Ο παγκόσμιος Νότος θα την πληρώσει

Οι σαρωτικοί δασμοί του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχουν προκαλέσει οικονομικό χάος, πλήττοντας τις αγορές μετοχών και ομολόγων και προκαλώντας πανικό σε όλο τον κόσμο, ιδίως σε χώρες με χαμηλότερο εισόδημα που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι μια εξ ολοκλήρου τεχνητή παγκόσμια ύφεση, με τον αναπτυσσόμενο κόσμο να σηκώνει το μεγαλύτερο βάρος.

Οι δασμοί που θα επιβληθούν σε κάθε χώρα θα εξαρτηθούν από τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις, όπου οι ΗΠΑ αναμένεται να παίξουν σκληρό παιχνίδι. Το πιο κρίσιμο είναι ότι η τελευταία αύξηση των δασμών του Τραμπ στις κινεζικές εισαγωγές σχεδόν διασφαλίζει ότι ο κινεζοαμερικανικός εμπορικός πόλεμος θα συνεχίσει να κλιμακώνεται.

Η αυξανόμενη αβεβαιότητα θα αποθαρρύνει αναπόφευκτα τις επενδύσεις. Η επακόλουθη επιβράδυνση θα μπορούσε να επιβαρύνει σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη και την απασχόληση στις ΗΠΑ, με συνέπειες που εκτείνονται πολύ πέρα από τον άμεσο οικονομικό αντίκτυπο των δασμών του Τραμπ.

Ακόμη χειρότερα, οι ΗΠΑ δεν μπορούν να κερδίσουν τον εμπορικό τους πόλεμο με την Κίνα. Τα καμπανάκια του συναγερμού έχουν ήδη χτυπήσει. Η πτώση της ζήτησης για τα έντοκα γραμμάτια του αμερικανικού Δημοσίου, που εδώ και καιρό θεωρείται το ασφαλέστερο περιουσιακό στοιχείο στον κόσμο, σηματοδοτεί τη μείωση της εμπιστοσύνης στην οικονομική ηγεσία της Αμερικής.

Οπως και με τις προηγούμενες αυτοπροκαλούμενες οικονομικές κρίσεις, η οικονομία των ΗΠΑ θα υποφέρει αναμφίβολα, αλλά το μεγαλύτερο βάρος θα πέσει στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Οι εξελίξεις αυτές αντικατοπτρίζονται ήδη στα spreads των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων των αναπτυσσόμενων χωρών.

Δυστυχώς, οι αναπτυσσόμενες χώρες είναι πάρα πολύ εξοικειωμένες με αυτού του είδους τις χρηματοπιστωτικές και οικονομικές αναταραχές. Για δεκαετίες, πολλές έχουν παγιδευτεί σε έναν κύκλο υποτίμησης νομίσματος, αύξησης του κόστους δανεισμού, επιβαρυμένων δημόσιων οικονομικών, αναγκαστικών περικοπών δαπανών και αστάθειας της εγχώριας αγοράς που περιόριζε τις επενδύσεις και τη δραστηριότητα του ιδιωτικού τομέα.

Ο Τραμπ είναι αποφασισμένος να διαλύσει την παγκόσμια οικονομική τάξη, η οποία κατά την άποψή του επιτρέπει σε άλλες χώρες να εκμεταλλεύονται τις ΗΠΑ. Σε απάντηση, πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες θα αρχίσουν πιθανότατα να επανεξετάζουν τη συμμετοχή τους – και την υποταγή τους – σε ένα άνισο σύστημα που δεν εξυπηρετεί πλέον τα συμφέροντά τους. Αλλά ο δρόμος μπροστά τους θα παραμείνει επικίνδυνος μέχρι να διαμορφωθεί μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst και μέλος του Transformational Economics Commission του Club of Rome. Είναι εκ των προέδρων της Independent Commission for the Reform of International Corporate Taxation (ανεξάρτητη επιτροπή για τη μεταρρύθμιση της διεθνούς εταιρικής φορολογίας)