Σχέσεις στοργής και οργής

Ικανές για όλα, δυνατές, γεμάτες αγάπη για τα παιδιά τους, οι λύκαινες κουβαλούν τη δική τους μυθολογία. Με αυτόν τον εύστοχο τίτλο, ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης (Σέρρες, 1967) καταθέτει με τις «Λύκαινες» ένα νέο θεατρικό έργο, το οποίο προστίθεται τόσο στην προσωπική του εργογραφία (μεταξύ άλλων «Λάσπη», «Λα Πουπέ», «Αέρας», «Κέικ», «Στην οθόνη φως» που έχουν παρασταθεί στη σκηνή) όσο και στη συνολική θεατρική σοδειά. Ο συγγραφέας που με το μυθιστόρημά του «Τέσσερις τοίχοι», το 2000, έκανε αισθητή την είσοδό του στα γράμματα (βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Πεζογράφου του περιοδικού «Διαβάζω», γαλλικό βραβείο Laure Bataillon και άλλες διεθνείς διακρίσεις), συνεχίζει. Και γράφει για τη σκηνή με τη βαθιά εμπειρία του λογοτέχνη, με την αγάπη και τη γνώση που διαθέτει για το θέατρο και τις λεπτές ευαισθησίες που διακρίνουν την προσωπικότητά του. Μόνο τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι ανήκει στους σταθερούς γραφιάδες του θεάτρου του οποίου τα έργα ανεβαίνουν με επιτυχία στο σανίδι.

Πέντε γυναίκες αποτελούν τα πρόσωπα στο θεατρικό έργο «Λύκαινες». Πέντε γυναίκες που καλύπτουν μια ευρεία θεατρική και ηλικιακή γκάμα, γεγονός που καθιστά τον θίασο τον οποίο έστησε η Νικαίτη Κοντούρη πολλαπλώς ενδιαφέροντα. Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκεται ένα σπίτι, ένα διαμέρισμα, στις παρυφές της πόλης, σε ένα ήσυχο μέρος, ανάμεσα σε δέντρα και φυλλωσιές, το οποίο και πωλείται. Μπροστά στην ιδιοκτήτρια – μεσίτρια βρίσκονται δύο ζευγάρια μάνας και κόρης. Εκείνες που μένουν ήδη (και το νοικιάζουν) και οι άλλες που θέλουν να το αγοράσουν… Και το διεκδικούν όλες, η καθεμία για διαφορετικούς – προσωπικούς, οικογενειακούς, ψυχολογικούς ή συναισθηματικούς – λόγους. Μισοκρυμμένο απ΄ τον κόσμο, το διαμέρισμα είναι συγχρόνως οικείο και απόκοσμο, ζεστό, μυστηριώδες και ερημικό, καθώς περιτριγυρίζεται από ζώα – κάποια όντα των οποίων οι σκιές είναι σαν να το στοιχειώνουν.

Η γραφή του Χατζηγιαννίδη μοιράζεται ανάμεσα στον ρεαλισμό και το παράλογο, διαθέτει χιούμορ αλλά και σασπένς, καθώς τα πρόσωπα και ο τόπος δημιουργούν μια νέα συνθήκη. Με φόντο την  αγοραπωλησία, χτίζει την ιστορία των πέντε γυναικών, τόσο με νύξεις, ξεχωριστά για την καθεμία, όσο και συνολικά, μπλέκοντας με μαεστρία τις ζωές τους, απ΄ τη μικρότερη στη γηραιότερη.

Η Νικαίτη Κοντούρη έπιασε την αρχή του νήματος και βήμα βήμα σκηνοθέτησε τις «Λύκαινες», γυναίκες σε απόγνωση αλλά και με μια παράξενη διάθεση για ζωή. Γυναίκες που μοιράζονται σχέσεις στοργής και σχέσεις οργής. Διαφορετικές και ίδιες, κυρίως στην αγάπη, όλες τους κουβαλούν φαντάσματα και μνήμες, ενοχές και αναμνήσεις, ένα παρελθόν που τις στοιχειώνει. Μέσα στο σκηνικό του διαμερίσματος, ανάμεσα στα έπιπλα και τις κούτες, η Κοντούρη ενορχηστρώνει με σαφήνεια το υλικό της, ακολουθώντας το κείμενο πίσω από τις λέξεις. Τα μεγάλα παράθυρα, που βλέπουν στο μυστηριώδες, γεμάτο κινδύνους, εξωτερικό τοπίο, οι ήχοι, τα φώτα, όλα δημιουργούν μια ιδιαίτερη συνθήκη, όπου όλα βρίσκονται στον αέρα. Και πάνω απ΄ όλα οι σχέσεις ανάμεσα σ΄ αυτές τις γυναίκες – όλες…

