Στον κόσμο των κόμικς, όπου η φαντασία συναντά την αφήγηση και το σχέδιο γίνεται γλώσσα, το μέλλον δεν περιμένει απλώς στη γωνία αλλά δημιουργεί ήδη τις δικές του ιστορίες. Με αφορμή το Comicdom Junior, το φεστιβάλ που επιστρέφει δυναμικά αυτό το Σαββατοκύριακο στην Ελληνοαμερικανική Ενωση και βάζει στο επίκεντρο παιδιά και έφηβους δημιουργούς, η νέα γενιά της ένατης τέχνης αποκτά βήμα, φωνή και χώρο έκφρασης. Περισσότεροι από 60 νεαροί καλλιτέχνες, ηλικίας 5 έως 17 ετών, γεμίζουν το δικό τους Artists Alley με ιστορίες, χαρακτήρες και όνειρα που μόλις ξεκινούν να παίρνουν μορφή. Δίπλα τους θα σταθεί ο καταξιωμένος κομίστας Στηβ Στιβακτής, νικητής του βραβείου της Ελληνικής Ακαδημίας Κόμικς (2025), ο οποίος μαζί με άλλους συναδέλφους του θα αναλάβει να δώσει συμβουλές για το πορτφόλιό τους. Με αφορμή τη συμμετοχή του στο φεστιβάλ, ο Στηβ Στιβακτής μίλησε στο «Νσυν».
Πώς βλέπετε τη σχέση των παιδιών σήμερα με τα κόμικς σε σύγκριση με παλαιότερες γενιές;
Πιο κάτω απ’ ό,τι στα 90s που μεγάλωνα εγώ, θα έλεγα. Δυστυχώς, η έλλειψη περιοδικού Τύπου και κόμικς στα περίπτερα και στα ψιλικατζίδικα της γειτονιάς κάνει πιο δύσκολη την άμεση επαφή με την 9η τέχνη. Από την άλλη, υπάρχουν περισσότερα φεστιβάλ και άνθηση στο παιδικό κόμικ, οπότε έχω ελπίδες.
Ποια είναι τα βασικά εμπόδια που απομακρύνουν τα παιδιά από το κόμικ;
Πέρα από τα παραπάνω, σίγουρα η επαφή με τις οθόνες και τα εύπεπτα social media. Αν πέφτουμε στην παγίδα των reels και του TikTok εμείς που θεωρούσαμε τις βιντεοκασέτες σούπερ σπέσιαλ, δεν θέλω να σκέφτομαι πώς είναι η προσοχή των παιδιών που κοινωνικοποιούνται και παίρνουν τις πληροφορίες και την ψυχαγωγία τους αποκλειστικά από κει.
Πιστεύετε ότι τα ψηφιακά μέσα βοηθούν ή δυσκολεύουν τη διάδοση των κόμικς;
Σίγουρα βοηθούν. Προσωπικά είμαι υποστηρικτής του παλιού καλού χαρτιού, που σε φέρνει σε επαφή και αισθητηριακά με την τέχνη, αλλά δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το πόσα άτομα έχουν βρει καλλιτέχνες που μιλάνε στην ψυχούλα τους μέσω των social media και των webcomics. Επίσης, οι πλατφόρμες αυτές επιτρέπουν στους καλλιτέχνες να φτιάχνουν ό,τι θέλουν χωρίς περιορισμούς (θεωρητικά τουλάχιστον) και να βρίσκουν κατευθείαν το κοινό τους χωρίς μεσάζοντες, πράγμα που μπορεί να βοηθήσει και νεότερους δημιουργούς να βρουν το στυλ και τη θέση τους στον χώρο.
Πώς μπορούν τα κόμικς να ανταγωνιστούν πλατφόρμες όπως το TikTok ή το YouTube στην προσοχή των παιδιών;
Εδώ θεωρώ πως χρειάζεται αλλαγή στην παιδεία γενικά. Οι γονείς χρειάζεται να δείξουν στα παιδιά κι άλλες επιλογές. Αν ένα παιδί έρχεται σε επαφή αποκλειστικά με οθόνες, χωρίς να του δίνεται η επιλογή για να παίξει με τα χέρια του, με το μυαλό του, να δημιουργήσει, να χορέψει, να κατασκευάσει, να μάθει με τρόπο που είναι ψυχαγωγικός και ευχάριστος, ε δεν φταίει που κάθεται στυλωμένο στην οθόνη του. Είναι το ίδιο πράγμα με το να κόβει κανείς τα πιτόγυρα για να το ρίξει στα ψητά και τις σαλάτες∙ σου λείπει το τζανκ, αλλά στο τέλος η χοληστερίνη σου σε ευγνωμονεί.
