Ασπρόμαυρη ισορροπία

Με το μαύρο και το άσπρο να καθορίζουν σκηνικά την παράσταση, με μικρές λεπτομέρειες, όπως το μπονσάι, αλλά και με την επιλογή ήπιων τόνων – στην αρχή τουλάχιστον –, η «Αμφιβολία» ξεδιπλώνεται στη σκηνή του θεάτρου Δημήτρης Χορν, υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Γιώργου Παπαγεωργίου.

Με φόντο το 1964, μια εποχή ποικίλων αναταραχών – έχει προηγηθεί η δολοφονία του Κένεντι –, το έργο θέτει σε αμφισβήτηση έναν από τους ισχυρότερους θεσμούς της Ιστορίας: την Καθολική Εκκλησία και την πίστη. Πίσω από τους τοίχους ενός καθολικού σχολείου στο Μπρονξ έρχονται αντιμέτωποι δύο κόσμοι: ο κόσμος της βεβαιότητας και εκείνος της αμφιβολίας. Από τη μια είναι ο πάτερ Φλιν, ένας χαρισματικός δάσκαλος που επιχειρεί μια πιο ζεστή και ανθρώπινη προσέγγιση προς τους μαθητές του. Και από την άλλη, η αυστηρή και απόλυτη στις αρχές και τις αξίες της διευθύντρια, η αδελφή Αλοΐσιους, μια γυναίκα που βασίζεται στην πειθαρχία και βλέπει με καχυποψία τις μεθόδους του ιερέα. Οταν οι φήμες περί ανάρμοστης συμπεριφοράς/σεξουαλικής παρενόχλησης του Φλιν προς έναν νεαρό, 12χρονο, μαύρο μαθητή θα φτάσουν στα αφτιά της, η αμφιβολία θα γεννηθεί μέσα της. Η αναμέτρηση ανάμεσα σε εκείνη και τον ιερέα θα πάρει τις διαστάσεις μιας ανένδοτης μάχης, ενός ιερού πολέμου. Εκείνος θα υποστηρίξει τις μεθόδους του με στόχο ένα πιο σύγχρονο και ανοικτό εκπαιδευτικό σύστημα και εκείνη θα εναντιωθεί, θέλοντας να παραμείνει πιστή στην παράδοση, μακριά από κάθε νεωτερισμό. Αλλωστε η βαθιά  πίστη της προς την Καθολική Εκκλησία δεν της αφήνει άλλα περιθώρια. Δεν της αφήνει χώρο για αμφιβολία – ή μήπως όχι;

Με την «Αμφιβολία» («Doubt: A Parable», 2004) ο αμερικανός θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης Τζον Πάτρικ Σάνλεϊ (John Patrick Shanley, 1950) καταπιάνεται, όπως δηλώνει και με τον τίτλο, με ένα θέμα διαχρονικό, απόλυτα συνυφασμένο με τη φύση του ανθρώπου. Βραβευμένο με Πούλιτζερ και Τόνι (2005), το έργο μεταφέρθηκε το 2008 από τον ίδιο τον συγγραφέα (σενάριο-σκηνοθεσία) στη μεγάλη οθόνη με το εξαιρετικό δίδυμο Μέριλ Στριπ-Φίλιπ Σέιμορ Χόφμαν, αποσπώντας πολλές υποψηφιότητες για Οσκαρ.

Εσωτερική πάλη

Ο Γιώργος Παπαγεωργίου επέλεξε να ακολουθήσει στη σκηνοθεσία του μια λιτή, απέριττη γραμμή, χωρίς εντάσεις και υπερβολές, που αναδεικνύει την εσωτερική πάλη ανάμεσα στην αβεβαιότητα και τη βεβαιότητα, την αμφιβολία και τη γνώση. Με αφετηρία τις φήμες, εστιάζει σε μια διαρκή εναλλαγή, παίζοντας με το ιδεολογικό δίπολο, πλάι σε ένα αντίστοιχο υποκριτικό, στο οποίο και βασίζεται η εξέλιξη της ιστορίας μέσα από την τετράδα των ηθοποιών που απαρτίζουν τον θίασο. Πλάι στον ιερέα Φλιν και την αδελφή Αλοΐσιους, η νεότερη αδελφή Τζέιμς και η μητέρα του 12χρονου αγοριού, η κυρία Μίλερ. Η Φιλαρέτη Κομνηνού ακολουθεί με ακρίβεια τις επιταγές του ρόλου της, καταθέτει μια ενδιαφέρουσα και πειστική αδελφή Αλοΐσιους, που δεν ξεφεύγει από τον δρόμο της. Και μόνο στο τέλος μοιάζει να διχάζεται, έστω και λίγο, στην αμφιβολία. Αλλά αυτό το λίγο είναι αρκετό. Ο Νικόλας Χανακούλας επιχειρεί να βρει τους εσωτερικούς ρυθμούς του ιερέα Φλιν καθώς προτάσσει το διφορούμενο στοιχείο που τον καθορίζει. Η αδελφή Τζέιμς της Χριστίνας Χριστοδούλου διαχειρίζεται με ασφάλεια την αθωότητα της ηρωίδας της και συμμετέχει ουσιαστικά στην παράσταση καθώς λειτουργεί ως αντίβαρο στην αυστηρότητα. Τέλος, η Ξένια Ντάνια στη σύντομη εμφάνισή της λειτουργεί καταλυτικά με τη δύναμη που ερμηνεύει την κυρία Μίλερ: Ενσωματώνει όλες τις αποχρώσεις των συναισθημάτων της, μπολιάζοντας την παράσταση με αλήθεια και καθαρότητα.