Οι ερμηνείες

Ράνια Οικονομίδου και Βίκυ Βολιώτη αποτελούν το πρώτο ζευγάρι μάνας – κόρης, Νικολέττα Καρρά και Ισιδώρα Δωροπούλου, το δεύτερο και νεότερο. Η Αγλαΐα Παππά είναι η πέμπτη της παρέας, η μεσίτρια – ιδιοκτήτρια. Οι πέντε γυναίκες συνομιλούν σκηνικά διαμορφώνοντας μια θηλυκή πινακοθήκη. Η ερμηνευτική δύναμη της Ράνιας Οικονομίδου, είτε παίζει είτε απλώς κάθεται στην πολυθρόνα και κινεί τα χέρια της, καθορίζει την παράσταση. Ηθοποιός με υψηλές ποιότητες και ειδικού σκηνικού βάρους, βιώνει ολοκληρωτικά τον ρόλο της. Πλάι της η Βίκυ Βολιώτη ξεχωρίζει με την αμεσότητα και την αλήθεια της. Η Ισιδώρα Δωροπούλου σε μια δύσκολη αναμέτρηση κερδίζει το στοίχημα και βάζει τον σπόρο για τη συνέχεια.

Διαδικασία στο όριο

Στο παρά πέντε ή καλύτερα στο και πέντε το υπουργείο Πολιτισμού αποφάσισε να ξεκινήσει τη διαδικασία για την επιλογή του νέου καλλιτεχνικού διευθυντή ή διευθύντριας για το Εθνικό Θέατρο (ανακοίνωση με ημερομηνία 28/11/2024). Δηλαδή δύο μήνες και δέκα ημέρες μετά τη δημόσια δήλωση του νυν Γιάννη Μόσχου ότι θα αποχωρήσει στο τέλος της θητείας του, ήτοι στις 22 τρέχοντος, και ενώ στο μεταξύ είχε αποδεχτεί, έπειτα από παράκληση του ΥΠΠΟ, να παραμείνει στο τιμόνι ως το τέλος Ιανουαρίου 2025.

Με τη συνηθισμένη μεν, αδικαιολόγητη δε,  καθυστέρηση το ΥΠΠΟ προχώρησε στη διαδικασία όταν έφτασε στο μη παρέκει. Κι ας ήξερε από καιρό ότι δεν θα ανανεώσει τη θητεία του Γιάννη Μόσχου. Κι ας ήξερε ότι ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής θα υλοποιήσει (για μία ακόμα φορά) το πρόγραμμα του προκατόχου του. Κι ας είχε τις επιφυλάξεις του για τον διαγωνισμό, με τον οποίο δεν κατάφερε να προσελκύσει τα πρόσωπα που ενδεχομένως θα επιθυμούσε ή που θα επέλεγε να διορίσει – όπως έκανε στο πρόσφατο παρελθόν. Κι ας μην έδωσε βάση στις απόψεις που επιμένουν ότι η τριετής διάρκεια της θητείας δεν επιτρέπει στον εκάστοτε καλλιτεχνικό διευθυντή να ολοκληρώσει το όραμά του.

Στη βάση όλου αυτού του εγχειρήματος παραμένει η συγκρότηση, με απόφαση της Λίνας Μενδώνη, της πενταμελούς Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης (τέσσερις καλλιτέχνες και ένας νομικός) και Επιλογής, η οποία και θα μελετήσει τις υποψηφιότητες για να καταλήξει στα πρόσωπα (ένα είδος short list) από τα οποία θα προκύψει εκείνος ή εκείνη που θα αναλάβει την πρώτη σκηνή της χώρας. Οι προδιαγραφές; Προσωπικότητες αναγνωρισμένου κύρους ή συμβολής στον χώρο του θεάτρου, με διακεκριμένη παρουσία ή επαγγελματική ενασχόληση, με ιδιότητες που καλύπτουν όλο το θεατρικό τοπίο – καλλιτέχνες, θεωρητικοί, δάσκαλοι, παραγωγοί ή διευθυντές. Επιπλέον προσόντα, όπως ακαδημαϊκοί τίτλοι ή ξένες γλώσσες, θα συνεκτιμηθούν. Η λήξη των δηλώσεων είναι την 27η Δεκεμβρίου (στις 13.00).

Ο χρόνος άρχισε ήδη να μετρά αντίστροφα…