Τι πρέπει να αλλάξει στο περιεχόμενο των κόμικς για να είναι πιο ελκυστικά στα παιδιά σήμερα;
Το κόμικ είναι ένα μέσο όπως ο κινηματογράφος ή η λογοτεχνία: απευθύνεται, ανάλογα με το εκάστοτε έργο, σε ένα ευρύτατο κοινό. Κυκλοφορούν, ευτυχώς, υπέροχα κόμικς για παιδιά αυτή τη στιγμή. Αρκετοί ελληνικοί εκδοτικοί οίκοι έχουν βγάλει εξαιρετικές δουλειές, τόσο ξένες όσο και ντόπιες. Προσωπικά, βέβαια, θεωρώ (ξανά και επίμονα) πως χρειαζόμαστε περιοδικά κόμικς στα περίπτερα, τα οποία να απευθύνονται συγκεκριμένα σε παιδιά. Παρότι οι πρωτοβουλίες μεταφοράς λογοτεχνικών έργων για παιδιά σε κόμικς είναι εξαιρετικές και απαραίτητες, χρειάζεται και κάτι πιο χαλαρό. Περιοδικά όπως τα «Σαΐνια», που συνδύαζαν ελληνικά και ξένα κόμικς με επιστήμη και ψυχαγωγία, λείπουν πάρα πολύ.
Υπάρχουν πρωτοβουλίες στην Ελλάδα που σας κάνουν αισιόδοξο για το μέλλον;
Σαφέστατα. Ο χώρος των κόμικς είναι ζωντανός, ενεργός, και βαθύτατα ενθουσιώδης. Οι μεγάλοι μαθαίνουν στα παιδιά τους τις δικές τους επιρροές, και εντελώς ειλικρινά, δεν υπάρχουν λόγια για να περιγράψουν πόσο εκτιμώ τις μεταφορές κλασικών παιδικών λογοτεχνικών έργων σε κόμικς. Φεστιβάλ όπως το Comicdom Con (και το Comicdom Junior) όλο και μεγαλώνουν, και για μένα είναι τα ιδανικά μέρη για να μορφωθεί κανείς στην κουλτούρα των κόμικς. Φυσικά υπάρχουν κι άλλα εξαιρετικά Comic Con στην Ελλάδα, το Comicdom όμως είναι το μόνο το οποίο επικεντρώνεται σταθερά στην 9η τέχνη εδώ και είκοσι χρόνια, με σεβασμό και εκτίμηση στις υπόλοιπες τέχνες αλλά με την επίγνωση πως εκείνες έχουν περισσότερες ευκαιρίες να εκτιμηθούν και πως το κόμικ χρειάζεται τη γιορτή του.
Τι θα λέγατε στα παιδιά που θέλουν να κάνουν τα δικά τους κόμικς;
Αρχικά, κάντε το!!! Διαβάζετε κόμικς με ενθουσιασμό κι αυταπάρνηση. Πηγαίνετε στα φεστιβάλ και αγοράστε ό,τι σας τραβάει το μάτι, αγοράστε αρχαία τεύχη από τα ψιλικατζίδικα οπουδήποτε κάνετε διακοπές, πηγαίνετε σε κομιξάδικα αντί για τεράστια καταστήματα και ρωτήστε τους υπαλλήλους τι σας προτείνουν ανάλογα με την ηλικία και το γούστο σας. Διαβάστε ποικιλία από κόμικς σε διάφορα στυλ και μάθετε τι σας αρέσει. Ελάτε σε επαφή με την τέχνη γενικά∙ δείτε κινηματογράφο και animation, διαβάστε βιβλία, πηγαίνετε θέατρο και συναυλίες, και φτιάξτε κόμικς με όλο το συναίσθημα που σας δημιουργούν οι αγαπημένες σας ιστορίες. Κυρίως, να είστε ειλικρινείς. Μην κολλήσετε στο «τι πουλάει». Αυτό που σας τσούζει να το φτιάξετε, αυτό που αγαπάτε, αυτό θα πουλήσει. Ρίξτε τον εαυτό σας μέσα στη δουλειά σας και φτιάξτε τέχνη. Σε μια εποχή που αποξενωνόμαστε ο καθένας στην οθόνη και τη μιζέρια του και που ο μηδενισμός είναι η νόρμα, εσείς νοιαστείτε. Νοιαστείτε τόσο που θέλετε να σκάσετε. Κι αντί να σκάσετε, φτιάξτε κόμικς.
