Ο Τραμπ, ο Ορμπαν και ο αντισυστημισμός στην Ευρώπη

Οταν ο Τραμπ κέρδισε πρώτη φορά τις εκλογές το 2016, η τότε καγκελάριος της Γερμανίας, Ανγκελα Μέρκελ, καθυστέρησε δύο ημέρες μέχρι να τον συγχαρεί. Στη δεύτερη εκλογική του νίκη τα συγχαρητήρια ήρθαν αμέσως από το Βερολίνο και το Παρίσι. Τα μηνύματα των Σολτς και Μακρόν μπορεί να ήταν αναμενόμενη, τυπική και διπλωματικά επιβεβλημένη κίνηση, αλλά η σύγκριση με την πρώτη τετραετία του Τραμπ αποτυπώνει συμβολικά και το μέγεθος της αδυναμίας της σημερινής Ευρώπης απέναντι στον θριαμβευτικά εκλεγέντα αυτήν τη φορά Τραμπ.

Το 2016 η Ανγκελα Μέρκελ ήταν «ο τελευταίος υπερασπιστής του ελεύθερου κόσμου», όπως την είχαν χαρακτηρίσει οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», θύμισε ο Ούλριχ Λαντούρνερ στην εφημερίδα «Ντι Τσάιτ». Και ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν «έβριθε από νεανικό σθένος. Αλλά σήμερα είναι η σκιά του εαυτού του», συμπλήρωσε ο σχολιαστής. Και ο Ολαφ Σολτς στο Βερολίνο είναι καγκελάριος σε αποδρομή.

Στη Γερμανία σαμπάνιες για τη νίκη του Τραμπ άνοιξαν στο ακροδεξιό κόμμα AfD. Αλλά η Γερμανία δεν κινδυνεύει – ακόμη – από το αντισυστημικό AfD. Ο εξτρεμισμός του το αποκλείει από οποιαδήποτε ανάληψη κυβερνητικής ευθύνης στο άμεσο μέλλον.

Δεν ισχύει το ίδιο για το αντισυστημικό ρεύμα στην υπόλοιπη Ευρώπη. Με την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο εκείνος που βιώνει μία «δεύτερη άνοιξη» είναι ο πρόεδρος της Ουγγαρίας, Βίκτορ Ορμπαν. «Ηταν από την αρχή στο πλευρό του Τραμπ, ήταν θαυμαστής του από την πρώτη στιγμή. Και ο Τραμπ θυμάται τέτοια πράγματα», σημείωσε ο Λαντούρνερ.

Αντιγραφή

«Υπάρχει ένας σπουδαίος άνθρωπος, ένας μεγάλος ηγέτης στην Ευρώπη – ο Βίκτορ Ορμπαν. Είναι ένας πολύ σπουδαίος ηγέτης, ένας πολύ σπουδαίος άνθρωπος. Κάποιοι δεν τον συμπαθούν γιατί είναι πολύ δυνατός», έλεγε προεκλογικά ο Τραμπ. Αυτό δίνει και την απάντηση στο ερώτημα πολλών, «σε ποιον θα τηλεφωνεί ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ στην Ευρώπη» – αν τηλεφωνεί.

Ο ιστορικός του Μονάχου, Αντρέας Βίρσινγκ, έγραψε για τον Τραμπ ότι «ταΐζει τους οπαδούς του με ένα μείγμα νοσταλγικού εθνικισμού, προστατευτισμού και αντιφεμινισμού που συμπληρώνει με ένα απύθμενο μίσος κατά των μειονοτήτων, των μεταναστών και των πολιτικών αντιπάλων». Ο Ορμπαν όχι μόνον δεν διαφέρει σ’ αυτά από τον Τραμπ, αλλά τον αντιγράφει εξόφθαλμα λανσάροντας στο Ευρωκοινοβούλιο τον περασμένο Οκτώβριο το σύνθημα: «Ας κάνουμε την Ευρώπη ξανά μεγάλη».

Αλλά «ο Ορμπαν θέλει μια άλλη Ευρώπη», προειδοποιούσε πριν από μήνες η «Νόιε Τσίρχερ Τσάιτουνγκ»: «Αυταρχική, παραδοσιακή και εθνικιστική». Αντίπαλός του είναι ο φιλελευθερισμός, τον οποίο περιέγραψε τον Μάρτιο του 2023 ως «ιό» που «εξαερώνει και διαλύει τα έθνη μας». Και από τον Ιανουάριο θα έχει σύμμαχό του τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο.