Πολιτιστική βαρβαρότητα

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου, αρχηγός προσωποπαγούς κόμματος, την ιδεολογία του οποίου αγνοούμε, βρέθηκε χθες στην παρέλαση για την 25η Μαρτίου στη Λάρισα. Στάθηκε στο πλάι του Χρήστου Κέλλα, υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, ο οποίος εκπροσωπούσε την κυβέρνηση. Ο θεσσαλός πολιτικός έτεινε το χέρι στη συνάδελφό του στο Κοινοβούλιο, για να τη χαιρετήσει, εκείνη όμως δεν ανταπέδωσε. Αρνήθηκε να ανταποδώσει τον χαιρετισμό. Οίηση; Επαρση;

Η πολιτικός που εξελέγη κάνοντας καρδούλες μπορεί να αισθάνεται ότι είναι πολύ σημαντική, επειδή όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις κέρδισε μεγάλο μέρος από την καπηλεία του πάνδημου πένθους για το δυστύχημα των Τεμπών. Μπορεί να θεωρεί ότι αυτή είναι κάτι ηθικοπολιτικά ξεχωριστό, κι αυτή η αίσθηση της διαφοράς δεν της επιτρέπει να τείνει το χέρι της σε έναν πολιτικό αντίπαλό της, πόσο μάλλον σε έναν πολιτικό που εκπροσωπεί την κυβέρνηση. Ή, ακόμα χειρότερα, μπορεί να είναι τόσο βέβαιη για τη δικανική κρίση της σε αυτό που η ίδια αποκαλεί «έγκλημα των Τεμπών», ώστε η κρίση αυτή και η απόφαση που τη συνοδεύει να είναι λόγος περιφρόνησης και μίσους για όσους δεν τη συμμερίζονται – και φυσικά, πρωτίστως, για τους θεσμούς, που οφείλουν να μην υποτάσσονται στην ισοπεδωτική κρίση των λαϊκών δικαστηρίων και όσων επιβάλλουν αυτή την κρίση.

Η αγενέστατη συμπεριφορά της Ζωής Κωνσταντοπούλου, βεβαίως, δεν εκφράζεται πρώτη φορά τώρα. Είναι η καθημερινή πρακτική της μέσα στη Βουλή όπου συνεχώς παραβιάζει τους κανόνες, θορυβώντας σαν κακομαθημένη και δηλώνοντας συνεχώς την απαίτησή της να την προσέχουν – συμπεριφορά που δεν τη δικαιολογεί ούτε το ποσοστό με το οποίο εισήλθε στο Κοινοβούλιο ούτε κάποια θετική πολιτική της συνεισφορά ούτε η θέση της Προέδρου της Βουλής που κατείχε το διάστημα της πρώτης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ.

Πρόκειται για πρωτοφανή επίδειξη πολιτιστικής βαρβαρότητας, που αξίζει να τη συμψηφίσει κανείς με το σύνολο της πολιτείας της. Δεν ξεχνώ, για παράδειγμα, ότι ανάλογη συμπεριφορά δεν επιφύλαξε ποτέ στον εταίρο της πλειοψηφίας τα χρόνια που ήταν Πρόεδρος της Βουλής, Πάνο Καμμένο. Ακόμα θυμάμαι τη θριαμβική είσοδό της στο κόκκινο χαλί του υπουργείου Αμύνης, προφανώς επειδή της άρεσε να επιδεικνύει την άριστη σχέση της με τον συγκεκριμένο πολιτικό της Δεξιάς. Οι εκλεκτικές συγγένειες δεν κρύβονται – και δεν πρέπει να κρύβονται, επειδή χρειάζεται να ξέρουμε με τι έχουμε να κάνουμε.

