Απέναντι στον Τραμπ

Πρέπει να μάθουμε να σκεφτόμαστε τη γεωπολιτική και την Αμερική με έναν νέο τρόπο, διερωτώμενοι αν έχουμε να κάνουμε με κάτι τυχαίο ή αν είναι ένα σημάδι της εξέλιξης του κόσμου – αν ο κόσμος πηγαίνει προς μια διαφορετική, νέα κατεύθυνση.

Τα καθεστώτα του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και του Ντόναλντ Τραμπ έχουν όντως κάτι κοινό, και δεν είναι μόνο η ρητορική τους. Και για τους δύο, η εξωτερική πολιτική είναι συνάρτηση της εσωτερικής πολιτικής. Ο Πούτιν χρειάζεται μια μόνιμη κατάσταση πολέμου για να κρατήσει τον ρωσικό λαό κάτω από τον έλεγχό του – ο Τραμπ χρειάζεται να δημιουργήσει σύγκρουση με ολόκληρο τον κόσμο για να παρουσιάσει την άσκηση εξουσίας του ως απαραίτητη για την υπεράσπιση της αμερικανικής ταυτότητας, για την ευημερία της Αμερικής.

Από τη σκοπιά ενός απλού Ρώσου δεν έχει σημασία αν τα ερείπια του Ντονέτσκ ανήκουν στην Ουκρανία ή στη Ρωσία. Το πιο σημαντικό είναι ότι υπάρχει πόλεμος, διότι σε τέτοιες περιπτώσεις οι άνθρωποι θα συσπειρωθούν γύρω από τη σημαία. Ο Πούτιν έπρεπε πρώτα να καταστρέψει την κοινωνία των πολιτών στη Ρωσία, κάτι που έκανε με συνέπεια σχεδόν από την αρχή της διακυβέρνησής του. Ο Τραμπ έχει ήδη εκφοβίσει και καθυποτάξει σημαντικές συνιστώσες της αμερικανικής κοινωνίας των πολιτών, σε λιγότερο από τρεις μήνες – κανονικά θα χρειάζονταν τρία χρόνια για να προκληθεί μια τόσο μεγάλης κλίμακας κοινωνική καταστροφή.

Γινόμαστε μάρτυρες μιας ολοκληρωτικής «πουτινοποίησης» των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Τραμπ θέλει να δημιουργήσει ένα καθεστώς σαν του Πούτιν, αλλά πρέπει να το κάνει μέσα στο αμερικανικό σύστημα. Πρόκειται για μια διαφορετική κοινωνία, με διαφορετικές παραδόσεις, διαφορετικούς νόμους και διαφορετικούς θεσμούς.

Αν έπρεπε να δώσω συμβουλές στους συνομηλίκους της κόρης μου που σπουδάζουν στο Κολούμπια, θα τους έλεγα να διαβάσουν το βιβλίο του Τίμοθι Σνάιντερ «On Tyranny». Είναι ένα εγχειρίδιο που σας επιτρέπει να κατανοήσετε τον κόσμο στον οποίο ζείτε και τους κινδύνους που σας περιμένουν. Δεν είναι τυχαίο ότι βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εμπειρία της Ανατολικής Ευρώπης την εποχή της ετοιμοθάνατης κομμουνιστικής δικτατορίας.

Βλέπουμε ένα διαφορετικό πρόσωπο της Αμερικής, που δεν βρισκόταν στο οπτικό μας πεδίο, αν και υπήρχε από την αρχή. Είναι το πρόσωπο του ρατσισμού, του αποκλεισμού, της σκληρότητας, των λιντσαρισμάτων και της βάναυσης αυτοκρατορικής κυριαρχίας – μια παρόρμηση που φάνηκε πλήρως κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης του Τραμπ και του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς με τον ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο.

Η εκδίκηση της μνήμης είναι ο τρόπος με τον οποίο περιγράφω μια Αμερική που δεν έχει προσαρμοστεί στον εικοστό πρώτο αιώνα. Αυτή η πιο σκοτεινή Αμερική ορίζει τον εχθρό της με βάση το φύλο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα, το μεταναστευτικό καθεστώς, είναι μια Αμερική που δυσανασχετεί με την οικοδόμηση μιας ανεκτικής κοινωνίας.

Αλλά δεν θέλω να υπονοήσω ότι υπάρχουν μόνο άγγελοι στην άλλη πλευρά. Υπάρχουν προφανείς λόγοι απογοήτευσης και πρέπει να εξετάσουμε ποια στοιχεία του δημόσιου λόγου βρίσκονται πίσω από την απήχηση που βρίσκει η αυταρχική ρητορική. Τι έκανε τους ανθρώπους να ακολουθήσουν το κίνημα του Τραμπ; Υπάρχουν κίνδυνοι για τον ριζοσπαστισμό που βλέπουμε στις πανεπιστημιουπόλεις. Πρέπει να κατανοήσουμε πώς μπορούμε να εκτονώσουμε αυτά τα ναρκοπέδια. Δεν θα είναι εύκολο.

Ο άμεσος στόχος, για όποιον ενδιαφέρεται για τη δημοκρατία των ΗΠΑ, είναι να διασφαλιστεί ότι οι Ρεπουμπλικανοί θα χάσουν τη Βουλή και τη Γερουσία στις ενδιάμεσες εκλογές του 2026. Και πάλι, οι Δημοκρατικοί πρέπει να απευθυνθούν σε όλες τις διαφορετικές κοινωνικές ομάδες των οποίων τα μέλη μπορεί να έχουν υποστηρίξει τον Τραμπ και να εξηγήσουν πώς η κυβέρνησή του βλάπτει τα συμφέροντά τους.

Η φιλοδημοκρατική αντιπολίτευση πρέπει να διατηρήσει έναν χώρο για να μιλήσει για όσα μας ανησυχούν. Η αυταρχική κυβέρνηση του Τραμπ ποντάρει στο χάος, στο ότι οι άνθρωποι θα χάσουν την κατανόηση του κόσμου στον οποίο ζουν. Χρειαζόμαστε δεξαμενές σκέψης και άλλα ιδρύματα που θα καταγράφουν, θα διαγιγνώσκουν και θα προβλέπουν τι συμβαίνει – και, φυσικά, όλοι μας πρέπει να λέμε την αλήθεια.

Καθώς βλέπουμε την προσπάθεια του Τραμπ να αναδιαμορφώσει τον κόσμο, ας θυμόμαστε ότι καμία νίκη δεν είναι οριστική και καμία ήττα δεν είναι οριστική. Μπορούμε να αγωνιστούμε ξανά μετά την ήττα. Πρέπει να αντεπιτεθούμε.

Ο Adam Michnik, ηγετικό στέλεχος της Αλληλεγγύης το 1989, ο οποίος συμμετείχε στις συνομιλίες στρογγυλής τραπέζης που έδωσαν τέλος στην κομμουνιστική κυριαρχία στην Πολωνία, είναι αρχισυντάκτης της «Gazeta Wyborcza»