«Στόχος του Ντόναλντ Τραμπ είναι να κυριαρχήσει στο δυτικό ημισφαίριο και να αποδείξει ότι οι ΗΠΑ αποτελούν την πιο ισχυρή στρατιωτική δύναμη στον κόσμο». Και τα καταφέρνει, όπως σχολιάζει ο Τζον Λόιντ, αρθρογράφος των «Financial Times», πρώην ανταποκριτής της εφημερίδας στη Μόσχα και ιδρυτής του Ινστιτούτου Μελέτης Δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Ποια είναι η νέα παγκόσμια τάξη;
Δεν υπάρχει μια οριστική απάντηση. Θα έλεγα ότι αυτή τη στιγμή είναι η πρωτοκαθεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών και του Τραμπ, στον βαθμό που υπάρχει ένας τρόπος αξιολόγησης της παγκόσμιας τάξης. Κυρίως επειδή αυτός είναι που αναλαμβάνει δράση. Βενεζουέλα και τώρα Ιράν, πιθανώς αύριο Κούβα. Προς το παρόν, φαίνεται ότι έχει εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια να καταλάβει τον Καναδά. Θα το δούμε. Είναι προφανές ότι για εμάς στην Ευρώπη η εξάρτηση από τις ΗΠΑ, για την οποία πολλοί έχουν προειδοποιήσει εδώ και δεκαετίες, είναι τώρα υπό αμφισβήτηση. Το αν θα επιστρέψει με κάποια μορφή, ειδικά για τους Βρετανούς, οι οποίοι είναι οι πιο εξαρτημένοι, είναι άγνωστο. Ολα κρέμονται σε μια κλωστή.
Είχατε προβλέψει τους βομβαρδισμούς στο Ιράν;
Οχι, αλλά δεν με εξέπληξαν. Θέλουν να κάνουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ζημιά στο Ιράν για να πετύχουν μια παράδοση. Πιστεύω ότι υπάρχει στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας ένα είδος διαμάχης μεταξύ των σκληροπυρηνικών και των μετριοπαθών – δηλαδή κάποιοι είναι πιο πραγματιστές από άλλους. Ο Τραμπ, όπως γνωρίζετε, απαιτεί να έχει λόγο στην επόμενη ημέρα στο Ιράν.
Εχετε καταλήξει γιατί ο πρόεδρος Τραμπ αποφάσισε να επιτεθεί τώρα; Λόγω του Ισραήλ; Είναι επίδειξη ισχύος προς την Κίνα; Υπάρχουν και εσωτερικοί λόγοι, π.χ. η λίστα Επστιν;
Φαίνεται ότι όλα αυτά έχουν παίξει τον ρόλο τους. Οταν βγούμε από αυτό, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν δείξει ότι είναι πολύ πιο ισχυρές από την Κίνα. Φυσικά, η Κίνα δεν έχει επιτεθεί σε κανέναν, οπότε δεν γνωρίζουμε ποια είναι η δύναμη του στρατού της. Αλλά φαίνεται ότι με όσα έχουν γίνει τον τελευταίο καιρό, ο Τραμπ παίρνει τον έλεγχο αυτού που έχει πει πολλές φορές, που είναι το δυτικό ημισφαίριο. Θέλει να κυριαρχήσει. Και θέλει επίσης να παραμείνει η Αμερική η πιο ισχυρή στρατιωτική δύναμη στον κόσμο. Προς το παρόν, τουλάχιστον, το έχει πετύχει. Επειδή η Κίνα δεν πρόκειται να μπει στον πόλεμο και η Ρωσία εξαρτάται πολύ από την Κίνα.
Οι περισσότεροι ειδικοί θεωρούν πως τα επόμενα χρόνια είναι πιθανό να επικρατήσει χάος στο Ιράν – το λένε αυτό με την εμπειρία της Λιβύης και του Ιράκ. Συμφωνείτε;
Αμφιβάλλω πολύ αν θα υπάρξει σύντομα ειρήνη και θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από δύο πράγματα. Πρώτον, από το αν η ηγεσία στην Τεχεράνη αποφασίσει να έρθει σε κάποιο είδος παράδοσης. Ισως να μην το ονομάσουν έτσι, αλλά έτσι θα είναι. Το άλλο είναι ο εσωτερικός παράγοντας. Πώς θα αντιδράσουν οι πολίτες στο Ιράν; Αν υπάρξει ένα ισχυρό κύμα διαμαρτυρίας, τότε μπορεί να έχουμε ένα διαφορετικό είδος κυβέρνησης. Δεν είναι βέβαιο, αλλά είναι πιθανό και θα είναι αιματηρό.
