Οι διατάξεις του Συντάγματος για τη Δημόσια Διοίκηση είναι παραδοσιακά ελάχιστες. Αναφέρονται σε κάποια βασικά θέματα, κυρίως στη μονιμότητα (από το 1911), στη συγκρότηση των Υπηρεσιακών Συμβουλίων με 2/3 από υπαλλήλους, στην πρόσληψη προσωπικού με αντικειμενική διαδικασία υπό τον έλεγχο Ανεξάρτητης Αρχής και στη διαφοροποίηση των υπαλλήλων σε τακτικούς και έκτακτους – ειδικούς. Συν μία διάταξη για την απαγόρευση της πολυθεσίας. Στο σύνολό τους οι ελάχιστες αυτές κατοχυρώσεις είναι ανεπαρκείς και παρωχημένες, ενώ οι ανάγκες που έχουν αναδειχθεί είναι πολύ μεγαλύτερες.
Οταν εδώ και 75 χρόνια κυρίαρχο πρόβλημα της Δημόσιας Διοίκησης είναι η πολιτική επικυριαρχία που κάποιες εποχές παίρνει τη μορφή ασφυκτικής πατρωνίας, όταν φτάσαμε στο σημείο να μας επιβληθεί από τους δανειστές η ονομασθείσα «αποπολιτικοποίηση» (Ν. 4336/2015) που επιχειρήθηκε μεν την περίοδο 2015-1019, για να επανέλθουμε όμως στην πολιτικοποίηση αμέσως μετά (βλ. κατάργηση διοικητικών και τομεακών γραμματέων στα υπουργεία, γραμματείς στις αποκεντρωμένες διοικήσεις, κατάργηση μητρώου ανώτατων στελεχών κ.λπ.), όταν η φυσική ηγεσία της Διοίκησης (οι προϊστάμενοι των υπηρεσιών, γενικοί διευθυντές, διευθυντές και τμηματάρχες) εδώ και χρόνια δεν αναδεικνύεται με την τακτική διαδικασία (σύγκριση προσόντων και κρίσεις από αρμόδια συμβούλια) αλλά με την έκτακτη, της αναπλήρωσης κατά το δοκούν των πολιτικών προϊσταμένων, τότε είναι προφανές ότι έχουμε να κάνουμε με ένα μείζον πρόβλημα που δεν αντιμετωπίζεται στο νομοθετικό επίπεδο αλλά απαιτείται συνταγματικός καθορισμός του.
Τα παραπάνω προβλήματα, ωστόσο, έχουν καταστεί «ψιλά γράμματα» κατά τα τελευταία 6 χρόνια, οπότε και έχει ενταθεί επικίνδυνα η «αποικιοποίηση της Διοίκησης» από ποικίλα ιδιωτικά σχήματα (από διεθνικές και εγχώριες εταιρείες μέχρι μεμονωμένους δικηγόρους). Είναι χαρακτηριστικό πως λειτουργίες του πυρήνα της Διοίκησης, όπως ο στρατηγικός σχεδιασμός (πρώτη και κύρια λειτουργία), η νομοπαρασκευαστική διαδικασία και ο έλεγχος (τέταρτη αλλά εξίσου σημαντική) πολλών δημόσιων φορέων (π.χ. των υπουργείων Εσωτερικών και Οικονομικών, ακόμα και του ΕΚΔΔΑ, κατεξοχήν οργανισμού δημόσιας τεχνογνωσίας…), έχουν ανατεθεί σε ιδιώτες αναδόχους, απαξιώνοντας πλήρως τους υπηρετούντες υπαλλήλους.
Εννοείται πως εργασίες επιχειρησιακού και υποστηρικτικού χαρακτήρα δίνονται αφειδώς σε ιδιώτες, χωρίς κάποια διάκριση της ιδιαιτερότητας των εργασιών και των κρίσιμων ενδεχομένως πληροφοριών που μαθαίνει ο ιδιώτης ανάδοχος εξ αυτών.
