Λίζυ τ΄ όνομά της…

Δεν είχα ιδέα για το περιστατικό. Ούτε για την Ελένη Λασηθιωτάκη, η οποία ήθελε να τη φωνάζουν Λίζυ, ήξερα.

Τα άκουσα μόλις προχθές στο εξαιρετικό πόντκαστ του Αρη Δημοκίδη. Κι έμαθα πως η Λίζυ υπήρξε από τις πιο όμορφες, τις πιο καλλιεργημένες, τις πιο χαρισματικές γυναίκες – βέρα αστή με μια διάσταση λαϊκότητας που της προσέθετε γοητεία, Κρητικιά με θητεία στο Παρίσι, μαθήτρια του Σαρτρ, καθηγήτρια αργότερα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αγαπημένη των φοιτητών. Τη συκοφάντησαν πως ήταν, λέει, συναρχηγός της «17 Νοέμβρη». Την κρέμασαν στα μανταλάκια το καλοκαίρι του 2002 δημοσιογράφοι-όρνεα που αράδιαζαν χύμα ονόματα και αποκάλυπταν δήθεν διασυνδέσεις. Οι αδελφοί Ντάλτον-Ξηροί, παπαδοπαίδια που από τη λεία μιας ληστείας αγόρασαν ψυγειοκαταψύκτη στη μαμά τους… Ο φαρμακοχέρης Κουφοντίνας, Ροβινσώνας στο νησί Αγκίστρι. Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος με το σομόν σπίτι στους Λειψούς. Ευτράπελες προσωπικότητες. Ελειπε από το κάδρο μια αληθινά ηγετική φιγούρα, ικανή να προκαλέσει δέος. Για αυτό και κόλλησαν τη ρετσινιά στον Βασίλη Βασιλικό και στη Λίζυ Λασηθιωτάκη. Προτού λαλήσει ο πετεινός, διαψεύστηκαν οικτρά.

Εμένα ωστόσο άλλη ιστορία με συνήρπασε. Είκοσι δύο καλοκαίρια νωρίτερα, το 1980, ο Μάνος Λοΐζος έγραψε για τη Λίζυ ένα τραγούδι. Σώζεται σε πρωτόλεια μορφή, με τη φωνή του, στο Διαδίκτυο. «Λίζυ το όνομά της, μα για την καρδιά της δεν υπάρχει λέξη πιο βαθιά…» τον ακούμε ερωτοχτυπημένο, να ψάχνει λόγια και ακόρντα. Πρόκειται για το «Σ’ ακολουθώ». Μία από τις αισθαντικότερες μπαλάντες, που άντεξε επάξια στον χρόνο κι ακόμα συγκινεί κι ακόμα συνοδεύει ιστορίες καρδιάς όπου οι άνθρωποι μιλούν ελληνικά. Μα με αλλαγμένους στίχους.

Φίλοι και συνεργάτες και ο παραγωγός του στη δισκογραφική εταιρεία έπεσαν επάνω του. «Εκτίθεσαι κι εκθέτεις, Μάνο» του είπαν. «Τι το θες το “Λίζυ”; Είσαι και παντρεμένος…». Τον έπεισαν και το έβγαλε το «Λίζυ» και το τραγούδι αποπροσωποποιήθηκε, σώθηκαν τα προσχήματα.

Να τους το καταλογίσουμε; Να αναθεματίσουμε τον συντηρητισμό μιας άλλης εποχής, που ανάγκαζε τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη να μισοκρύβει την ομοφυλοφιλία του – κάθετα άμα διαβάσεις τα αρχικά γράμματα των στίχων του πιο σπαρακτικού του ποιήματος, σχηματίζεται το όνομα εκείνου που το ενέπνευσε. Κώστας Γκίκας. «Καημός αλήθεια να γυρνώ στου έρωτα πάλι το στενό…».

Νίκησε η υποκρισία. Σβήστηκαν, λογοκρίθηκαν τα πρόσωπα που πυροδότησαν το πάθος. Διότι η κοινωνία συγκινείται με την τέχνη, τιμάει ενίοτε τους δημιουργούς, φρίττει όμως – και διεγείρεται συνάμα, ηδονοβλεπτικά – όταν μαθαίνει πως η Μούσα δεν είναι ένα ουρανοκατέβατο αερικό. Μία φανταστική θεά. Παρά έχει σάρκα κι αίμα και χυμούς, τη γδύνει ο καλλιτέχνης, φιλιούνται και κυλιούνται στα σεντόνια κι από το ζωικό – ή το ζωώδες, το ίδιο κάνει – σμίξιμό τους συλλαμβάνονται ποιήματα. Και τραγούδια. Ζωγραφιές. Και βιβλία…

Υπήρξαν – θα μου πείτε – και έρωτες πλατωνικοί που γέννησαν αριστουργήματα. Τι σχέση είχε ο Δάντης με τη Βεατρίκη Πορτινάρι; Δύο φορές την είχε δει όλες κι όλες στη ζωή του: την πρώτη απλώς του χαμογέλασε, την άλλη τον χαιρέτησε ευγενικά. Κι όμως εκείνη η Βεατρίκη τον οδήγησε στις ατραπούς της Θείας Κωμωδίας. Αν πεις για τον συγγραφέα της Ανθρώπινης Κωμωδίας, τον μέγα Μπαλζάκ, η περιβόητη κόμισσα Χάνσκα στάθηκε το εξ αποστάσεως ίνδαλμά του. Το κίνητρό του για δεκάδες μυθιστορήματα. Αφότου συναντήθηκαν και παντρεύτηκαν, ο Μπαλζάκ δυστύχησε, αρρώστησε και πέθανε. Κάλλιο να έμενε για πάντα σε απόσταση ασφαλείας, να μην την είχε στο κρεβάτι του παρά στην άκρη της πένας του…

Προσθέτει κάτι η πληροφορία πως ο Λοΐζος έπλασε το «Σ’ ακολουθώ» για τη Λασηθιωτάκη; Ναι!

Τον φαντάζομαι παραδομένο ολότελα στη σαγήνη της, σε έκσταση. Τα μαλλιά του να ανεμίζουν στο μελτέμι του Αιγαίου, το μάτι του να γυαλίζει, να ξεχειλίζει από πόθο και χαρά και να μην ξέρει τι να κάνει – και η χαρά καμιά φορά μπορεί να σε πνίξει, να σε κάψει. Ωσπου αρπάζει την κιθάρα σαν σανίδα σωτηρίας. «Λίζυ τ’ όνομά σου…» της τραγουδάει.