Μέχρι τα τέλη του Φεβρουαρίου οι πλουσιότερες χώρες της Μέσης Ανατολής, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), το Ομάν, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ θεωρούνταν ασφαλείς προορισμοί σε όλη τη Μέση Ανατολή, αλλά και προορισμοί πολυτελείας για επιχειρηματίες, επενδυτές, πολιτικούς που αναζητούσαν συνεργασίες, ακόμη και πολλούς τουρίστες.
Ειδικά το Ντουμπάι, ένα από τα μεγαλύτερα και πλουσιότερα οικονομικά και χρηματοπιστωτικά κέντρα του κόσμου, είχε ευημερήσει εφαρμόζοντας μια απλή ιδέα. Οτι παρά το γεγονός ότι βρίσκεται εν μέσω μιας περιοχής με διαρκείς γεωπολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις, είχε καταφέρει να μείνει μακριά από συγκρούσεις και αναταραχές.
Οταν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου η επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν και η Τεχεράνη απάντησε χτυπώντας πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και πυραύλους που άρχισαν να «βρέχουν» στο Ντουμπάι και σε πετρελαϊκές και άλλες εγκαταστάσεις των ΗΠΑ, της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ και άλλων χωρών σηματοδότησαν μια σημαντική αλλαγή για τη Μέση Ανατολή.
Το καθεστώς που επικρατούσε μέχρι τότε άρχισε να αλλάζει άρδην, με τις οικονομίες των πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων να απειλούνται άμεσα από τις επιθέσεις και το φρένο στη διακίνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου. Επίσης μεγάλη απειλή αποτελεί πλέον η απώλεια της εμπιστοσύνης, η οποία δέχθηκε ένα από τα πρώτα πλήγματα των συγκρούσεων αναγκάζοντας πολλούς ξένους και εταιρείες να εγκαταλείψουν τις πλούσιες χώρες του Περσικού Κόλπου.
ΝΤΟΥΜΠΑΪ – ΑΜΠΟΥ ΝΤΑΜΠΙ: Πλεονέκτημα και απειλές
Τα ΗΑΕ αφιέρωσαν δεκαετίες στην ενίσχυση της παγκόσμιας φήμης του Ντουμπάι ως όασης σταθερότητας, και αυτή η φήμη αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής προσέγγισης των Εμιράτων. Πάνω από τα τρία τέταρτα του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος των ΗΑΕ προέρχεται από τομείς εκτός πετρελαίου, και αυτοί οι τομείς αποτελούν την κύρια πηγή οικονομικής ανάπτυξης. Αλλά αυτή η φήμη αποτελεί επίσης ένα σημαντικό τρωτό σημείο για μια χώρα που βρίσκεται μόλις μερικές δεκάδες χιλιόμετρα από το Ιράν, σχολίαζε σε ανάλυσή του το Atlantic Council.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πλέον αντιμετωπίζουν μια από τις μεγαλύτερες απειλές που έχουν εκδηλωθεί στην περιοχή. Ξύπνησαν μαζί με άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής σε μια καινούργια πραγματικότητα επιθέσεων και εξωτερικών κινδύνων και πλέον μπορεί να μην επιστρέψουν στην προϋπάρχουσα κατάσταση του πολέμου με ένα Ιράν που βρίσκεται κυριολεκτικά δίπλα τους, σχολίαζαν στελέχη της CIA στη «Wall Street Journal». Ιδιαίτερη είναι η ανησυχία στο Ντουμπάι, όπου η πλούσια ελίτ εμφανίζεται ιδιαίτερα θορυβημένη από τον πόλεμο στη διπλανή πόρτα.
Σε απόσταση μόλις 130 χιλιομέτρων από τα ΗΑΕ, ένα πληγωμένο Ιράν μπορεί ανά πάσα στιγμή να χτυπήσει, απειλώντας τον φορολογικό παράδεισο του Ντουμπάι και τα πετρέλαια του Αμπου Ντάμπι, της πρωτεύουσας των Εμιράτων, σχολιαζόταν.
Ανάλυση της Goldman Sachs την οποία επικαλείται το Bloomberg δείχνει ότι η απειλή για την οικονομία των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας από τον πόλεμο θα καθοριστεί από το πόσο αποτελεσματικά θα μπορέσουν να μεταφέρουν από άλλες διαδρομές πλην των Στενών του Ορμούζ τα πετρελαϊκά τους προϊόντα. Για το Ντουμπάι, που προβάλλει περισσότερο ως χρηματοπιστωτικό κέντρο και όχι ως πετρελαϊκός κόμβος, το ζητούμενο είναι η αίσθηση ασφάλειας – ή μη ασφάλειας – των κροίσων κυρίως, αλλά και των influencers, που το επισκέπτονται για μπίζνες και διακοπές.
Η Goldman Sachs θεωρεί ότι το ΑΕΠ σε ΗΑΕ και Σαουδική Αραβία θα υποχωρήσει κατά 5% και 3% αντίστοιχα, προκαλώντας το μεγαλύτερο οικονομικό σοκ από το 2020 και μετά που χτύπησε η πανδημία του Covid. Πολλά θα εξαρτηθούν από το πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος.
Οντας κάποτε μια ταπεινή πόλη-λιμάνι με εμπόρους μαργαριταριών, το Ντουμπάι είχε πετρέλαιο αλλά όχι πολύ. Η απάντηση του εμιράτου ήταν να προβάλλει μια πολύγλωσση κοινωνία που ισορροπούσε μεταξύ δυτικών και μουσουλμανικών ευαισθησιών, ενώ παράλληλα υποσχόταν πλούτο, αποτελεσματικότητα και σταθερότητα, σχολίαζε η «WSJ».
