Θύματα

Το 1981, δύο αμερικανοί κοινωνιολόγοι έκαναν ένα πείραμα. Εβαλαν μια βιντεοκάμερα σε ένα πεζοδρόμιο της Νέας Υόρκης, ύστερα έπιασαν κρατούμενους για βίαια εγκλήματα (δολοφονίες, βιασμούς, ένοπλες ληστείες) σε μια φυλακή της ανατολικής ακτής και τους ρώτησαν ποιους από τους περαστικούς που φαίνονταν στην κάμερα θα επέλεγαν ως στόχους. Οι απαντήσεις ήταν εντυπωσιακές. Οι κρατούμενοι δεν ξεχώρισαν, όπως ίσως θα περίμενε κανείς, ηλικιωμένες γυναίκες ή αφηρημένους καθηγητές. Αλλα πράγματα τους ενδιέφεραν: πώς περπατούσαν οι περαστικοί, πώς κουνούσαν τα κεφάλια ή τα χέρια τους, πόση αυτοπεποίθηση εξέπεμπαν. Πρώτος τους στόχος, είπαν, θα ήταν αυτοί που συμπεριφέρονταν ως θύματα.

Στο πείραμα αναφέρεται ο γνωστός βούλγαρος αναλυτής Ιβάν Κράστεφ σε άρθρο του που δημοσιεύτηκε χθες στους Financial Times. Και η προσέγγισή του δεν είναι ψυχαναλυτική, αλλά πολιτική. Οι πρώτες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ, γράφει, δείχνουν ότι ο νεοεκλεγείς πρόεδρος έχει αποφασίσει να δείξει τη δύναμή του όχι αντιμετωπίζοντας τους εχθρούς της Αμερικής, αλλά απειλώντας και υποτάσσοντας τους συμμάχους της. Απέναντι σ’ αυτόν τον άνθρωπο, η Ευρώπη δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να συμπεριφέρεται ως θύμα. Τα ευρωπαϊκά κράτη δεν πρέπει να βιαστούν ούτε να προσπαθήσουν να ικανοποιήσουν τον νέο πρόεδρο ούτε να συγκρουστούν μαζί του. Πρέπει να σκεφτούν τι θα κάνουν με τους αμερικανούς γίγαντες της τεχνολογίας ή πώς θα απαντήσουν στην απειλή των δασμών. Αντί να πάνε κόντρα, πρέπει να προκαλούν σύγχυση. Κι αυτό που προκαλεί μεγαλύτερη σύγχυση στον Τραμπ είναι ευρωπαίοι ηγέτες που συγκεντρώνουν την προσοχή τους στις δικές τους κοινωνίες, όχι στη νέα αμερικανική κυβέρνηση.

Η συμβουλή αυτή δεν είναι χρήσιμη μόνο όταν έχεις να κάνεις με τον Τραμπ ή, γενικότερα, με εγωπαθείς και αυταρχικούς ηγέτες. Εχει γενικότερο ενδιαφέρον. Θυμάμαι έναν υποψήφιο δήμαρχο που είχε εμμονή με τον αντίπαλό του. Μήπως θα ήταν προτιμότερο – τον ρώτησα μια μέρα – να δώσεις έμφαση σε αυτά που θα κάνεις εσύ; Το ίδιο ισχύει και για τη γενικότερη πολιτική σκηνή.

Εχεις, ας πούμε, τον Μητσοτάκη που με μια σειρά κινήσεών του (Τζιτζικώστας στη θέση του επιτρόπου, διαγραφή του νόμου για τα ομόφυλα ζευγάρια από τον κατάλογο των κυβερνητικών επιτευγμάτων του 2024, αντικατάσταση της Σακελλαροπούλου, Νικήτας Κακλαμάνης για την προεδρία της Βουλής) δείχνει να εγκαταλείπει τα ανοίγματα προς το Κέντρο και να στρέφεται προς μια συντηρητική πολιτική. Αντί να τον καταγγέλλεις ότι είναι δεξιός ή να τον κατηγορείς ότι πρόδωσε πρόσωπα και παραδόσεις, είναι καλύτερα να προσπαθήσεις να πείσεις γιατί οι δικές σου θέσεις είναι πιο σωστές, πιο χρήσιμες, πιο παραγωγικές για τον λαό και τον τόπο.

Είναι αναμφίβολα μια παρηγοριά να σου λένε ότι έχεις δίκιο αλλά πού να το βρεις. Ακόμη καλύτερα είναι να σε συγχαίρουν επειδή αυτό το δίκιο κατάφερες να το επιβάλεις.