Η πρόταση και οι σκοπιμότητες

Από την αρχή ξεκαθαρίζω ότι κανένας λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να αρνηθεί ούτε την ανάγκη αξιολόγησης, ούτε την κατάργηση της μονιμότητας για αξιόποινες πράξεις στο Δημόσιο. Το ερώτημα είναι ποιος τρόπος και μέθοδος αξιολόγησης και σε ποιο κράτος. Νομίζω ότι ο κεντρικός τίτλος από το «Βήμα» της 18^ης Μαΐου «Αυστηρώς ανεφάρμοστο» αποδίδει με εύστοχο τρόπο το στόρι που εσχάτως επιστράτευσε ο Πρωθυπουργός. Με προφανή στόχο να βάλει στην εκλογική του ατζέντα την αξιολόγηση και τη μονιμότητα των υπαλλήλων ως κεντρική ιδέα της συνταγματικής αναθεώρησης.

Το θέμα της αξιολόγησης έρχεται από παλιά και θυμίζω ότι ετέθη από τη δεκαετία του ’90 σε συνάρτηση με άλλους διοικητικούς θεσμούς που έβαλαν έντονη τη σφραγίδα τους στον στοιχειώδη εκσυγχρονισμό του κράτους. Το ΑΣΕΠ, ο συνήγορος του πολίτη, οι ανεξάρτητες αρχές, τα ΚΕΠ, η ηλεκτρονική διακυβέρνηση και αργότερα η «διαύγεια» αποτελούν κληρονομιά του ΠΑΣΟΚ. Σημαία τους η αξιοκρατία και η διαφάνεια.

Παρά τις σημαντικές θεσμικές τομές βασικά δομικά προβλήματα στη λειτουργία του κράτους δεν επιλύθηκαν. Το κράτος δεν έπαψε να είναι εργαλείο στα χέρια της εκάστοτε κυβέρνησης καθώς η Δημόσια Διοίκηση δεν ανεξαρτητοποιήθηκε. Δεν εγκαταστάθηκε αδιάβλητο σύστημα ανέλιξης στο εσωτερικό της. Δεν κρίνεται ο δημόσιος υπάλληλος ως συμμέτοχος σε μια Διοίκηση με στόχους και αποτελέσματα, με σταθερά παραγόμενο έργο, με δείκτες αποδοτικότητας.

Σε ένα τέτοιο διοικητικό σύστημα η αξιολόγηση θα αποκτούσε νόημα και περιεχόμενο και η άρση της μονιμότητας – που παρεμπιπτόντως προβλέπεται από τους ισχύοντες νόμους – από μια θολή και έωλη διαδικασία μπορεί να επιβάλλεται για αξιόποινες πράξεις με τρόπο ακριβοδίκαιο.

Ομως, η αξιολογική κρίση και ανέλιξη του διοικητικού προσωπικού επαφίεται στην πολιτική σκοπιμότητα της εκάστοτε κυβέρνησης και στην ανοχή που επιδεικνύει συνολικά το πολιτικό σύστημα.

Το ερώτημα είναι θέλει ο Πρωθυπουργός πραγματικά να εμπεδώσει ένα ακριβοδίκαιο σύστημα αξιολόγησης; Ας αξιολογήσει ο ίδιος το «επιτελικό» του κράτος, τη λειτουργία των θεσμικών αντίβαρων που προβλέπει το Σύνταγμα. Την εξουθενωτική υποταγή της διοίκησης ακόμη και των αντιπροσωπευτικών θεσμών στις ορέξεις της εκτελεστικής εξουσίας. Πού πήγαν οι παλιές του διακηρύξεις για ανεξάρτητη Δημόσια Διοίκηση, για γενικούς και ειδικούς γραμματείς από το σώμα της με θητεία, για αποκέντρωση και αναδιάταξη υπηρεσιών έμειναν χωρίς αντίκρισμα.

Οταν αυτό το κρίσιμο ζήτημα για τη δομική αλλαγή στη Διοίκηση παραπέμπεται στις καλένδες, καμία συνταγματική αναθεώρηση για την αξιολόγηση και την άρση της μονιμότητας δεν μπορεί να εφαρμοστεί κι αυτό είναι σε γνώση του.

Τούτων δοθέντων κι επειδή ο Κ. Μητσοτάκης κάθε άλλο παρά αφελής θεωρείται, η πρότασή του παραπέμπει σε καθαρά προεκλογικές σκοπιμότητες όπως εξάλλου και κάθε σχεδόν πράξη του τον τελευταίο καιρό.

Το ΠΑΣΟΚ έχει την ευθύνη να προτείνει ως εναλλακτική πρόταση ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αλλαγών στη Δημόσια Διοίκηση που θα αποκεντρώσει και θα εκσυγχρονίσει το κράτος και τους θεσμούς που το διευθύνουν. Και να διαμορφώσει στην πράξη τις ευρύτερες δυνατές συναινέσεις σ΄αυτό έτσι ώστε και η αξιολόγηση να είναι το φυσικό επακόλουθο της αλλαγής. Για να έχει νόημα η εφαρμογή της.

Ο Κώστας Σκανδαλίδης
είναι πρώην υπουργός