Η ευθύνη μας απέναντι {CR}στο δημογραφικό ζήτημα

Η δημογραφική συρρίκνωση δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Είναι προϊόν ενός παράδοξου που επαναλαμβάνεται σε κάθε ανεπτυγμένη χώρα: ονομάζεται «το δημογραφικό παράδοξο της ευημερίας». Οσο αυξάνονται το εισόδημα, η οικονομική σταθερότητα και το προσδόκιμο ζωής, τόσο μειώνεται η επιθυμία – ή η δυνατότητα – των ανθρώπων να φέρουν παιδιά στον κόσμο.

Το πρόβλημα είναι πιο έντονο σε χώρες με υψηλό βιοτικό επίπεδο, τεχνολογική πρόοδο, σταθερή οικονομία, εύρωστο κράτος πρόνοιας με γενναίες πολιτικές στήριξης της οικογένειας, αλλά και εξισορρόπησης της οικογένειας με την εργασία. Καμία από τις 8 πλουσιότερες και ισχυρότερες χώρες του κόσμου (G8) δεν έχει δείκτη γεννήσεων άνω ή έστω ίσο με 2 παιδιά ανά ζευγάρι την τελευταία 10ετία.

Επιπλέον, ζούμε σε μια φρενήρη κοινωνική πραγματικότητα, όπου η απουσία νοήματος, η αποσύνδεση από την κοινότητα, η κλιματική κρίση, ο ναρκισσιστικός ατομισμός, συνθέτουν ένα τοπίο στο οποίο η τεκνοποίηση αντιμετωπίζεται ως ένα πρόσθετο άγχος, όχι ως ελπίδα.

Η Ελλάδα, λοιπόν, δεν είναι εξαίρεση, αλλά μέρος ενός μεγαλύτερου φαινομένου. Και πρέπει να αντιδράσουμε όχι μόνο με οικονομικά μέτρα, αλλά με μια νέα πολιτισμική αφήγηση που να ξαναδίνει αξία στη ζωή, στη φροντίδα, στη δημιουργία δεσμών.

Τι μπορούμε να κάνουμε περισσότερο και τι κάνουμε ήδη ως πολιτεία;

1) Για πρώτη φορά στην ιστορία της η χώρα μας διαθέτει αρμόδια υπουργική δομή για τη στήριξη της οικογένειας αλλά και μακροπρόθεσμο εθνικό σχέδιο για την αντιμετώπιση του δημογραφικού ζητήματος. Είκοσι δισ. ευρώ έχουν δεσμευτεί για τη στήριξη των οικογενειών για την επόμενη δεκαετία.

2) Εθνική στρατηγική για το μείζον στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε με 43 μέτρα ύψους 6,5 δισ. ευρώ, που στοχεύουν στην τόνωση τόσο της προσφοράς ακινήτων όσο και τη στήριξη των εισοδημάτων των ενοικιαστών και των ιδιοκτητών παλαιών ακινήτων.

3) Ειδικά φορολογικά κίνητρα για τον επαναπατρισμό των χιλιάδων Ελλήνων και Ελληνίδων που άφησαν τη χώρα στα χρόνια της κρίσης.

4) Ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης για την εξισορρόπηση της επαγγελματικής με την οικογενειακή ζωή και τη δικαιότερη κατανομή των βαρών μεταξύ πατέρα και μητέρας.

5) Εμφαση για πρώτη φορά στη δημόσια υγεία, την πρωτοβάθμια φροντίδα, την πρόληψη και την αντιμετώπιση μακροχρόνιων παθήσεων.

6) Νέες πολιτικές φροντίδας και στήριξης των ευάλωτων από νέες προκλήσεις και απειλές, όπως η στρατηγική για τη βία ανηλίκων ή τον ψηφιακό εθισμό αλλά και το εθνικό δίκτυο δομών για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας.

7) Προτεραιότητα στην αύξηση της απασχόλησης των νέων, των γυναικών, των ΑμεΑ και των συνταξιούχων για την κάλυψη των κενών στην αγορά εργασίας.

8) Εστίαση στην ελεγχόμενη μετανάστευση ώστε η Ελλάδα να γίνει επιτέλους χώρα που επιλέγουμε εμείς ποιους και πόσους μετανάστες χρειαζόμαστε, με δεξιότητες και σε ποιες δραστηριότητες και περιοχές της χώρας.

9) Πολιτικές για το κοινό μας σπίτι, το περιβάλλον, αλλά και για την περιφερειακή συνοχή.

10) Σύγκρουση με το βαθύ κράτος της αναξιοκρατίας και της απουσίας της αξιολόγησης δομών, υπηρεσιών και υπαλλήλων.

11) Και τέλος, συνέχιση της οικονομικής πολιτικής που πατάει γερά επάνω στη δημοσιονομική υπευθυνότητα, παράγει ασφαλή πλεονάσματα, δυναμικούς ρυθμούς ανάπτυξης και προσέλκυση περισσότερων και καλύτερων επενδύσεων.

Πιο πολύ, όμως, χρειαζόμαστε μια νέα νοοτροπία: όπου η δημιουργία οικογένειας δεν θεωρείται «καθυστέρηση στα σχέδια ζωής», αλλά εκπλήρωση του νοήματος της ζωής. Οπου η γονιμότητα δεν είναι μόνο δημογραφικός δείκτης, αλλά κοινωνική ελπίδα.

Χρειαζόμαστε πολιτικές που στηρίζουν τις οικογένειες, ναι – αλλά και ένα νέο πολιτισμικό αφήγημα, όπου η μητρότητα και η πατρότητα, η θετική γονεϊκότητα, η δημιουργικότητα, η φροντίδα και η οικολογική ισορροπία να είναι πράξεις ηθικού πλούτου και νοήματος για τη ζωή.

Ο Ακης Σκέρτσος είναι υπουργός Επικρατείας