Περίπου 794.000 είναι οι κενές κατοικίες στην Ελλάδα, σύμφωνα με την απογραφή πληθυσμού και κτιρίων του 2021, όπως αναφέρει αναλυτική μελέτη της Alpha Bank. Εξ αυτών, περίπου μία στις τρεις (265.000) είναι στην Αττική, ενώ σχεδόν μία στις δέκα (περίπου 80.000) βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη. Οπως προκύπτει από την έρευνα της Alpha Bank για την αγορά στέγης, πέντε είναι οι βασικοί λόγοι για τους οποίους οι εν λόγω κατοικίες παραμένουν αναξιοποίητες.
Το 11% των συμμετεχόντων στην έρευνα έχει σπίτι, το οποίο όμως παραμένει αδιάθετο. Οι ιδιοκτήτες κενών κατοικιών αναφέρουν σε ποσοστό 42% ότι διατηρούν κλειστά τα σπίτια τους γιατί το κόστος της ανακατασκευής ή ανακαίνισης είναι πολύ μεγάλο. Σε αυτό το πλαίσιο, η τράπεζα αναφέρει ότι τα μέτρα της κυβέρνησης για την ενεργειακή αναβάθμιση και την ανακαίνιση των κατοικιών χωρίς εισοδηματικά κριτήρια αναμένεται να λειτουργήσουν θετικά στην αύξηση της προσφοράς κατοικίας.
Δεύτερον, ένας στους τέσσερις (25%) ιδιοκτήτες κενών κατοικιών αναφέρει ότι σχεδιάζει να την αξιοποιήσει στο μέλλον, είτε προς ενοικίαση (15%) είτε προς πώληση (6%). Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εφαρμογή νέων φορολογικών κινήτρων έχει τη δυνατότητα να επιταχύνει τη διάθεση των εν λόγω ακινήτων στην αγορά. Επιπλέον, ένα ποσοστό 15% αναφέρει ότι κρατά το ακίνητο για μελλοντική χρήση από το ίδιο ή την οικογένειά του.
Ετερο σημαντικό ζήτημα που σχετίζεται με τα κλειστά σπίτια είναι το καθεστώς της ιδιοκτησίας και αφορά την ύπαρξη πολλαπλών κληρονόμων/ιδιοκτητών της ίδιας κατοικίας. Ενας στους πέντε (21%) ιδιοκτήτες που διαθέτουν αναξιοποίητη κατοικία αναφέρει ότι δεν τη «βγάζει» στην αγορά λόγω έλλειψης συνεννόησης μεταξύ των κληρονόμων.
Τέταρτον, οι ιδιοκτήτες κενών κατοικιών δηλώνουν σε ποσοστό 15% ότι τα ακίνητά τους μένουν αναξιοποίητα γιατί δεν υπάρχει ζήτηση για αυτά από την αγορά. Τα εν λόγω ακίνητα βρίσκονται κυρίως στην περιφέρεια, όπου η ζήτηση είναι σημαντικά χαμηλότερη, την ώρα που τα ακίνητα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και τουριστικούς προορισμούς έχουν πολύ ισχυρότερη πέραση.
Τέλος, το 12% των ιδιοκτητών κενών κατοικιών αναφέρει ως κύριο λόγο για τη μη αξιοποίηση των ακινήτων του τις χαμηλές τιμές ενοικίασης και πώλησης. Η τράπεζα εκτιμά ότι αυτό σχετίζεται με τον υψηλό κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου και για τον λόγο αυτό κρίνει θετικά το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός μητρώου συναλλακτικής συμπεριφοράς που θα περιλαμβάνει τις πληρωμές ενοικίων, το οποίο έχει συζητηθεί αρκετά.
Σε κάθε περίπτωση, η Alpha Bank επισημαίνει ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα με σκοπό τη χαρτογράφηση των κλειστών ακινήτων, βάσει στοιχείων του Κτηματολογίου και της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, προκειμένου να σχεδιαστεί ένα στοχευμένο πρόγραμμα για κάθε δήμο και κάθε περιοχή.
Πιέζουν τις τιμές των ενοικίων
Σύμφωνα με την έρευνα της Alpha Bank, το 69% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι τα ενοίκια θα συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία μέσα στο επόμενο διάστημα, ποσοστό σημαντικά ενισχυμένο σε σχέση με την περσινή έκδοση της ίδιας έρευνας (59%). Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, ο τουρισμός και η βραχυχρόνια μίσθωση είναι ο υπ’ αριθμόν ένα παράγοντας αύξησης στα ενοίκια, με επτά στους δέκα (έναντι 54% την προηγούμενη χρονιά) να θεωρούν ότι παίζουν σημαντικό ρόλο. Τον εν λόγω παράγοντα αναφέρουν σε μεγαλύτερα ποσοστά οι κάτοικοι της Αττικής (72%) και των νησιών (78%), που συγκεντρώνουν και τους περισσότερους τουρίστες.
Το 62% των ερωτηθέντων (έναντι 55% στην προηγούμενη έκδοση) θεωρεί ότι οι τιμές των ενοικίων επηρεάζονται από τις κυβερνητικές και φορολογικές πολιτικές, ενώ το 48% (έναντι 42%) αναφέρει ως σημαντικό παράγοντα το ύψος των επιτοκίων και την πρόσβαση των πολιτών στον δανεισμό. Σημαντικό ρόλο φέρεται να παίζουν επίσης η αστικοποίηση (συγκεντρώνει το 44% των απαντήσεων), η συνολική πορεία της οικονομίας (32%) και οι διεθνείς εξελίξεις (29%).
Σε ό,τι αφορά το ενδιαφέρον για αγορά κατοικίας, αυτό αυξήθηκε στο σύνολο του δείγματος, από 12% σε 20% στην τελευταία έρευνα. Τη μεγαλύτερη «ζέση» δείχνουν παντρεμένα ζευγάρια που νοικιάζουν (31% έναντι 21% στην προηγούμενη έρευνα για το 2024), καθώς και νέοι που συζούν (30% έναντι 28%). Κοντινό είναι το ποσοστό νέων που φιλοξενούνται (συνήθως στην οικία των γονέων), με το 28% (έναντι 10%) να ενδιαφέρεται για την αγορά κατοικίας.
Τέλος, δύο στους τρεις ερωτηθέντες (66%) απαντούν πως συμφωνούν με τον σκοπό και το αφήγημα του προγράμματος «Σπίτι μου 2» και το 24% όσων δηλώνουν πως ενδιαφέρονται για την αγορά κατοικίας έχει ήδη κάνει (ή θα κάνει στο αμέσως επόμενο διάστημα) την αίτησή του.