«Τα χιτζάμπ και τα μπικίνι είναι αποδεκτά είδη θαλάσσης. Τα μπαρ σε ξενοδοχεία και τα τζαμιά είναι διάσπαρτα στην πόλη. Τα έξυπνα αστυνομικά τμήματα υπόσχονται να επιτρέπουν στους “πελάτες” να κάνουν πράγματα με “έξυπνο” τρόπο, όπως να πληρώνουν πρόστιμα χωρίς να αλληλεπιδρούν με αστυνομικό. Εχουν υπουργό για την ευτυχία και την ευημερία. Υπάρχει ελάχιστη εγκληματικότητα στους δρόμους ή διαφθορά», σχολίαζε η αμερικανική εφημερίδα.
Ολο το προηγούμενο διάστημα οι ηγεσίες του Ντουμπάι και όλων των ΗΑΕ είχαν καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για να κάνουν το μέρος ελκυστικό για τους Δυτικούς. Η πόλη διαθέτει το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο και τη βαθύτερη πισίνα καταδύσεων.
Πλέον οι Αρχές εκδίδουν συχνά δημόσιες προειδοποιήσεις κατά της κοινοποίησης εικόνων και βίντεο από «τόπους συμβάντων ή ζημιές» που προκλήθηκαν από ιρανικές επιθέσεις, λέγοντας ότι οι παραβάτες θα αντιμετωπίζονται «χωρίς επιείκεια», αναφέρεται. Ολα δείχνουν ότι κι εκεί τα πράγματα έχουν αλλάξει σημαντικά από τον πόλεμο αφού το ειδυλλιακό τοπίο άρχισε να αλλάζει όταν ξεκίνησε η βροχή από βόμβες και πυραύλους.
ΚΑΤΑΡ, ΚΟΥΒΕΪΤ: Εως και 14% μείωση του ΑΕΠ
Οι ιδιαίτερα πλούσιες χώρες του Περσικού Κόλπου, Κατάρ και Κουβέιτ, κινδυνεύουν να δεχθούν πολύ μεγαλύτερο πλήγμα στις οικονομίες τους, ανάλογο με αυτό που ακολούθησε τη δεκαετία του 1980 αλλά και του 1990, μετά τον πόλεμο Ιράν και Ιράκ (1980-1988). Η μείωση στο ΑΕΠ κάθε μιας από τις δύο αυτές χώρες μπορεί να φτάσει φέτος το 14% εάν συνεχιστεί ο πόλεμος μέχρι το τέλος του Απριλίου, σύμφωνα με την Goldman Sachs. Αυτό θα σήμαινε ότι θα σταματήσουν οι ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τα Στενά του Ορμούζ για δύο ολόκληρους μήνες.
ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ: Κίνδυνος για το Οραμα 2030
Ως η μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός χώρα στον κόσμο με βάση τις εξαγωγές, η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει πολλούς κινδύνους. Εκτός από τα έσοδα από το πετρέλαιο μπορεί να κινδυνεύσει το μεγαλεπήβολο σχέδιο του Ριάντ για διαφοροποίηση της ανάπτυξης της χώρας, γνωστό ως Οραμα 2030 (Vision 2030).
Με το σχέδιο αυτό η Σαουδική Αραβία ήθελε να γίνει περισσότερο σαν το Ντουμπάι, με υπερπολυτελή θέρετρα κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας, ποδοσφαιριστές-σταρ σαν τον Κριστιάνο Ρονάλντο να παίζουν σε ομάδες τους και τη διοργάνωση μεγάλων εκδηλώσεων για την προσέλκυση πλούσιων τουριστών. Το σχέδιο βασιζόταν και σε χρηματοδοτήσεις από ξένους επενδυτές, οι οποίοι τώρα εμφανίζονται πολύ πιο διστακτικοί να βάλουν τα χρήματά τους στην περιοχή.
ΚΑΤΑΡ, ΜΠΑΧΡΕΪΝ: Απειλούνται με βαριά πλήγματα
Το Κατάρ, με πάνω από 131.000 δολάρια κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές σύμφωνα με την αγοραστική δύναμη (Purchasing power parity –PPP) με βάση τους υπολογισμούς του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, έχει αναγκαστεί να βάλει φρένο στη παραγωγή φυσικού αερίου. Οντας η ισχυρότερη εξαγωγική δύναμη φυσικού αερίου στον κόσμο το χτύπημα είναι σημαντικό. Επίσης απειλείται η θέση της χώρας ως αεροπορικού κέντρου καθώς επιβάλλονται συνεχείς περιορισμοί στις αερομεταφορές ανάλογα με τις εξελίξεις του πολέμου.
Επίσης το Μπαχρέιν, όπως και το Κουβέιτ, θεωρείται πιο ευάλωτο από δημοσιονομικής άποψης και μπορεί να δυσκολευτεί περισσότερο να προσελκύσει κεφάλαια.
Ομάν: «Φίλος προς όλους, εχθρός προς κανέναν»
Το Ομάν έχει χαρακτηριστεί «Ελβετία της Μέσης Ανατολής» λόγω της πολιτικής ουδετερότητας και της ιστορίας του ως διαμεσολαβητή σε μια ασταθή περιοχή.
Ακολουθώντας το δόγμα «φίλος προς όλους, εχθρός προς κανέναν», το Ομάν διατηρούσε διπλωματικούς δεσμούς με το Ιράν και τις ΗΠΑ, ενώ παράλληλα καλλιεργούσε ειρηνικές σχέσεις με τους γείτονές του. Ακόμη και εκεί έπεσαν πύραυλοι όμως λόγω του πολέμου, απειλώντας τη σταθερότητα.