Θεωρείτε ότι θα δούμε τρομοκρατικές επιθέσεις στους δρόμους των ευρωπαϊκών πόλεων;
Είναι μια τρομακτική σκέψη. Μπορεί να υπάρχουν άτομα που απλώς ξεκινούν μόνα τους, μοναχικοί λύκοι. Δεν νομίζω ότι αυτή τη στιγμή το Ιράν έχει την ικανότητα να ξεκινήσει έναν πλήρους κλίμακας ανταρτοπόλεμο ή επιθέσεις σε ευρωπαϊκές χώρες. Οπως είπε πρόσφατα ο καναδός πρωθυπουργός Μαρκ, «δεν είμαστε ακόμα στην Αγρια Δύση».
Μήπως όμως είμαστε ένα βήμα πιο κοντά στην Αγρια Δύση; Βλέπουμε ότι το διεθνές δίκαιο δεν γίνεται σεβαστό.
Αν με την Αγρια Δύση εννοούμε την απουσία νόμου στον οποίο μπορούν να ανατρέξουν οι άνθρωποι, ναι, είμαστε πιο κοντά. Διότι βλέπουμε τα Ηνωμένα Εθνη και άλλους θεσμούς που δημιουργήθηκαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο να υποβαθμίζονται. Ακόμα και η Ευρωπαϊκή Ενωση δείχνει σε μεγάλο βαθμό αβοήθητη. Πρέπει να ξυπνήσει από τον λήθαργο. Κάποια μέλη της κινούνται. Οπως η Γαλλία ή η Ελλάδα που έσπευσαν να προστατεύσουν την Κύπρο. Κάνουν περισσότερα από το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο δεν φαίνεται να μπορεί να συνέλθει.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα;
Ο πόλεμος συνεχίζεται, οι ΗΠΑ δεν στέλνουν όπλα, βάζουν τους Ευρωπαίους να τα αγοράζουν για να τα στέλνουν στην Ουκρανία. Αν ο Τραμπ πραγματικά υποστηρίζει το Κίεβο, θα πρέπει να ανησυχεί. Φαίνεται επίσης ότι ο Πούτιν αιμορραγεί λόγω των κεφαλαίων που ξοδεύει για τον πόλεμο. Δεν θα μπορέσει να αντέξει έτσι για πολύ ακόμα. Εκείνο που τον ενδιαφέρει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο είναι η αναβίωση της Σλαβικής Αυτοκρατορίας – που περιλαμβάνει Ρωσία, Λευκορωσία και Ουκρανία.
Κάποιοι θεωρούν πως όλα όσα βλέπουμε σήμερα αποτελούν προοίμιο ενός πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας στο μέλλον. Εσείς τι λέτε;
Φυσικά υπάρχει πάντα το θέμα της Ταϊβάν. Αυτή τη στιγμή με τη φόρα που έχει πάρει η Αμερική νομίζω ότι ο πρόεδρος Σι θα το σκεφτόταν διπλά. Ο κινέζος ηγέτης είναι πολύ προσεκτικός, θα το εξετάσει πολύ πριν ξεκινήσει μια τέτοια σύγκρουση με τις ΗΠΑ. Το Πεκίνο σαφώς θεωρεί ότι η Ταϊβάν πρέπει να είναι μέρος της Κίνας, αλλά δεν νομίζω ότι θα κινηθεί αυτή τη στιγμή.
Πώς θεωρείτε ότι θα εξελιχθούν οι ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο των ΗΠΑ τον Νοέμβριο;
Εχει ενδιαφέρον ότι ο πρόεδρος Τραμπ ανακάλεσε τους πράκτορες της υπηρεσίας μετανάστευσης (ICE) από τις δημοκρατικές πολιτείες που τους είχε στείλει. Επειδή είδε ότι μέσα στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα υπάρχουν αρκετοί που δεν συμφωνούν πλέον με οτιδήποτε κάνει. Δεν θέλουν να ξυπνούν κάθε πρωί και να λένε: τι ακραίο έκανε σήμερα ο Τραμπ, είτε μέσα στην Αμερική είτε στο εξωτερικό. Η δημοκρατία, το Σύνταγμα στις ΗΠΑ έχουν ήδη πληγεί άσχημα. Και νομίζω ότι αρκετοί Ρεπουμπλικανοί νομοθέτες ανησυχούν.
