Η δύσκολη μάχη κατά της φτώχειας

Hippolyte Fofack

Ο Ιπολίτ Φοφάκ, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος και διευθυντής ερευνών της Αφρικανικής Τράπεζας Εξαγωγών-Εισαγωγών, είναι συνεργάτης του Δικτύου Λύσεων για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη
στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια

Να ξεπεράσουμε την παλιά νοοτροπία

Μόνο το ένα τρίτο των χωρών αναμένεται να κατορθώσουν έστω και να μειώσουν στο μισό τα εθνικά επίπεδα φτώχειας αυτή τη δεκαετία και οι προβλέψεις δείχνουν ότι περισσότεροι από 600 εκατομμύρια άνθρωποι θα εξακολουθούν να ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας το 2030. Ο σημερινός κόσμος χαρακτηρίζεται από την παλιά διχοτόμηση μεταξύ αναπτυσσόμενων και αναπτυγμένων χωρών και από ένα τεράστιο χρηματοδοτικό κενό όσον αφορά τους στόχους της βιώσιμης ανάπτυξης – που εκτιμάται σε περίπου 4 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.

Στο τέλος του 2023 οι 500 μεγαλύτεροι διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων παγκοσμίως είχαν υπό διαχείριση 128 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, αντί να παρέχει στις αναπτυσσόμενες χώρες επαρκή χρηματοδότηση, η παγκόσμια χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική τις υποβάλλει σε επιτόκια δανεισμού που συνθλίβουν την ανάπτυξη και οδηγούν σε αθέτηση πληρωμών. Η πληρωμή των τόκων για το εξωτερικό χρέος έχει γίνει έτσι ένα από τα μεγαλύτερα κονδύλια δαπανών στους εθνικούς προϋπολογισμούς αυτών των χωρών.

Οι χώρες δεν θα πρέπει να καλούνται να επιλέξουν μεταξύ της βιωσιμότητας του χρέους και της μείωσης της φτώχειας. Ομως, η παγκόσμια εισοδηματική σύγκλιση θα παραμείνει άπιαστη αν δεν ξεπεράσουμε την παλιά νοοτροπία αναπτυσσόμενων-αναπτυγμένων που στήριξε το αποικιακό μοντέλο εξόρυξης πόρων, αν δεν καταστήσουμε ισότιμη την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και αν δεν επεκτείνουμε τα υλικά οφέλη της σύγχρονης εκπαίδευσης και τεχνολογίας σε όλα τα μέρη του κόσμου.

—————————

Sakiko Fukuda-Parr

Η Σακίκο Φουκούντα-Παρ είναι καθηγήτρια Διεθνών Υποθέσεων στη New School της Νέας Υόρκης.

Χώρος για νέα εθνικά και διεθνή πειράματα

Πριν από μια δεκαετία, ηχηρές επευφημίες ξέσπασαν στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών με το που εγκρίθηκε η Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Ωστόσο, μόνο το 17% των στόχων για το 2030 βρίσκεται σε καλό δρόμο, ενώ το ένα τρίτο έχει μείνει στάσιμο ή έχει ακόμη και αντιστραφεί. Γιατί;

Η πολιτική που οδήγησε στην υιοθέτηση της ατζέντας δεν μπόρεσε να διατηρηθεί ώστε να διασφαλίσει την εφαρμογή της. Οι διεθνείς διαπραγματεύσεις παρήγαγαν μεν συναίνεση, αλλά δεν ακολούθησαν το σύνηθες μοτίβο της σύναψης συμφωνιών μεταξύ διπλωματών πίσω από κλειστές πόρτες. Μια μοναδική διαδικασία – η Ανοικτή Ομάδα Εργασίας – δημιουργήθηκε για να διευρύνει τη συμμετοχή, να αξιοποιήσει την κοινωνία των πολιτών και να ενισχύσει τις φωνές των μικρότερων και ασθενέστερων κυβερνήσεων, ιδίως εκείνων του Παγκόσμιου Νότου.

Ομως, αν και οι νέες αυτές δυναμικές προκάλεσαν αναστάτωση στις υπάρχουσες δομές εξουσίας κατά την καθιέρωση παγκόσμιων κανόνων, δεν δημιούργησαν τη δυναμική που θα αναμόρφωνε τη χάραξη πολιτικής σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.

Πρέπει να δημιουργήσουμε χώρο για νέα εθνικά και διεθνή πειράματα πολιτικής. Ενα καλό σημείο εκκίνησης είναι το «σχέδιο διάσωσης» του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για τους ΣΒΑ, το οποίο απαιτεί ριζικές αλλαγές στη διεθνή χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική, στο χρέος του αναπτυσσόμενου κόσμου, στη διεθνή φορολογική συνεργασία και στην πρόσβαση σε φάρμακα και εμβόλια που σώζουν ζωές.

