Κατάσκοποι και υβριδικές επιχειρήσεις

Η σύλληψη του στρατιωτικού με την κατηγορία της κατασκοπείας για λογαριασμό τρίτης χώρας, της Κίνας, θύμισε σενάριο σειράς στους νεότερους, αλλά ξύπνησε και μνήμες του Ψυχρού Πολέμου στους παλιότερους.

Το σημαντικότερο είναι πως μας έφερε μπροστά σε μια πραγματικότητα και συζήτηση που αποφεύγουμε. Τον στρατηγικό ανταγωνισμό μεταξύ Δύσης, κυρίως των ΗΠΑ, αλλά και της ΕΕ, με την Κίνα. Μία συνθήκη που αρκετοί αναλυτές χαρακτηρίζουν Ψυχρό Πόλεμο 2.0.

Η συζήτηση όμως σταματά συνήθως κάπου εκεί, σε μια γενική αναφορά. Σε αντίθεση, για παράδειγμα, με τη Ρωσία και την απειλή από αυτή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, καθώς και τις υβριδικές επιχειρήσεις που διεξάγει έναντι δυτικών χωρών. Δεν είναι όμως μόνο η Ρωσία υβριδικός δρων, είναι και η Κίνα, αλλά και το Ιράν. Η δε Κίνα έχει μεγαλύτερες μάλιστα δυνατότητες στον τομέα των κυβερνοεπιθέσεων, των ανταγωνιστικών τεχνολογιών, αλλά και της ξένης διείσδυσης και της δημιουργίας σχέσεων εξάρτησης με πρόσωπα και φορείς.

Ας ξεκινήσουμε όμως από τα βασικά. Από το 2019 η ΕΕ χαρακτηρίζει την Κίνα συστημικό ανταγωνιστή, αλλά και εμπορικό εταίρο παράλληλα. Η φύση και η ένταση του ανταγωνισμού οξύνθηκαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και τη στάση που κράτησε η Κίνα. Αυτός ο ανταγωνισμός ήταν, για παράδειγμα, ιδιαιτέρως εμφανής στις επενδύσεις στα δίκτυα επικοινωνιών 5G/6G, με την ΕΕ να θέλει με κάθε τρόπο να αποφύγει τη δημιουργία σχέσης εξάρτησης με κινεζικές τεχνολογίες.

Το τελευταίο διάστημα έχουμε δει πολλές αναφορές, καταγγελίες, αλλά και δικαστικές έρευνες σε ευρωπαϊκά κράτη για υβριδικές επιχειρήσεις από την πλευρά της Ρωσίας. Δεν είναι όμως η μόνη που πραγματοποιεί τέτοιες επιχειρήσεις σε ευρωπαϊκές χώρες και οι πρόσφατες συλλήψεις σε Ελλάδα και Γαλλία δεν είναι τα πρώτα περιστατικά που συνδέονται με την υβριδική δραστηριότητα της Κίνας στην ΕΕ και ιδιαιτέρως στους τομείς των πληροφοριών και της πολιτικής επιρροής.

Υποθέσεις καταδίκης προσώπων που φέρονται να κατασκόπευαν υπέρ του Πεκίνου στην Εσθονία, καθώς και απαγγελίες κατηγοριών στη Γερμανία συνθέτουν ένα ανησυχητικό μοτίβο. Την ίδια στιγμή, κινεζικά πλοία έχουν εμπλακεί σε περιστατικά κοπής υποθαλάσσιων καλωδίων στη Βαλτική Θάλασσα, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική διάσταση της παρουσίας τους στην περιοχή. Στο Βέλγιο, τέλος, η αποκάλυψη ότι πολιτικός στρατολογήθηκε από τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών με στόχο τη χειραγώγηση του δημόσιου διαλόγου και τη δυσφήμηση επικριτικών φωνών εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών δημοκρατιών απέναντι σε εξωτερικές παρεμβάσεις.

Αλλά και υπηρεσίες πληροφοριών διαφόρων χωρών της ΕΕ (Σουηδία, Δανία, Βέλγιο, Γερμανία) αναδεικνύουν τους κινδύνους και τις απειλές από τη δραστηριότητα της Κίνας, συμπεριλαμβανομένων αφηγημάτων παραπληροφόρησης.

Ο ελέφαντας δεν μπορεί πλέον να κρύβεται στο δωμάτιο και η ΕΕ αλλά και τα κράτη – μέλη πρέπει να δουν πώς θα διαχειριστούν την απειλή από τις δραστηριότητες των δρώντων που συνδέονται με την Κίνα.

Ο τομέας των επικοινωνιών, με τον οποίο συνδέεται και η υπόθεση του έλληνα στρατιωτικού, είναι από τους πλέον υψηλής προτεραιότητας για την Κίνα και σχετίζεται με επιχειρήσεις κατασκοπείας τόσο σε στρατιωτικό και κρατικό επίπεδο, όσο και στον τομέα της βιομηχανίας και των ιδιωτικών τεχνολογιών.

Τέλος, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε πως καμία χώρα της Δύσης, ούτε προφανώς και η Ελλάδα, μπορεί να εξαιρεθεί ως πεδίο υβριδικών επιχειρήσεων και δραστηριοτήτων πληροφοριών. Ο ρόλος, επομένως, των υπηρεσιών πληροφοριών είναι κομβικός και τις φέρνει στην πρώτη γραμμή.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι δρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών, επιστημονικός συνεργάτης ΕΛΙΑΜΕΠ