Είναι ένα από τα μοναδικά ταλέντα του Ντόναλντ Τραμπ να αποκαλύπτει την παράλογη απαξίωση μακροχρόνιων παραδόσεων. Σε χρονιές προεδρικών εκλογών, οι κραυγές και ο πομπώδης λόγος του επί σκηνής κάνουν το εγχείρημα συνύπαρξης των υποψηφίων στην ίδια σκηνή να φαίνεται μάταιο. Στην εξουσία, όταν αποσυνδέει τα γεγονότα από τη χάραξη πολιτικής και βασίζεται αντ’ αυτών στον μύθο και την απάτη ως πυξίδα για τις αποφάσεις του, καθιστά άχρηστα και ανίσχυρα τεράστια πεδία εμπειρογνωμοσύνης. Οταν ψεύδεται δημόσια και επιμένει ότι οι φαντασιώσεις και οι διαστρεβλώσεις του θα υπαγορεύουν την πορεία του κυβερνητικού έργου, κάνει εμάς που εργαζόμαστε στον χώρο της ενημέρωσης να αναρωτιόμαστε αν υπάρχει πια νόημα στην καταγραφή και ανάδειξη της αλήθειας.
Ομοίως, πολλοί Αμερικανοί που παρακολούθησαν την ομιλία του για την Κατάσταση του Εθνους ίσως αναρωτήθηκαν ποιο είναι πλέον το νόημα αυτών των ομιλιών. Ηταν ένας ασυνάρτητος λόγος διάρκειας σχεδόν δύο ωρών, γεμάτος ψεύδη, αυτοσχεδιασμούς και παρεκβάσεις – που συχνά έμοιαζαν με απόπειρες να «σκοτώσει χρόνο» – και αξιοσημείωτα φτωχός σε πολιτικό περιεχόμενο.
Η ομιλία έθιξε τα τυπικά θέματα του Τραμπ: την υποτιθέμενη εγκληματικότητα και κατωτερότητα των μεταναστών, τη ψευδολογία των αντιπάλων του, τις προσωπικές του αρετές και πικρίες. Ομως ο πρόεδρος παρουσίασε ελάχιστες νέες πολιτικές ιδέες, αντέφασκε σε κρίσιμα ζητήματα, διαστρέβλωσε συναφή γεγονότα και ασχολήθηκε ελάχιστα επί της ουσίας με όσα οι δημοσκοπήσεις αναδεικνύουν ως τις πιο πιεστικές ανησυχίες του έθνους. Το μακρόσυρτο και βαρετό θέαμα έδειξε ότι έχει χάσει ακόμα και την ικανότητα να ψυχαγωγεί.
Δεν έχει χάσει, φυσικά, την ικανότητα να προσβάλλει.
Αποτελεί πρόβλημα για την κυβέρνηση το ότι ο Τραμπ ήταν σε θέση να παρουσιάσει μόνο ένα τόσο ισχνό υλικό, και μάλιστα με μια τόσο υποτονική και μη πειστική ερμηνεία. Τα ποσοστά του στις δημοσκοπήσεις καταρρέουν. Η δημοτικότητά του έχει φτάσει σε νέο ναδίρ: ο συνδυασμός πρόσφατων δημοσκοπήσεων από το CNN δείχνει ότι το ποσοστό αποδοχής του βρίσκεται στο σοκαριστικά ασθενές 38%. Οι οικονομικές ευκαιρίες σπανίζουν και ο πληθωρισμός δεν έχει μειωθεί, όπως είχε υποσχεθεί. Οι δασμοί έχουν πλήξει σκληρά τους καταναλωτές και ο Τραμπ φαίνεται αποφασισμένος να εμμείνει στην πολιτική επιβολής τους, ακόμη και μετά την απόρριψή τους από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ με την απόφαση της περασμένης εβδομάδας. Για άλλη μια φορά, οι απλοί αμερικανοί καταναλωτές δείχνουν καταδικασμένοι να πληρώσουν το τίμημα.
Ο Τραμπ και οι κολλητοί του έχουν επανειλημμένα καυχηθεί για μια ακμάζουσα χρηματιστηριακή αγορά, όμως ένα συγκλονιστικό ποσοστό της αμερικανικής οικονομικής ανάπτυξης φαίνεται να συνδέεται με κερδοσκοπία γύρω από τη βιομηχανία της τεχνητής νοημοσύνης – επενδύσεις που θα εξαφανιστούν αν η τεχνολογία αποτύχει, ενώ θα οδηγήσουν σε περιορισμό της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών αν πετύχει. Σε κάθε περίπτωση, ο αμερικανός εργαζόμενος νιώθει πιεσμένος οικονομικά και υποφέρει. Στην ομιλία του ο Τραμπ, εν τω μεταξύ, επέμενε ανέμελα ότι όλα βαίνουν καλώς. Δεν είχε τίποτα να του προσφέρει.
Ισως η πιο αξιομνημόνευτη στιγμή αυτής της βαθιά αδιάφορης βραδιάς ήταν όταν, σε μια από τις πολλές επιπλήξεις του προς τους Δημοκρατικούς, ο Τραμπ τους επιτέθηκε με σφοδρότητα. Αφού τους έδειξε με το δάχτυλο μέσα στην αίθουσα της Βουλής των Αντιπροσώπων αποκαλώντας τους «τρελούς», είπε: «Οι Δημοκρατικοί καταστρέφουν τη χώρα μας, αλλά εμείς το σταματήσαμε, ακριβώς την τελευταία στιγμή».
Οι Ρεπουμπλικανοί σηκώθηκαν όρθιοι και χειροκροτούσαν, αλλά οι Δημοκρατικοί παρέμειναν απλώς καθισμένοι, ευγενικά ανεκτικοί, ενώ τους επέπλητταν και αμαύρωναν την εικόνα τους. Γιατί απλά κάθονταν εκεί και το δέχονταν; Γιατί βρίσκονταν καν εκεί; Να ακόμη κάτι που ο Τραμπ έδειξε ότι είναι παρωχημένο: η ευπρέπεια.
