Μια ζωή σαν κινηματογραφική περιπέτεια

Το 1963, ο Ορέστης Λάσκος σκηνοθέτησε την ταινία «Ο εαυτούλης μου», μια κωμωδία του Δημήτρη Ψαθά, ήδη μεγάλη επιτυχία του Βασίλη Λογοθετίδη στο θέατρο. Με τα 80.000 εισιτήρια που έκοψε στη σεζόν 1963-1964, η ταινία θεωρήθηκε αποτυχία (σήμερα θα θεωρούνταν το ακριβώς αντίθετο!), «όμως πίσω της άφησε τον ρυθμό, την ταχύτητα, την ποιότητα και την ατμόσφαιρα γυρισμάτων γύρω από τον Λάμπρο Κωνσταντάρα», ο οποίος, εκείνη την εποχή, παρότι πασίγνωστος ηθοποιός σε όλη την Ελλάδα, «δεν είχε παίξει σε καμία ταινία ως πρώτος σταρ», ως ο ηθοποιός δηλαδή που δίνει τον ρυθμό σε μια κινηματογραφική ταινία.

Ετσι διαβάζουμε από τον γιο του ηθοποιού, δημοσιογράφο Δημήτρη Κωνσταντάρα, ο οποίος μαζί με τα δικά του παιδιά, τα εγγόνια του Λάμπρου, την Παυλίνα και τον Λάμπρο Κωνσταντάρα, συνυπογράφει την πολύ ιδιαίτερη βιογραφία «Λάμπρος Κωνσταντάρας – Εζησε όπως ήθελε», η οποία λίγο πριν από την εκπνοή της χρονιάς είναι διαθέσιμη στα βιβλιοπωλεία. Πρόκειται για την τελευταία μέχρι σήμερα προσπάθεια του νέου εκδοτικού οίκου Δίχτυ, ο οποίος εστιάζει και σε θέματα που σχετίζονται με τον κινηματογράφο και τα πρόσωπά του.

Εύπεπτο, γλαφυρό, αγαπησιάρικο, συγκινητικό και πολύ προσωπικό αυτό το χρονικό, μέσα σε 221 σελίδες, καλύπτει στιγμές από τη ζωή ενός θαυμάσιου ηθοποιού και κυρίως ανθρώπου, του οποίου η φωνή, ακόμα και σήμερα, σαράντα χρόνια μετά τον θάνατό του, εξακολουθεί να ακούγεται μέσα στα ελληνικά σπίτια. Χάρη στην τηλεόραση βεβαίως, η οποία μπορεί να σήμανε τον θάνατο του ελληνικού εμπορικού κινηματογράφου στην αίθουσα τη δεκαετία του 1970, ήταν εκείνη όμως που κατά τραγική ειρωνεία της τύχης τον διατήρησε ζωντανό στη μνήμη των ανθρώπων.

Αρκεί να πούμε ότι από αύριο Σάββατο μέχρι την ερχόμενη Παρασκευή, τουλάχιστον πέντε ταινίες του Λάμπρου Κωνσταντάρα είναι προγραμματισμένες για μετάδοση σε διάφορα κανάλια της ελληνικής τηλεόρασης: «Πίσω μου σ’ έχω, Σατανά» (Σάββατο), «Καπετάν φάντης μπαστούνι» και «Ο γεροντοκόρος» (Κυριακή), «Ο άνθρωπος που έσπαγε πλάκα» (Δευτέρα) και «Κρίμα το μπόι σου» (Τετάρτη)! Αυτό το σκηνικό επαναλαμβάνεται κάθε εβδομάδα επί δεκαετίες. Και δεν χρειάζεται καν να επαναλάβουμε ότι ο Μαυρογιαλούρος του Κωνσταντάρα στην πολιτική σάτιρα «Υπάρχει και φιλότιμο» του Αλέκου Σακελλάριου έχει μπει στο DNA των Ελλήνων από τότε που η ταινία προβλήθηκε, το 1965.

«Αυτοκράτορας του γέλιου»

Η στιγμή που ο εγγονός του Κωνσταντάρα, επίσης Λάμπρος, άρχισε να αντιλαμβάνεται ότι ο παππούς του ήταν «ξεχωριστός» ήρθε όταν σκαλίζοντας τη συρταριέρα των γονιών του, καλοκαίρι του 1986 ή του 1987, έπεσε πάνω σε ένα πρωτοσέλιδο δημοσίευμα, συμπτωματικά των «ΝΕΩΝ», με τίτλο «Εφυγε ο Αυτοκράτορας του γέλιου Λάμπρος Κωνσταντάρας». Το γεγονός ότι με απόφαση των γονιών του ο εγγονός δεν ήταν ένας από τους 3.500 ανθρώπους που το 1985 πήγαν στην κηδεία του παππού του στο Πρώτο Νεκροταφείο τον ενόχλησε πολύ, αλλά πολλά χρόνια αργότερα θα καταλάβαινε τον λόγο.

Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, το εγγόνι, όπως ο πατέρας και η αδελφή του, μοιράζεται τέτοιες προσωπικές σκέψεις – αναδρομές στο παρελθόν στις σελίδες του βιβλίου· όλες είναι δοσμένες με απέραντη αγάπη, τρυφερότητα, σεβασμό αλλά και περηφάνια. «Μέχρι τα 30 μου ήμουν η κόρη του Δημήτρη», γράφει στο κείμενό της η Παυλίνα. «Το επώνυμό μου δεν το έλεγα ποτέ. Δεν ήθελα τη δωρεάν συμπάθεια, πάσχιζα να την κερδίζω μόνη μου». Αλλά λίγο αργότερα «τώρα πια συνήθισα. Τώρα πια το χαίρομαι. Τώρα πια καμαρώνω».

Διαβάζοντας το «Λάμπρος Κωνσταντάρας – Εζησε όπως ήθελε», θυμάσαι (αν είσαι από τους παλιούς) ή μαθαίνεις (αν είσαι από τους νέους) ότι η ζωή του γεννημένου στο Κολωνάκι της Αθήνας, στις 13 Μαρτίου 1913, Λάμπρου Κωνσταντάρα ήταν μια κινηματογραφική περιπέτεια· μια ζωή από την οποία δεν έλειψαν ο αθλητισμός (τερματοφύλακας στη β’ ομάδα της ΑΕΚ τη σεζόν 1929-1930), η με το ζόρι κατάταξή του στη Σχολή Υπαξιωματικών του Ναυτικού στην Κέρκυρα (από την οποία δραπέτευσε και γλίτωσε παρά τρίχα το Ναυτοδικείο) και η επίσης με το ζόρι μετάβασή του στο Παρίσι, όπου επρόκειτο να σπουδάσει χρυσοχόος προκειμένου να συνεχίσει τη λειτουργία της επιχείρησης της οικογένειάς του, κάτι που προφανώς δεν τον ενδιέφερε.

Στο Παρίσι εξάλλου, όπως μας θυμίζει το βιοχρονολόγιο στο τέλος του βιβλίου, ο Κωνσταντάρας έκανε τα πρώτα επαγγελματικά βήματά του στο θέατρο (ως ανακάλυψη του Λουί Ζουβέ) και, σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η ενασχόλησή του με αυτό το μέσο αρχίζει στα τέλη της δεκαετίας του 1930, όταν είχε πλέον επιστρέψει (το καλοκαίρι του 1938 εμφανίστηκε στα «Παράσημα της γριούλας» ως μέλος του θιάσου της κυρίας Κατερίνας, δύο χρόνια πριν από το κινηματογραφικό ντεμπούτο στην ταινία «Το τραγούδι του χωρισμού» που σκηνοθέτησε ο Φιλοποίμην Φίνος).

Ο Λάμπρος και οι άλλοι

Αυτή η απίστευτη διαδρομή είναι μοιρασμένη σε ενότητες μέσα στις οποίες συνοψίζεται η σχέση του πρωταγωνιστή του βιβλίου με την τέχνη αλλά και με τα πρόσωπα που έπαιξαν ρόλο στην καριέρα και τη ζωή του. Με πολύ ενδιαφέρον διαβάζει κανείς το κεφάλαιο «Οι κοινοί μας φίλοι», στο οποίο ο Δ. Κωνσταντάρας μοιράζεται σκέψεις γύρω από τη σχέση του πατέρα του με τους – εκτός άλλων – Γιώργο Πάντζα, Δημήτρη Ιωακειμίδη, Τώνη Γιακωβάκη, Μαρινέλλα, Βίκυ Μοσχολιού, Γιώργο Ζαμπέτα και Ελένη Βλάχου.

Για τον Δημήτρη Κωνσταντάρα δεν ήταν η πρώτη φορά. Το 1997 το «Μέσα από τα δικά σου μάτια» (εκδόσεις Καστανιώτη), το πρώτο βιβλίο που γράφτηκε για τον Λάμπρο Κωνσταντάρα, είχε κάνει θραύση σε πωλήσεις, ξανατυπώθηκε και εν συνεχεία εξαντλήθηκε. Μάλιστα, το νέο βιβλίο περιέχει την εισαγωγή της πρώτης έκδοσης του 1997, με τίτλο «Μια συνταρακτική θεατρική σκηνή», την οποία υπογράφει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος που έφυγε προσφάτως από τη ζωή.

Από τότε γράφτηκαν πολλά για τον Λ. Κωνσταντάρα, ανάμεσα στα οποία και το βιβλίο του Μάκη Δελαπόρτα που δόθηκε και ως προσφορά από «ΤΟ ΒΗΜΑ» (ο Δ. Κωνσταντάρας αναφέρει τον Δελαπόρτα στον πρόλογό του). Ωστόσο, σήμερα, 111 χρόνια μετά τη γέννηση του Λ. Κωνσταντάρα, αυτό το βιβλίο «έχει μια διαφορετική τοποθέτηση», όπως επίσης αναφέρει ο Δ. Κωνσταντάρας. «Με προσωπική γνώση και επιλογή». Υπάρχουν όλες οι πληροφορίες, σχεδόν όλες οι απαραίτητες φωτογραφίες, ακόμα και έγγραφα που παρουσιάζουν ολοκληρωμένα τον σταρ της καρδιάς μας.

Και βέβαια, το κυριότερο, υπάρχει η συμμετοχή – προσωπική κατάθεση των εγγονιών του ηθοποιού που δίνει στο βιβλίο μία ακόμα πιο προσωπική διάσταση, φέρνοντας αυτόν τον θαυμάσιο άνθρωπο ακόμα πιο κοντά μας.