Tα παλιά υλικά

«Γιατί επιστρέφω»: αυτόν τον τίτλο θα μπορούσε να έχει η σημερινή στήλη για λόγους συμμετρίας με το πρωτοσέλιδο «Γιατί έρχομαι». Αλλά δεν θα ήταν πολύ επιτυχημένο. Πρώτον, επειδή τα μεγέθη των δύο ανδρών, του Εμανουέλ Μακρόν και του Αλέξη Τσίπρα, δεν είναι συγκρίσιμα. Δεύτερον, επειδή ο πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ απαντά σε ένα ερώτημα που δεν του έχει ακριβώς τεθεί. Η επιστροφή του αποτελεί ασφαλώς απόλυτο δημοκρατικό του δικαίωμα. Η αιτιολόγηση που παρουσίασε όμως χθες στο Φόρουμ των Δελφών, ότι δηλαδή επιστρέφει τώρα επειδή θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να υπάρξει κανονικότητα και σταθερότητα στον τόπο, είναι σχεδόν προσβλητική.

Η ίδια η λέξη «κανονικότητα» απαιτεί κάθε φορά από αυτόν που τη χρησιμοποιεί να την ορίζει. «Αν είχαμε κανονικό ευρωπαίο πρωθυπουργό, θα έπρεπε μετά όσα είπε η κ. Κοβέσι να έχει παραιτηθεί», δήλωσε ο Τσίπρας. Κι εδώ το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι η ίδια η ευρωπαία εισαγγελέας είχε ξεκαθαρίσει νωρίτερα πως δεν υπάρχει «καθαρή» χώρα, πως κακοδιαχείριση και διαφθορά υπάρχουν παντού. Είναι και ότι μιλά περί κανονικότητας ένας άνθρωπος που μόνο κανονικός πρωθυπουργός δεν ήταν ο ίδιος, αφού συγκυβέρνησε με ένα κόμμα που βρισκόταν ιδεολογικά στον αντίθετο πόλο και προκήρυξε στο πλαίσιο αυτής της συγκυβέρνησης ένα δημοψήφισμα το οποίο θα μπορούσε να έχει οδηγήσει στην έξοδο της χώρας από την Ευρώπη.

To να διεκδικεί εκ νέου κάποιος με αυτό το παρελθόν την ψήφο του ελληνικού λαού αποτελεί επίσης δημοκρατικό του δικαίωμα. Αλλά για να τον (ξανα)σώσει; Ο πρωθυπουργός, λέει ο Τσίπρας, δεν είναι κανονικός. Η αντιπολίτευση το μόνο που κάνει είναι να διαμαρτύρεται. Οπότε αποφασίζει να σπάσει τη «βολική σιωπή» του Εκείνος, ο Μεσσίας, που είναι έντιμος, αφοσιωμένος στον λαό και την πατρίδα και πιστεύει στη Δημοκρατία. Γιατί; Επειδή είναι αριστερός. Και ως αριστερός θα πιάσει 20-30 πλουσίους, θα τους πει ότι οι καημένοι οι γιατροί που μας χειρουργούν παίρνουν 1.800 ευρώ και θα τους πείσει να καταθέσουν την πατριωτική τους εισφορά για να αμβλυνθούν οι κοινωνικές αντιθέσεις.

Μα μπορεί να στηθεί ένα νέο αφήγημα με τα παλιά υλικά του μεσσιανισμού, του λαϊκισμού και του ηθικού πλεονεκτήματος της Αριστεράς; Ο Τσίπρας πιστεύει πως ναι. Θεωρεί ότι πείθουν ακόμη ισχυρισμοί όπως ότι «στις πιο δύσκολες και σκοτεινές στιγμές της Ιστορίας, η Αριστερά ήταν πάντοτε το έδαφος πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε ό,τι πιο θετικό υπήρξε στην ανθρωπότητα». Και ότι γι’ αυτό είναι αναγκαίο «οι προοδευτικές δυνάμεις να ανακάμψουν».

Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι ο λαϊκισμός, δεξιός και αριστερός, έχει κουράσει. Δείχνει επίσης ότι οι παλιές ιδεολογικές ετικέτες δεν σημαίνουν τίποτα, ειδικά για τους νέους ανθρώπους. Αλλά ο Τσίπρας ποντάρει στο ότι η ελληνική κοινωνία ήταν πάντα μια ιδιαίτερη περίπτωση. Και στο ότι έχει βραχεία μνήμη.