Ενα πολιτικό σύστημα σε προϊούσα αποδρομή;

Τα τελευταίας εσοδείας δημοσκοπικά ευρήματα απεικονίζουν ένα πολιτικό τοπίο που είναι σίγουρα πολύ διαφορετικό εκείνου μέσα από το οποίο αναδύθηκε προ μιας εξαετίας η μονοκρατορία του κυβερνώντος κόμματος.

Οι πολιτικές δυνάμεις είναι κατόπιν αυτού υποχρεωμένες να επανατοποθετηθούν μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο πολιτικό χάρτη. Τα λεγόμενα συστημικά κόμματα εμφανίζουν σημάδια προϊούσας αποδρομής συσπειρώνοντας μετά βίας τους σκληρούς εκλογικούς τους πυρήνες. Η δε κυβερνώσα παράταξη, που μέχρι σήμερα επωφελείτο της απουσίας αντιπάλου δέους, δείχνει πια να χάνει οριστικά το τρένο της αυτοδυναμίας αναγκαζόμενη να ψάξει εναγωνίως για σωτήρες ή έστω για συνοδοιπόρους.

Αναμφίβολα η συγκυρία που διαμόρφωσε η τραγωδία των Τεμπών έπαιξε καθοριστικό ρόλο με τους κακούς χειρισμούς της κυβέρνησης να δίνουν λαβές στη δημιουργία της πεποίθησης ότι επεδίωκε τη συγκάλυψη των υπευθύνων της εθνικής τραγωδίας, τη στάση των

κομμάτων της μείζονος και ελάσσονος αντιπολίτευσης να ενισχύει την άποψη ότι μάλλον προσπαθούσαν να εργαλειοποιήσουν την κατάσταση παρά να αγωνιστούν για την αποκάλυψη της αλήθειας και την απόδοση της δικαιοσύνης και τον κόσμο να φθάνει στο μη παρέκει κατεβαίνοντας βουβός αλλά εξοργισμένος στους δρόμους και  μετατρέποντας το δυστύχημα των Τεμπών σε σημείο καμπής και μη επιστροφής στα συνηθισμένα του πολιτικού ανταγωνισμού.

Στην πραγματικότητα, ωστόσο, οι διεργασίες τροποποίησης του πολιτικού λογισμικού της κοινωνίας είχαν αρχίσει πολύ νωρίτερα και δεν συνδέονταν με καμία ειδική συγκυρία. Είχαν απλώς σημάνει το οριστικό τέλος της μεταπολίτευσης και του δικομματισμού που κανοναρχούσε κάποτε τις μετακινήσεις του εκλογικού σώματος. Τα πολυσυλλεκτικά κόμματα όμως κατέρρευσαν στις διπλές εκλογές του 2012, χωρίς ωστόσο αυτό να  μεταβάλλει τις βασικές λειτουργίες και συνήθειες του κομματικού συστήματος.

Το πολιτικό σύστημα αγνόησε τα νέα δεδομένα, όπως θα αγνοούσε  αργότερα και τα πρόδρομα σημεία της βαθύτερης κρίσης των αντιπροσωπευτικών θεσμών που γνώρισε ο τόπος με τη διαρκή συρρίκνωση του εκλογικού σώματος. Ο συναγερμός δεν χτύπησε ούτε καν όταν στις τελευταίες ευρωεκλογές έσπασαν όλα τα ρεκόρ της αποχής με το πολιτικό σύστημα να συνεχίζει σαν να μην είχε συμβεί το παραμικρό.

Μένει τώρα να φανεί αν θα προσπεράσει και πάλι ως ήσσονος σημασίας περιστασιακά  επιφαινόμενα τόσο την άνοδο της Ελληνικής Λύσης του Κυριάκου Βελόπουλου, όσο και την κατά πολύ θεαματικότερη εκτίναξη των ποσοστών της Πλεύσης Ελευθερίας και της Ζωής Κωνσταντοπούλου.

Αν η πιο μακρόσυρτη δημοσκοπική άνοδος της Ελληνικής Λύσης στα δεξιά της ΝΔ αντανακλά την προβληματική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η κυβερνώσα παράταξη στη Βόρεια Ελλάδα, η αιφνίδια εκτίναξη των ποσοστών της εκλογικής επιρροής της Πλεύσης Ελευθερίας και της Ζωής Κωνσταντοπούλου όχι μόνον υπερβαίνει τον χώρο της Κεντροαριστεράς τείνοντας να προσλάβει χαρακτηριστικά πολυσυλλεκτικού κόμματος με μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος,αλλά θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να εξελιχθεί σε δυνάμει game changer παράγοντα των πολιτικών συσχετισμών.

Οσοι θεωρούν ότι πρόκειται απλώς για ένα ακόμα λαϊκίστικο σχήμα, ας αναρωτηθούν ποτέ, ποια και πόσα στρώματα στρέφονται προς τον λαϊκισμό αλλά και σε ποιο βαθμό τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας της Κωνσταντοπούλου απαντούν στις κοινωνικές αναζητήσεις νέων ηγετικών προτύπων.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι πολιτικός επιστήμονας – αναλυτής