Το κοσμικό αστείο της ύπαρξης

Η Σοφία Γκέρσελ είναι επικεφαλής του Fanprojekte της Καρλσρούης – έναν ιδιαίτερο γερμανικό θεσμό: μια μορφή κοινωνικής εργασίας, που στοχεύει να βοηθήσει νεότερους φιλάθλους του ποδοσφαίρου να αντιμετωπίσουν τα ζητήματά τους, ώστε να μην παρασυρθούν από τον χουλιγκανισμό, τον εξτρεμισμό ή τα ναρκωτικά. Οι κοινωνικοί λειτουργοί του Fanprojekte παίζουν εκπαιδευτικό και προληπτικό ρόλο. Υπάρχουν 70 τέτοιες ομάδες στη Γερμανία, που όμως τώρα κινδυνεύουν. Δικαστήριο ζητά από την Γκέρσελ να αποκαλύψει στοιχεία που τις εμπιστεύτηκαν οπαδοί. Εκείνη αρνείται να προδώσει την εμπιστοσύνη τους. «Αυτή είναι η βάση της σχέσης μας», εξηγεί.

Το 2023, η Κλόντια Γκόλντιν κέρδισε το Νομπέλ Οικονομικών για τις μελέτες της σχετικά με το χάσμα στις αμοιβές μεταξύ των φύλων. Ως ιστορικός της Οικονομίας έχει καταλήξει ότι η οικονομική ανάπτυξη και η εκπαίδευση από μόνες τους δεν αρκούν για να μειώσουν τις μισθολογικές διαφορές. Πόσω μάλλον τώρα, μια στιγμή «τρομακτική», όπως λέει, στην ιστορία των ΗΠΑ. «Οταν ο Τραμπ λέει απλά: ας κλείσουμε το υπουργείο Παιδείας, ας σταματήσουμε τη χρηματοδότηση του συστήματος υγείας, τρέμω για τα όσα έπονται».

Είναι δύσκολο να κατανοήσουμε τη δύναμη που απαιτείται για να συνεχίζεις όταν το κράτος σε φυλακίζει και σε παρενοχλεί, επειδή κάνεις τη δουλειά σου. Η ιρανή δικηγόρος για τα ανθρώπινα δικαιώματα Νασρίν Σοτουντέχ υπερασπίζεται γυναίκες, παιδιά και ακτιβιστές, παρότι έχει καταδικαστεί σε 38 χρόνια κάθειρξη και 148 μαστιγώματα για το έργο της. Κι ας κινδυνεύει να μην ξαναδεί τα παιδιά της. «Η καταπίεση δεν μπορεί να κρατήσει για πάντα». Μια ηρωίδα του καιρού μας.

H Τζαν Αλεξάντερ, η γιαγιά Τζαν, κάθεται στο κιόσκι της μέσα στο Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης. Οποιος νοιώθει μοναξιά, όποιος έχει ανάγκη να μιλήσει την πλησιάζει κι εκείνη με μητρική φροντίδα ανοίγει κουβέντα. Το «κιόσκι της γιαγιάς» ξεκίνησε πριν από λίγα χρόνια περίπου τυχαία και έκτοτε 12 ηλικιωμένες εναλλάσσονται κάθε λίγες ώρες, προσφέροντας δωρεάν ευήκοον ους και τρυφερές κουβέντες. «Είναι αντίδοτο στη μοναξιά», εξηγεί η Τζαν. «Ιδιαίτερα αυτές τις μέρες που γίνεται πιο έντονη».

Πριν από 30 χρόνια, ο ανθρωπολόγος Ρόμπιν Ντάνμπαρ διατύπωσε τη διάσημη θεωρία του: Οτι οι άνθρωποι μπορούμε να έχουμε μέχρι 150 φίλους. Κατόπιν ήρθε το τσουνάμι των likes και οι ψηφιακοί «φίλοι». Οταν ξέσπασε η πανδημία, όμως, εκτιμήσαμε αλλιώς τις ουσιαστικές σχέσεις. Τωρα γίνεται λόγος για μια «ύφεση φιλίας» – ένα φαινόμενο ιδιαίτερα οξύ μεταξύ των ανδρών. «Το πρόβλημα δεν είναι η μνήμη, ο χρόνος ή η τεχνολογία», εξηγεί, «αλλά η ικανότητα διαχείρισης σχέσεων. Ενα καλό δίκτυο φίλων αυξάνει το προσδόκιμο ζωής».

Οταν πέρασε τα σύνορα με το Τσαντ παραστρατιωτικός του RSF του Σουδάν έστρεψε το όπλο του προς το μέρος της. Η Ναντίφα Ισμαήλ απλά τον κοίταξε – εκείνος έκανε πίσω. Εναν μήνα πριν οι RSF είχαν εκτελέσει τον μονάκριβο γιο της, έκαψαν το σπίτι της, βίασαν συγγενείς της. «Πρέπει να μιλήσω. Ο κόσμος πρέπει να ξέρει τι συμβαίνει εκεί», λέει, δείχνοντας προς το Νταρφούρ, την αχανή περιοχή του Δυτικού Σουδάν όπου εξελίσσεται η μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση στον πλανήτη.