Ο ΕΦΚΑ με τη συμμετοχή εξωτερικών συνεργατών στην απονομή συντάξεων (και στα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα των συνταξιούχων) συνιστά την πιο κραυγαλέα περίπτωση, αλλά ακόμα και το υπουργείο Εσωτερικών, τον Ιανουάριο 2023, είχε αναθέσει την παροχή «νομικών υπηρεσιών κωδικοποίησης και απλοποίησης του θεσμικού πλαισίου των ΟΤΑ» σε δικηγορική εταιρεία, όπως και την υποστήριξη (σε νομικά θέματα) του Ειδικού Ληξιαρχείου…
Υπό συνθήκες τέτοιας εφόδου των ιδιωτών στη διοικητική ύλη του Δημοσίου, την οποία προωθεί αναφανδόν η σημερινή κυβέρνηση, και εφόσον δεν διαφαίνεται ισχυρή προστασία του χαρακτήρα των δημόσιων υπηρεσιών από τα δικαστήρια (το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει θέσει κάποιους ελάχιστους όρους με την Απόφαση 179/2022, ενώ το Συμβούλιο της Επικρατείας ερμήνευσε πρόσφατα τη ρητή απαγόρευση σύστασης ανώτατων σχολών από ιδιώτες ως «επιτρέπεται»…), η συνταγματική πρόβλεψη για αυστηρή, ρητή διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα της Δημόσιας Διοίκησης και της αυτοδύναμης (με δικούς της υπαλλήλους, δική της τεχνογνωσία και δικά της μέσα) εκπλήρωσης της αποστολής της (προστασία του δημόσιου συμφέροντος, τήρηση της νομιμότητας) καθίσταται επίκαιρη όσο και αναγκαία πρόταση.
Διεύρυνση
Το ΑΣΕΠ προχώρησε στον εμπλουτισμό και τη διεύρυνση του Μητρώου Θεμάτων Γνώσεων, με στόχο, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αρχής, «την ενίσχυση της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης των υποψηφίων στις διαγωνιστικές διαδικασίες», ενώ, σύμφωνα με τη δήλωση του προέδρου του ΑΣΕΠ, «η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ένα ακόμη βήμα στην κατεύθυνση της διαρκούς αναβάθμισης και βελτιστοποίησης των διαγωνιστικών διαδικασιών που διενεργεί το ΑΣΕΠ».
Ο εμπλουτισμός του Μητρώου περιλαμβάνει:
α. Tη δημιουργία νέων ερωτήσεων ανά γνωστικό αντικείμενο, οι οποίες θα αξιοποιηθούν σε μελλοντικές διαγωνιστικές διαδικασίες του ΑΣΕΠ, ενισχύοντας και τα ήδη υφιστάμενα γνωστικά αντικείμενα [Συνταγματικό και Διοικητικό Δίκαιο, Ευρωπαϊκοί Θεσμοί, Οικονομικές Επιστήμες, Πληροφορική και Ψηφιακή Διακυβέρνηση, Σύγχρονη Ιστορία της Ελλάδας (1864 – σήμερα)].
β. Την προσθήκη νέων γνωστικών αντικειμένων και ειδικότερα:
Κώδικα Κατάστασης Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ΝΠΔΔ.
Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων (GDPR).
γ. Την αναδιάρθρωση του γνωστικού αντικειμένου «Δημόσια Διοίκηση και Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού» και εξειδίκευσή του σε επιμέρους πεδία, με στόχο την πληρέστερη και πιο στοχευμένη αξιολόγηση των υποψηφίων, ως ακολούθως:
Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών.
Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού.
Κώδικα Συμπεριφοράς Δημοσίων Υπαλλήλων, που περιλαμβάνει:
Κώδικα Ηθικής και Επαγγελματικής Συμπεριφοράς Υπαλλήλων.
Κώδικα Ορθής Διοικητικής Συμπεριφοράς.
Κώδικα Επικοινωνίας Δημόσιων Υπηρεσιών.
Οδηγό για την εξυπηρέτηση ευάλωτων ομάδων πληθυσμού από δημοσίους υπαλλήλους.
Οι νέες 800 συνολικά ερωτήσεις αναρτήθηκαν στην ειδική ανοικτή ηλεκτρονική πλατφόρμα του ΑΣΕΠ «Δημόσια Διαβούλευση για το Μητρώο Θεμάτων Γνώσεων του ΑΣΕΠ», η οποία θα είναι ελεύθερα προσβάσιμη, προκειμένου οι πολίτες που ενδιαφέρονται, να έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν παρατηρήσεις, σχόλια και προτάσεις βελτίωσης μετά τη συμπλήρωση των σχετικών πεδίων. Η πλατφόρμα θα παραμείνει ανοικτή έως και την Τρίτη 24 Φεβρουαρίου 2026. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας και την οριστικοποίηση των ερωτήσεων, αυτές θα προστεθούν στις 1.200 ήδη αναρτημένες ερωτήσεις που αξιοποιήθηκαν στον Πανελλήνιο Γραπτό Διαγωνισμό Ιουνίου – Ιουλίου 2025.
