρκετά περιορισμένοι.
Σχετικά με τους ιδίους πόρους, ποια είναι η θέση σας; Υπάρχουν ορισμένες προτάσεις για φόρο κρυπτονομισμάτων, για τον φόρο στις ψηφιακές εταιρείες.
Οι νέοι ίδιοι πόροι πρέπει να είναι πραγματικά νέα χρήματα. Είμαστε κατηγορηματικά αντίθετοι, για παράδειγμα, στην αφαίρεση του ETS από τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Επίσης, οι νέοι πόροι πρέπει να είναι αναλογικοί, να αποφύγουμε καταστάσεις όπου οι λιγότερο εύπορες χώρες πληρώνουν αναλογικά περισσότερα. Μπορούμε να συζητήσουμε κάθε πρόταση, αλλά όχι το ETS. Είναι η κόκκινη γραμμή μας. Τα κρυπτονομίσματα ήδη φορολογούνται στην Πολωνία. Επομένως δεν θα ήταν στην πραγματικότητα ένας νέος πόρος. Η Επιτροπή αναμένεται να υποβάλει νέες προτάσεις έως το καλοκαίρι.
Αλλάζει κάτι στην Πολωνία όσον αφορά την υιοθέτηση του ευρώ;
Είμαστε περήφανοι για την οικονομική και πολιτική θέση της Πολωνίας, ότι δουλεύουμε στο σχήμα G20, ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε τιμές αγοραστικής δύναμης είναι υψηλότερο από ό,τι στην Ιαπωνία, επειδή είμαστε η ταχύτερα αναπτυσσόμενη μεγάλη ευρωπαϊκή οικονομία. Αλλά δεν εργαζόμαστε αυτή τη στιγμή για την εισαγωγή του ευρώ. Οι Πολωνοί είναι σθεναρά αντίθετοι στην εισαγωγή του.
Γιατί πιστεύετε ότι ο Τραμπ απειλεί ξανά με νέους δασμούς;
Καταλαβαίνω ότι πρόκειται για μια αρχική πρόταση του προέδρου Τραμπ. Εχουμε τη συμφωνία Turnburry. Χρειαζόμαστε λιγότερους δασμούς, όχι περισσότερους, ειδικά τώρα που έχουμε τόσο μεγάλη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή. Ομως, συζητάμε πολύ συχνά για τους δασμούς, ξεχνώντας ότι έχουμε την ενιαία αγορά. Ας επικεντρωθούμε στην άρση των εσωτερικών εμποδίων, στην αγορά ενέργειας, στην κεφαλαιαγορά, στην τεχνολογική μας ανεξαρτησία.
