Συμφωνία Τραμπ {LF}στο Κονγκό {LF}για ορυκτά

Εάν οι ειδήσεις είναι σωστές, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ) προσφέρει στις ΗΠΑ μια ωμή συμφωνία: ορυκτά έναντι στρατιωτικής βοήθειας.

Η λογική είναι σκοτεινή αλλά ξεκάθαρη. Από το 1996 οι πόλεμοι του Κονγκό έχουν προσελκύσει ξένους στρατούς αφήνοντας πάνω από 5,5 εκατομμύρια νεκρούς. Η ΛΔΚ αντιμετωπίζει μια επιδεινούμενη κρίση ασφάλειας που προκαλείται από ένοπλες ομάδες, όπως η M23, που φέρεται ότι υποστηρίζονται από τη Ρουάντα και άλλες περιφερειακές δυνάμεις. Οι δυτικές κυβερνήσεις θρηνούν για τη βία, αλλά επικεντρώνονται στην εξασφάλιση πρόσβασης σε ορυκτά ζωτικής σημασίας για τις βιομηχανίες τους. Η Κινσάσα, βλέποντας ότι οι εκκλήσεις στην πολυμερή δικαιοσύνη δεν πιάνουν, έχει στραφεί στη σύναψη συμφωνιών.

Η ηγεσία της ΛΔΚ δεν είναι αφελής. Γνωρίζουν ότι ο Τραμπ βλέπει την Αφρική όχι ως εταίρο αλλά ως αποθήκη στρατηγικών υλικών και την Ουκρανία ως απόδειξη ότι θα μετατρέψει την αδυναμία σε αμερικανικό κέρδος. Γνωρίζουν ότι η Κίνα δεν θα στείλει στρατεύματα ακόμη και όταν οι εταιρείες της κυριαρχούν στην εξόρυξη του Κονγκό. Με τη Ρωσία και τα κράτη του Κόλπου να προσφέρουν βοήθεια, η Κινσάσα πιέζει για βάσεις των ΗΠΑ για τη φύλαξη «στρατηγικών πόρων», όπως το κοβάλτιο, το 70% του οποίου προέρχεται από τη ΛΔΚ και είναι απαραίτητο για τα κινητά τηλέφωνα και την αμυντική βιομηχανία του ΝΑΤΟ. Η Ουάσιγκτον προτιμά τις μπίζνες.

Η προτεινόμενη συμφωνία με τις ΗΠΑ φαίνεται στρατηγική και προϊόν απελπισίας: υποστήριξη ασφάλειας με αντάλλαγμα τα δικαιώματα εξόρυξης. Η Κινσάσα ελπίζει είτε να μεσολαβήσει η Ουάσιγκτον για ειρήνη που θα αναγκάσει τους αντάρτες στη χώρα να υποχωρήσουν είτε να αποκτήσει τη δύναμη πυρός για να τους συντρίψει εντελώς.

Μπορεί επίσης να ξεκλειδώσει τη χρηματοδότηση του ΔΝΤ και να διευρύνει την πρόσβαση στις δυτικές κεφαλαιαγορές. Αλλά με ποιο κόστος; Το πιθανότερο αποτέλεσμα είναι ότι η ΛΔΚ θα λάβει αρκετά για να παραμείνει εξαρτημένη χώρα. Ο τομέας των ορυκτών του Κονγκό θα κυριαρχείται από ξένες εταιρείες, η δημοσιονομική της αυτονομία θα διαβρωθεί από τα δάνεια υπό όρους και η οικονομία της θα εγκλωβιστεί στο πρότυπο της υποτέλειας.

Το να αποκαλούμε αυτό αποικιοκρατία δεν είναι πολύ σωστό. Αυτοκρατορίες κυβερνώνται με διατάγματα, χωρίς προσχήματα συναίνεσης. Ο σημερινός καταναγκασμός είναι πιο φίνος: ένα κυρίαρχο κράτος στριμώχνεται σε μια στιγμή αδυναμίας για να αποδεχτεί όρους αποικιακού τύπου χωρίς στρατιώτες ή σημαίες. Τα εργαλεία είναι διαφορετικά – συμφωνίες ασφάλειας, εμπορικές εξαιρέσεις, ιδιωτικές επενδύσεις. Ομως η λογική είναι γνωστή. Η ειρωνεία είναι ότι αυτό επιδιώκεται οικειοθελώς από μια κυβέρνηση με λίγες εναλλακτικές λύσεις. Τι θα πει η Ιστορία για αυτό;