Ο Τραμπ, οι ρωγμές και το φάντασμα της Ουκρανίας

Η φετινή Σύνοδος Κορυφής της G7 στον Καναδά ανέδειξε με τον πλέον εμφατικό τρόπο τη βαθιά μεταβολή των παγκόσμιων γεωπολιτικών ισορροπιών όπως και τις εσωτερικές εντάσεις εντός της δυτικής συμμαχίας. Η ηγεμονική επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο συνοδεύεται από μια πιο πραγματιστική και λιγότερο συγκρουσιακή προσέγγιση απέναντι στη Ρωσία, προκαλώντας αμηχανία και εσωτερικές αντιφάσεις μεταξύ των υπολοίπων ηγετών. Παρά την εμφανή έλλειψη ενότητας, η G7 εξακολουθεί να αναζητεί τρόπους για να παραμείνει ουσιαστικός πυλώνας διεθνούς συντονισμού σε θέματα ασφάλειας, ενέργειας και γεωπολιτικής στρατηγικής, επιδιώκοντας να διαχειριστεί τις διεθνείς κρίσεις με όρους ρεαλισμού και ευελιξίας. Και φυσικά στην αναμπουμπούλα χαίρεται ο ρώσος πρόεδρος, που επενδύει στην κόπωση των Δυτικών όσο και στις διαφωνίες τους, αξιοποιεί τα ρήγματα, προσπαθεί να επηρεάσει τις ισορροπίες και να παζαρέψει καλύτερα τη θέση της Μόσχας στον νέο γεωπολιτικό χάρτη.

Τελικά, όπως έγραψε το «Politico», η σύνοδος των «7» για το 2025 έληξε χωρίς ενιαία δήλωση για την Ουκρανία και χωρίς τον πρόεδρο των ΗΠΑ παρόντα στην αίθουσα. Οι υπόλοιποι της ομάδας πέρασαν το μεγαλύτερο μέρος της συνόδου, ισορροπώντας πάνω σε τεντωμένο σκοινί. «Αυτή είναι η ρεαλπολιτίκ», δήλωσε γερμανός αξιωματούχος, σημειώνοντας ότι η οικονομική, στρατιωτική και πυρηνική ισχύς της Ουάσιγκτον δεν αφήνει πολλά περιθώρια. «Αλλά ειλικρινά, δεν είδα το τέλος του κόσμου εδώ, όπως προανήγγειλαν ορισμένοι».

«Ο καθένας έχει τον δικό του προσεκτικό τρόπο να διαχειρίζεται τις σχέσεις με τον Τραμπ», σημείωσε ιάπωνας αξιωματούχος – μια στρατηγική που επιτρέπει στην G7 «να ζήσει και να παλέψει άλλη μια μέρα».

Ο αμερικανός πρόεδρος μπορεί να εγκατέλειψε τους συμμάχους του την ώρα που συναντιούνταν με τον Ζελένσκι, όμως διπλωμάτες και μέλη άλλων αποστολών επέμειναν ότι, αν και ο Τραμπ έχει διαφορετική προσέγγιση στην πίεση προς τη Μόσχα, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα έλλειψη ενότητας. Οσο βρισκόταν δε στον Καναδά, οι υπόλοιποι ηγέτες της G7 ήταν διακριτικοί, τον επαινούσαν και του χάριζαν αναμνηστικά φιλίας.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, από την Πορτογαλία, του χάρισε μια φανέλα ποδοσφαίρου υπογεγραμμένη από τον Κριστιάνο Ρονάλντο. Ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δεν τον διόρθωσε όταν ο Τραμπ δήλωσε ότι έκλεισε τελικά συμφωνία «με την Ευρωπαϊκή Ενωση», ενώ εννοούσε το Ηνωμένο Βασίλειο. Επίσης όταν τα έγγραφα της εν λόγω συμφωνίας έπεσαν στο έδαφος, ο Στάρμερ τα μάζεψε πρόθυμα, αστειευόμενος αργότερα ότι λόγω των αυστηρών πρωτοκόλλων γύρω από τον πρόεδρο, «δεν θα ήταν καλό να πλησιάσει κανείς άλλος». Ο Καναδός Μαρκ Κάρνι δεν αντέκρουσε αμέσως τον αμερικανό πρόεδρο για όσα ισχυρίστηκε για τους λόγους εκδίωξης του ρώσου προέδρου από την G8. Μετά την αναχώρηση του Τραμπ εκφράστηκε ελεύθερα στη συνέντευξη Τύπου.

Η «ρεαλπολιτίκ» αποτελεί ουσιαστικά μια στρατηγική επιβίωσης καθώς οι «7» γνωρίζουν πως χωρίς την Ουάσιγκτον δεν μπορεί να είναι ίδια η δυναμική της γεωπολιτικής πίεσης προς τη Ρωσία ή την Κίνα. Παράλληλα, προώθηση μεμονωμένων πολιτικών από ΕΕ και Καναδά, κυρώσεις, ενεργειακή απεξάρτηση και οικονομικά μέτρα συνεχίζονται ακόμη και χωρίς πλήρη συναίνεση.

Μιλώντας στην ιταλική «Ρεπούμπλικα», ο Βολοντίμιρ Φεζένκο, διευθυντής του πολιτικού κέντρου μελετών Penta, τόνισε ότι η Ουκρανία ήταν το φάντασμα της G7 και ότι «ο Τραμπ υπονομεύει τα θεμέλια της αλληλεγγύης μεταξύ των δημοκρατικών χωρών». Ανέφερε επίσης ότι «υπάρχει κρίση στην G7. Η Ουκρανία σίγουρα δεν είναι ικανοποιημένη από τη μάλλον ουδέτερη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά προσπαθεί να διατηρήσει φιλικές σχέσεις. Τώρα βλέπει στους Ευρωπαίους τον βασικό πολιτικό εταίρο».

Οπως έγραψε η «El Pais», η ημέρα του Ζελένσκι, ύστερα από μια νύχτα κατά την οποία ρωσική επίθεση στο Κίεβο προκάλεσε 14 νεκρούς, ξεκίνησε με διμερή συνάντηση με τον καναδό πρωθυπουργό. Ο οικοδεσπότης ανακοίνωσε ότι η χώρα του θα προσφέρει 2 δισεκατομμύρια καναδικά δολάρια (περίπου 1,3 δισ. ευρώ) σε νέα στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο, στο πλαίσιο των προσπαθειών των συμμάχων να καλύψουν το κενό των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι ΗΠΑ προχωρούν με την ιδέα επιβολής τιμωρητικών δασμών 500% στους αγοραστές ρωσικών ορυκτών καυσίμων (αν και κυρίως στοχεύουν στο Πεκίνο αντί για τη Μόσχα). Η ΕΕ, από την άλλη, προωθεί νέα νομοθεσία για τον τερματισμό της εξάρτησής της από τα ρωσικά καύσιμα, με το 18ο πακέτο κυρώσεων να αναμένεται να εγκριθεί την επόμενη εβδομάδα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, σύμμαχος του Τραμπ και ένθερμος υποστηρικτής της Ουκρανίας, έχει συντάξει ένα νομοσχέδιο για την επιβολή νέων κυρώσεων στη Μόσχα αν δεν υπάρξει σημαντική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις αλλά δεν είναι σαφές αν ο αμερικανός πρόεδρος θα το υπογράψει.