Εμμεσοι φόροι

Η θετική πορεία του προϋπολογισμού και τα εντυπωσιακά πρωτογενή πλεονάσματα συνοδεύονται από έναν ουσιαστικό προβληματισμό: υπέρμετρη εξάρτηση από έμμεση φορολογία. Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους. Τους πρώτους έντεκα μήνες του έτους, τα έσοδα από ΦΠΑ έφτασαν τα 23,6 δισ. ευρώ, ενώ οι άμεσοι φόροι περιορίστηκαν στα 21,6 δισ. ευρώ. Αυτή η ανατροπή της φορολογικής ισορροπίας εγείρει ζητήματα δικαιοσύνης.

Η έμμεση φορολογία δεν λαμβάνει υπόψη τη φοροδοτική ικανότητα. Είναι ένας οριζόντιος μηχανισμός, που πλήττει εξίσου πλούσιους και φτωχούς. Για τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα, ο ΦΠΑ επιβαρύνει δυσανάλογα το πορτοφόλι τους. Το ίδιο ποσοστό φόρου στα τρόφιμα ή στα καύσιμα αντιστοιχεί σε μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους, σε σχέση με εκείνους που έχουν υψηλότερες αποδοχές. Αντίθετα, η άμεση φορολογία στοχεύει στην προοδευτική αναδιανομή, επιβαρύνοντας περισσότερο όσους έχουν μεγαλύτερη φοροδοτική ικανότητα.

Η αύξηση των φορολογικών εσόδων, παρά το εντυπωσιακό της πρόσημο, βασίζεται σε μια αδικία. Η διαρκής επιβάρυνση της κατανάλωσης αφήνει τους πολίτες πιο ευάλωτους στις ανατιμήσεις και την ακρίβεια, ενισχύοντας παράλληλα την ανισότητα. Η σταθερή εξάρτηση από τους έμμεσους φόρους, εις βάρος των άμεσων, υπονομεύει τον στόχο για μια κοινωνία με δικαιότερη φορολογική κατανομή.

Η δημοσιονομική πειθαρχία είναι σημαντική, όμως η μέθοδος επίτευξής της δεν μπορεί να αγνοεί τη βάση της κοινωνικής δικαιοσύνης. Ωστόσο, όσο τα έσοδα από ΦΠΑ αποτελούν βασική πηγή χρηματοδότησης των δημόσιων ταμείων δεν μπορεί να γίνει κάποια σημαντική αλλαγή, διότι αυτή θα προκαλούσε δημοσιονομικούς τριγμούς. Επομένως, το πρώτο βήμα είναι η μεταρρύθμιση στην άμεση φορολογία, με περισσότερες κλίμακες στη φορολογία εισοδήματος και με αναθεώρηση των φοροαπαλλαγών.