Σε αναζήτηση του νέου βηματισμού

Οι Εκθέσεις Βιβλίου στην Ελλάδα έχουν παραδοσιακά υβριδική μορφή: από τη μια μεριά είναι φεστιβάλ, όπου παρουσιάζονται εκδότες και συγγραφείς και από την άλλη υποδεικνύονται οι τάσεις της αγοράς και των δεξιοτήτων των επαγγελματικών κλάδων. Αυτή τη φορά, στην πρώτη διοργάνωση από το Ελληνικό Ιδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ), με πρόεδρο τον Νίκο Μπακουνάκη, το δεύτερο μέρος – μαζί με τις νέες τεχνολογίες – διεκδικεί την περαιτέρω ενίσχυσή του τείνοντας περισσότερο προς την «Εκθεση».

Μια πρώτη γενική παρατήρηση είναι πως το βιβλίο παραμένει στον κύκλο ενδιαφερόντων των μεγαλύτερων ηλικιών. Αυτή η διαπίστωση δεν είναι ζήτημα της Εκθεσης να το λύσει. Είναι όμως εμφανές ότι λείπουν οι νεαρές ηλικίες που θα μπορούσαν να μπολιάσουν με τους προβληματισμούς τους προς ποια κατεύθυνση μπορεί να κινηθεί το βιβλίο και κυρίως η ίδια η αφήγηση.

Οι συγγραφείς της τιμώμενης χώρας, της Ιταλίας, πρέπει να ένιωσαν ικανοποιημένοι (σε αντίθεση με άλλους, όπως ο Αντόνιο Σκουράτι, που, σύμφωνα με πληροφορίες, δεν προσκλήθηκε ποτέ από τη γενέτειρά του να συμμετάσχει). Οι Αντόνιο Μαντσίνι και Αντρέα Μαρκολόνγκο ήταν οι πιο γνωστοί από την αποστολή της γείτονος. Ο πρώτος θεωρείται αυτή τη στιγμή ο διάδοχος του Αντρέα Καμιλέρι, στην αστυνομική λογοτεχνία, η δεύτερη μία από τις πεζογράφους που, εκτός άλλων, εκθειάζουν την αξία και τον πλούτο της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Ομως το πρόσωπο που πέρασε στο αθόρυβο και κατά τη γνώμη μας χρειαζόταν μεγαλύτερη προβολή ήταν η Μελάνια Μαντζούκο, πρόεδρος της επιτροπής των Βραβείων Λογοτεχνίας Strega. Μια γυναίκα που ηγείται του οργανισμού, που έχει αναμορφώσει την ιταλική λογοτεχνία τα τελευταία χρόνια.

Τεχνητή νοημοσύνη

Στις θεματικές κυριάρχησε το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης. Ενώ στο εξωτερικό υπάρχει αναβρασμός στις τάξεις των καλλιτεχνών όσον αφορά την αλλαγή της ανθρώπινης συνείδησης, στη χώρα μας δεν φαίνεται να ανησυχούμε ιδιαίτερα. Παρ’ όλα αυτά ο κόσμος πήγε στις συναντήσεις που οργανώθηκαν με κοινωνικούς επιστήμονες και λογοτέχνες. Ξεχώρισε η έλευση του Ναντίμ Σάντεκ, ιδρυτή και διευθύνοντα συμβούλου της Shimmr AI. Μιας εταιρείας με ενσωματωμένη τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης, που επικεντρώνεται στον εκδοτικό χώρο.

Σε άλλες σημαντικές συναντήσεις να σημειώσουμε το μεγάλο αφιέρωμα στον Μανόλη Αναγνωστάκη με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή του, όπως και τα εξίσου σημαντικά αφιερώματα στον Γιώργο Ιωάννου με αφορμή τη συμπλήρωση σαράντα χρόνων από τον θάνατό του και στην ιδιαίτερη γραφή του Περικλή Σφυρίδη, που παραβρέθηκε στην Εκθεση. Επίσης το Φεστιβάλ Νέων Λογοτεχνών έκλεισε φέτος έντεκα χρόνια παρουσίας, με ενδιαφέρουσες προτάσεις. Ο αφιερωματικός χαρακτήρας πάνω σε πρόσωπα και ρεύματα όχι μόνο της λογοτεχνίας, αλλά της θεολογίας, της φιλοσοφίας, της παιδείας, κυριάρχησε φέτος έναντι των διασημοτήτων του εξωτερικού. Παράδειγμα υπήρχαν θεματικές για το θεατρικό έργο του Δημήτρη Δημητριάδη, το ποιητικό έργο του Αργύρη Χιόνη, για το έργο του Ενιο Μορικόνε (παρουσία του γιου του), για της Λέσχες Ανάγνωσης, για τις προκλήσεις της εκπαίδευσης, για την αρχαιότητα και τον εθνικισμό, για τα ζητήματα της μετάφρασης, για την ελληνική λογοτεχνία στον 21ο αιώνα, για τη σύγχρονη τέχνη, για την αγορά του βιβλίου.