————————

Jayati Ghosh

Η Τζαγιάτι Γκος είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Amherst της Μασαχουσέτης.

Ζητείται άμεσα μεταμόρφωση

Η πρόσφατη αντιστροφή της προόδου προς τους παγκόσμιους στόχους για την εξάλειψη της φτώχειας και τον τερματισμό της πείνας έρχεται σε μια εποχή που ο κόσμος είναι πλουσιότερος από ποτέ και που η συνολική παραγωγή τροφίμων είναι υπεραρκετή για να θρέψει όλους τους κατοίκους του πλανήτη. Αυτή η αντίφαση προκύπτει από την ακραία και αυξανόμενη ανισότητα των εισοδημάτων, των περιουσιακών στοιχείων, των ευκαιριών και της πρόσβασης μεταξύ και εντός των χωρών, και είναι γέννημα θεσμών και πολιτικών τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Η διεθνής οικονομική αρχιτεκτονική και οι περισσότερες κυβερνήσεις συνεχίζουν να ευνοούν τα πλούσια άτομα και τις μεγάλες εταιρείες με μεγαλύτερη δύναμη άσκησης πίεσης, ενώ παράλληλα αγνοούν την ευθύνη τους όσον αφορά την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ιδίως των κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων. Εχοντας αποτύχει να εκπληρώσουν τις εντολές τους, οι πολυμερείς θεσμοί αγωνίζονται να παραμείνουν επίκαιροι. Η εσωστρεφής, προστατευτική στροφή σε πλούσιες χώρες όπως οι ΗΠΑ θα περιορίσει περαιτέρω τις διασυνοριακές ροές αγαθών, υπηρεσιών και ανθρώπων, εντείνοντας έτσι το πρόβλημα.

Αυτή η καταθλιπτική τάση δεν είναι αναπόφευκτη. Ομως η αλλαγή της απαιτεί μια σημαντική μεταμόρφωση των οικονομικών στρατηγικών στην πλειονότητα των χωρών, με μια νέα πολιτική επικέντρωση στην κάλυψη των βασικών αναγκών των ανθρώπων και στη διατήρηση της φύσης και του πλανήτη, αντί για τη μεγιστοποίηση της αύξησης της παραγωγής για ίδιον όφελος.

———————————

Indermit Gill

Ο Ιντερμίτ Γκιλ είναι επικεφαλής οικονομολόγος και ανώτερος αντιπρόεδρος για την Οικονομία της Ανάπτυξης στην Παγκόσμια Τράπεζα.

Ενας στόχος απλά ανέφικτος

Είναι αποκαρδιωτικό να το παραδέχεται κανείς, όμως ο στόχος του τερματισμού της φτώχειας έως το 2030 είναι απλά ανέφικτος.

Ενα πρώτο βήμα, υπό τις παρούσες συνθήκες, είναι απλώς να αναγνωρίσουμε αυτή την πραγματικότητα και να αποτρέψουμε την επανάληψη της απογοήτευσης. Αντί να είναι η μετασχηματιστική περίοδος για την ανάπτυξη που ελπίζαμε ότι θα ήταν, η δεκαετία του 2020 είναι σε καλό δρόμο για να γίνει μια χαμένη δεκαετία. Η πρόοδος όσον αφορά τη μείωση της φτώχειας έχει σχεδόν σταματήσει: σήμερα, περίπου το 8,5% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει με λιγότερο από 2,15 δολάρια την ημέρα, ένα ποσοστό που έχει ελάχιστα αλλάξει από το 2019. Οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές βελτίωσης είναι ελάχιστες. Το 2025 και το 2026 η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη αναμένεται να είναι κατά μέσο όρο 2,7%, πολύ χαμηλότερη από τον μέσο όρο του 3,1% που επικρατούσε από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έως το 2015, όταν ο κόσμος έφτασε πιο κοντά από ποτέ στην πλήρη εξάλειψη της ακραίας φτώχειας.

Η δοκιμασμένη φόρμουλα για τη μείωση της φτώχειας είναι η οικονομική ανάπτυξη σε ευρεία βάση, οι επενδύσεις στην εκπαίδευση και την υγεία και τα καλά στοχευμένα δίκτυα ασφαλείας. Για το υπόλοιπο αυτής της δεκαετίας είναι πιο σημαντικό να ανακτήσουμε τη δυναμική μείωσης της φτώχειας από το να ασχολούμαστε με ακριβείς στόχους και χρονοδιαγράμματα. Παρά τις οπισθοδρομήσεις εξαιτίας των πανδημιών και της κλιματικής αλλαγής, είμαι αισιόδοξος σε αυτό το σημείο: μπορεί να γίνει.