Τι είναι το επιτελικό κράτος; Μην είν’ οι μπλε φάκελοι; Μην είναι «η συγκέντρωση της εξουσίας» που έγινε «στο όνομα της αποτελεσματικότητας», όπως έγραψαν οι 5 γαλάζιοι βουλευτές οι οποίοι ζήτησαν την επαναξιολόγησή του με την ανοιχτή επιστολή τους; Μην είναι ένας νόμος που έχει ταυτίσει την κυβέρνηση με την εύηχη (και μέχρι τις πυρκαγιές του 2021 πιασάρικη) έννοιά του, όπως έχει παρατηρήσει ο Βενιζέλος;
Μήπως είναι μόνο το στενό επιτελείο κι ο επιτελάρχης, όπως μουρμουρίζουν πίσω από κάμερες και μακριά από μικρόφωνα αρκετά μέλη της νεοδημοκρατικής ΚΟ; Ή είναι το εργαλείο με το οποίο το Μαξίμου έσπασε «αποστήματα στη μάχη κατά της γραφειοκρατίας, όπως υποστήριξε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος; Για τον τεχνοκράτη ο οποίος κλήθηκε να συντονίσει την υλοποίηση του σχετικού νομοθετήματος – και κατέληξε να το ενσαρκώσει – «είναι ο θεματοφύλακας, η προσπάθεια που κάνουμε, η μεθοδολογία που έχουμε για να είμαστε συνεπείς. Να τηρούμε τις δεσμεύσεις μας». Γι΄αυτό, συμπέρανε, εν τέλει «είναι το συνεργατικό κράτος που δουλεύει σαν μια ομάδα και δεν δουλεύει σε φέουδα ή σε τιμάρια, όπου ο κάθε υπουργός κάνει ό,τι του κατέβει στο κεφάλι».
Σύστημα
Η αντιπολίτευση, βέβαια, φωνάζει χρόνια τώρα πως «συνιστά εδώ και πολύ καιρό ένα αποτυχημένο διαφημιστικό σλόγκαν». Κι επιμένει ότι το μόνο που έφερε η επιτελικότητα ήταν «επιτελικός αυταρχισμός». Η από μνήμης παράθεση φύλλων excel, στατιστικών στοιχείων και δεδομένων από τους πίνακες ξένων οργανισμών δεν την πείθει πως μπορεί να οδηγήσει στην «επανάσταση του αυτονόητου». Και το ίδιο φαίνεται πλέον να πιστεύει μια σημαντική μερίδα της κυβερνητικής πλειοψηφίας, είτε το διατυμπανίζει είτε το εκμυστηρεύεται σε ιδιωτικές συνομιλίες.
Για να το πούμε με λιγότερα λόγια, εκφράζονται πολλές και διαφορετικές απόψεις για το μοντέλο διακυβέρνησης με το οποίο η μητσοτακική ΝΔ ευαγγελίστηκε την έλευση της Ελλάδας 2.0. Αν κάτι δικαιολογείται κάποιος να ισχυριστεί ύστερα από επτά χρόνια εφαρμογής του, όμως, αυτό είναι πως επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχουν ιδανικά συστήματα. Δεν υπάρχουν επειδή σε όλα τους παίζει καθοριστικό ρόλο ο ανθρώπινος παράγοντας. Οι χρήστες τους τα κάνουν αποδοτικά ή αναποτελεσματικά, αξιόπιστα ή αναξιόπιστα. Γιατί εκείνοι, με τις αρχές τους, το κριτήριό τους, τη συναισθηματική και κοινωνική τους ευφυΐα τα δουλεύουν. Το σύστημα του επιτελικού κράτους, λοιπόν, είναι σαν τα άλλα· δεν είναι τόσο τέλειο που κανείς δεν χρειάζεται να αναλάβει την ηθική ευθύνη.
