Κοινωνική ασφάλιση: μεταρρυθμίσεις {LF}και προοπτικές

Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, δημοσκοπικές έρευνες έδειχναν ότι το ασφαλιστικό και οι συντάξεις ήταν από τα κορυφαία ζητήματα που απασχολούσαν τον πληθυσμό. Αυτό δεν ισχύει πλέον. Σε σημαντικό βαθμό, αυτό οφείλεται στη συστηματική προσπάθεια των τελευταίων ετών. Από το 2019 μέχρι σήμερα στο πεδίο της κοινωνικής ασφάλισης έχουν γίνει σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αλλά και σοβαρές οργανωτικές αλλαγές.  Ενδεικτικά:

Στο πεδίο των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, η σημαντικότερη αλλαγή ήταν η σταδιακή μετατροπή της επικουρικής ασφάλισης από διανεμητική σε κεφαλαιοποιητική, με τη δημιουργία του Ταμείου Κεφαλαιοποιητικής Επικουρικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ). Η μεταρρύθμιση αυτή μειώνει την έκθεση του ασφαλιστικού συστήματος στον κίνδυνο της δημογραφικής γήρανσης, δημιουργεί κεφάλαιο, τμήμα του οποίου θα επενδυθεί στην ελληνική οικονομία, βελτιώνοντας τις προοπτικές οικονομικής μεγέθυνσης, δημιουργεί αντικίνητρα για ανασφάλιστη εργασία μέσω της δημιουργίας «ατομικών κουμπαράδων» και υπόσχεται υψηλότερες επικουρικές συντάξεις στους σημερινούς νέους εργαζόμενους.

Μειώθηκαν δραστικά – κατά 5,4 ποσοστιαίες μονάδες – οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, συμβάλλοντας καταλυτικά στη θεαματική πτώση του ποσοστού ανεργίας και τη συνακόλουθη μεγάλη αύξηση της απασχόλησης.  Μεταρρυθμίστηκε ριζικά το θεσμικό πλαίσιο της επαγγελματικής ασφάλισης, που προσφέρει σε εθελοντική βάση συμπληρωματικό συνταξιοδοτικό εισόδημα στους εργαζομένους.

Εξαλείφθηκαν τα αντικίνητρα για την απασχόληση συνταξιούχων, επιτρέποντας σε περισσότερους συμπολίτες μας να παραμείνουν ενεργοί στην αγορά εργασίας.  Αυξήθηκαν τα ποσοστά αναπλήρωσης για τον υπολογισμό των ανταποδοτικών συντάξεων για εργαζόμενους με περισσότερα από 30 έτη ασφαλιστικού βίου, παρέχοντας αυξημένες συντάξεις, αλλά και κίνητρα παραμονής στην αγορά εργασίας. Υστερα από 13 χρόνια δόθηκαν αυξήσεις στις συντάξεις ενώ, επιπρόσθετα, δόθηκαν πολλές έκτακτες ενισχύσεις σε χαμηλοσυνταξιούχους και συνταξιούχους με προσωπική διαφορά που χρηματοδοτήθηκαν από τις δημοσιονομικές υπεραποδόσεις της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής.

Αυξήθηκε ο αριθμός των δόσεων της πάγιας ρύθμισης των οφειλετών προς τον ΕΦΚΑ από 12 σε 24, ενώ αυξήθηκε και το όριο οφειλών για την παροχή σύνταξης.

Εγιναν σημαντικές βελτιώσεις σε ζητήματα που αφορούν τους συμπολίτες μας με αναπηρία και σχεδιάστηκαν πολλά ακόμα μέτρα που θα αποδώσουν καρπούς στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα.

Οι σημαντικότερες οργανωτικές αλλαγές σχετίζονται με τις βελτιώσεις στη λειτουργία του ΕΦΚΑ με αποτέλεσμα την αντιμετώπιση του προβλήματος των εκκρεμών συντάξεων, το οποίο ταλάνιζε την ελληνική κοινωνία για μία σχεδόν δεκαετία. Από εκατοντάδες χιλιάδες, οι ληξιπρόθεσμες κύριες συντάξεις έχουν μειωθεί σε δεκαπέντε περίπου χιλιάδες. Με την κατασκευή του νέου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος του ΕΦΚΑ και την ψηφιοποίηση του ασφαλιστικού ιστορικού των εργαζομένων μέσα στην επόμενη διετία, το πρόβλημα των εκκρεμών συντάξεων αναμένεται να επιλυθεί οριστικά.

Προφανώς, όλα δεν είναι ρόδινα και τα προβλήματα δεν εξαλείφονται διά μαγείας.  Αλλωστε, είναι γνωστό ότι η μεταρρύθμιση είναι μία συνεχής διαδικασία.

Ο Πάνος Τσακλόγλου είναι καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης