Παγκόσμιος τραμπισμός

Παρακολουθώντας σχεδόν άφωνοι την αντιπαράθεση Τραμπ – Βανς με τον Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, λίγοι συνειδητοποιήσαμε πως γινόμασταν μάρτυρες μιας ζωντανής διαμόρφωσης της Ιστορίας. Μπροστά στα μάτια μας είδαμε στην πράξη να καταρρέει ο μεταπολεμικός άξονας ΗΠΑ – Δυτικής Ευρώπης και να οικοδομείται ένας καινούργιος συνασπισμός ΗΠΑ – Ρωσίας. Σε αυτόν ενδεχόμενα να βρεθεί περιστασιακά και η Κίνα! Παρά τα περί αντιθέτου λεγόμενα. Παράδειγμα το ψήφισμα που προώθησαν την περασμένη εβδομάδα οι ΗΠΑ στον ΟΗΕ περί προσπαθειών εξασφάλισης της ειρήνης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Υπέρ του ψηφίσματος τάχθηκαν οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα και μια πλειοψηφία μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Εναντίον του τοποθετήθηκαν οι χώρες της ΕΕ – μεταξύ τους και η Ελλάδα!

Δημιουργείται δηλαδή ένα μέτωπο ισχυρών, κεντρικά ή περιφερειακά, χωρών με περιθωριοποίηση της Ευρώπης. Ολα αυτά καταλήγουν σε ένα καινούργιο παγκόσμιο πολιτικό σύστημα συμμαχιών και συνεργασιών ισχυρών, που κάποιους εντάσσει σαν φίλα προσκείμενους, ενώ άλλους τους αφήνει εκτός νυμφώνος. Είναι νωρίς ακόμη να καταλήξουμε σε διαπιστώσεις των νέων σχημάτων. Γιατί οι διεργασίες ακόμη βρίσκονται σε εξέλιξη. Το ζήτημα είναι όταν τα πράγματα θα κατασταλάξουν κάποιοι να μην έχουν μείνει στον πάτο των διεργασιών. Να μη βρίσκονται δηλαδή στα λεγόμενα αζήτητα.

Ο διευθυντής του περίφημου Ινστιτούτου Κίναν της Ουάσιγκτον, Μάικλ Κίματζ, σε άρθρο του στο τελευταίο Foreign Affairs διαπιστώνει πως ο Τραμπ, όπως και οι ηγέτες της Ρωσίας (Πούτιν), Κίνας (Σι), Ινδίας (Μόντι) αλλά και της Τουρκίας (Ερντογάν) αντιπαθούν σφόδρα την παγκόσμια διεθνοποίηση. Η λεγόμενη παγκοσμιοποίηση φαντάζει σαν ο φανατικός τους εχθρός υπονομεύοντας τον τοπικιστικό τους εθνικισμό. Και πολιτικά αλλά και οικονομικά βλέπουν περιορισμένους ορίζοντες και την επιβολή μιας ορισμένης τάξης. Ενα είδος παγκόσμιου τραμπισμού τους κινητοποιεί προσδίδοντας πίστη σε πολιτικά συστήματα πιο κλειστά, πιο αυταρχικά που βρίσκονται κοντύτερα στη στενή λογική των τοπικών εθνικών αντιλήψεων και όχι σε αρχές που περικλύουν εθνικές, φυλετικές ή σεξουαλικές μειονότητες με τα ιδιαίτερά τους χαρακτηριστικά.

Η πολύ καθυστερημένη αντίδραση της Ευρώπης φοβάμαι πως δεν έχει περιθώρια χρονικά και ρεαλιστικές προοπτικές για να τη βγάλει από το επερχόμενο ταχύτατα περιθώριο. Ιδιαίτερα αν είναι υποχρεωμένη να αντιμετωπίσει ένα συνασπισμό πανίσχυρων δυνάμεων με πιο αυταρχικές νοοτροπίες και αντιλήψεις επιβολής ισχύος. Ο νέος κόσμος που ανατέλλει δεν είναι ιδιαίτερα ελκυστικός. Απαιτεί όμως γρήγορη προσαρμογή και κινήσεις διεξοδικές και αποφασιστικές.

Η Ευρώπη οφείλει να κινηθεί γρήγορα σε δύο στρατηγικούς άξονες. Ο ένας είναι προς τις ΗΠΑ, κάνοντας σαφές πως τα εθνικά τους συμφέροντα δεν μπορούν εύκολα να εξυπηρετηθούν χωρίς την Ευρώπη. Ο άλλος πρέπει να είναι προς το Κρεμλίνο, ακυρώνοντας τις σημερινές αντιπαλότητες. Δεν έχει λόγο η δυτική Ευρώπη να αντικρύζει σαν αντίπαλο τη Ρωσία. Παίρνοντας μαζί της και την Ουκρανία. Μια ενιαία συμπεριφορά όλων αυτών θα μεταφέρει προς το μέρος τους το βάρος της παγκόσμιας πολιτικής σκακιέρας. Η Ευρώπη μόνη της οδηγείται στο περιθώριο. Συμμαχώντας όμως με όποιον από τους ανταγωνιστές γείτονές της κατακτά το κέντρο της παγκόσμιας ισχύος.

Για εμάς η περίοδος είναι ακανθώδης. Οφείλουμε να κινηθούμε κοντά και στους τρεις (ΗΠΑ, Ευρώπη, Ρωσία) χωρίς να βγαίνουμε πουθενά μπροστά αλλά και χωρίς να μένουμε πολύ πίσω. Προσεκτικά, μεθοδικά χρειάζεται διόρθωση σχέσεων με Κρεμλίνο, με συγκράτηση επιδοκιμασία της Ευρώπης και καλό κλίμα με πρωτοβουλίες της Ουάσιγκτον. Και συνεχείς αλλά προσεκτικές αναθεωρήσεις.