Η άρνηση της Ζωής Κωνσταντοπούλου να χαιρετήσει έναν πολιτικό του κυβερνώντος κόμματος, στην εθνική γιορτή που συμβολίζει την ενότητα όσων ανήκουμε σε έναν κοινό κόσμο αξιών στις οποίες δεσπόζουσα θέση έχουν η εθνική ταυτότητα και η δημοκρατία ως στοιχείο αυτής της ταυτότητας, είναι κατάφαση στον οιονεί εμφύλιο τον οποίο πίστευα ότι αφήσαμε πίσω μετά την ήττα της στρατηγικής Τσίπρα, έπειτα από το δημοψήφισμα του 2015 και, κατόπιν, έπειτα από την ήττα του ΣΥΡΙΖΑ το 2019. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου, ωστόσο, παρά τις καρδούλες και τα χαμόγελα, δείχνει ότι επείγεται να ξαναφτιάξει κλίμα οιονεί εμφυλίου. Αλλά ένας οιονεί εμφύλιος στόχο έχει να οδηγηθούμε σε έναν κανονικό εμφύλιο – το κλίμα του οποίου η συγκεκριμένη πολιτικός συνδαυλίζει.

Κλείνοντας, καταφεύγω σε ένα σχόλιο της καθηγήτριας Βάνας Νικολαΐδου-Κυριανίδου, η οποία αναφερόμενη στο συγκεκριμένο περιστατικό σημείωσε στα κοινωνικά δίκτυα ότι «στη δημοκρατία έχουμε πολιτικούς αντιπάλους. Μόνον στον φασισμό ο εκφραστής διαφορετικών πολιτικών απόψεων αντιμετωπίζεται ως “αντικειμενικός” εχθρός, ενώ απαξιώνονται πλήρως οι συμπεριφορές που επιτάσσουν οι δημοκρατικοί θεσμοί». Ακριβώς έτσι.

Οι συμβολισμοί των παρελάσεων

Για πάρα πολλά χρόνια, μετά τη μεταπολίτευση, μια «προοδευτική» ματιά στις παρελάσεις τις θεωρούσε άχρηστες, ξεπερασμένες, υπόλειμμα ενός μιλιταριστικού συμβολισμού που έπρεπε να είναι παρελθόν, αφού η Ευρώπη, και η Ελλάδα ως μέλος της, προχωρούσε ανέμελα σε ένα μέλλον στο οποίο δεν έχουν θέση οι πόλεμοι. Επειτα, η Ρωσία του Πούτιν πρώτα εισήλθε στην Κριμαία, το 2015, και το 2022 εισέβαλε στην Ουκρανία – και αρχίσαμε να σκεφτόμαστε ότι ο κόσμος μας δεν είναι η αδιατάρακτη μεταπολεμική επιδίωξη της ευημερίας στην οποία ζούσαμε.
Κι ύστερα ήρθε ο Τραμπ στην Αμερική και η αλλαγή πολιτικών προτεραιοτήτων έχει οδηγήσει στην κρίση της ενότητας του δυτικού κόσμου. Κι ένα συστατικό αυτής της κρίσης είναι η ανάγκη της Ευρώπης, των εθνικών κρατών εντός και εκτός της Ευρωπαϊκής Ενωσης αλλά και συνολικά της Ενωσης, να προετοιμαστούν, με τη διαδικασία του επείγοντος, για ένα αμυντικό σχήμα που θα υποκαταστήσει ή, έστω, θα συμπληρώσει το ΝΑΤΟ. Κάπως έτσι, η αντανακλαστική ειρηνοφιλία πάει περίπατο. Τα εγχειρίδια πολέμου του Κλαούζεβιτς και των επιγόνων του παύουν να είναι ξεπερασμένα εποπτικά εργαλεία ιστορικής αξίας. Κι οι παρελάσεις αποκτούν εκ νέου μια συμβολική χρησιμότητα – αφού έχει γίνει συνείδηση ότι αν θέλουμε την ειρήνη οφείλουμε να μην είμαστε απαράσκευοι στα ενδεχόμενα της απειλής της.