Η Ευρώπη είναι γυμνή

Η πλήρης επικράτηση του Τραμπ στις ΗΠΑ και οι πρώτες επιλογές που ανακοίνωσε για καίριες θέσεις, όπως αυτές των υπουργών Εξωτερικών και Αμυνας επιβεβαιώνουν τους χειρότερους φόβους και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος δεν θα βάλει νερό στο κρασί του.

Πώς θα αντιδράσει η Ευρώπη που ήδη από αυτή την εβδομάδα αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο μιας πυρηνικής επίθεσης της Ρωσίας; Ακόμη και αν αυτή δεν πραγματοποιηθεί, που είναι και το πιθανότερο, η Ευρώπη έχει πολύ περιορισμένες δυνατότητες αντίδρασης αφού εξαρτάται από την πυρηνική ομπρέλα των ΗΠΑ. Θα της την προσφέρει ο Τραμπ ή θα την αφήσει στο έλεος του Πούτιν; Καίριο ερώτημα χωρίς απάντηση προς το παρόν…

Αλλο ερώτημα εξίσου καταλυτικό για την ευρωπαϊκή ασφάλεια: τι θα κάνει ο Τραμπ με το ΝΑΤΟ; Η τοποθέτηση ενός μετριότατου δημοσιογράφου με μηδενική εμπειρία στον χειρισμό του γιγάντιου μηχανισμού που είναι το αμερικανικό Πεντάγωνο, δείχνει ότι ο νέος ένοικος του Λευκού Οίκου επιθυμεί τη ρήξη με αυτό που ο ίδιος αποκαλεί κατεστημένο, τους έμπειρους στρατιωτικούς επιτελείς που στην προηγούμενη θητεία του πρόλαβαν πολλές καταστροφικές συνέπειες παρορμητικών αποφάσεών του.

Οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι θα ήταν παρά πολύ δύσκολο να εγκαταλείψουν οι ΗΠΑ το ΝΑΤΟ. Αλλά ακούει ο Τραμπ τους ειδικούς; Ακόμη και αν πεισθεί ότι δεν θα ήταν ορθό να φύγει η χώρα του από τη Συμμαχία για τα δικά της συμφέροντα, αυτό που με σχετική ευκολία μπορεί να κάνει είναι να ανακοινώσει δραστική μείωση των αμερικανικών συνεισφορών, οικονομικών και στρατιωτικών. Σήμερα οι ΗΠΑ καταβάλλουν περίπου 75% του προϋπολογισμού του ΝΑΤΟ. Προσφέρουν στους συμμάχους πυρηνική ομπρέλα και στρατιωτική παρουσία και εξοπλισμό που μπορεί να διασφαλίσει ότι αν οποιαδήποτε χώρα μέλος απειληθεί, οι υπόλοιπες 31 θα την προστατεύσουν, το περίφημο άρθρο 5. Αν οι ΗΠΑ δεν το κάνουν, η Ευρώπη είναι πρακτικά γυμνή απέναντι σε απειλή από τη Ρωσία ή άλλες δυνάμεις.

Το αντεπιχείρημα είναι ότι έτσι η Ευρώπη θα ξυπνήσει. Ακόμη και αν αυτό συμβεί, για να αντικαταστήσει την αμερικανική ομπρέλα θα χρειαστούν πολλά χρόνια και τεράστιοι πόροι. Το πιο πιθανό σενάριο είναι η Ευρωπαϊκή Ενωση να διασπαστεί σε προ-Τραμπ και αντί-Τραμπ και ήδη αρκετές κυβερνήσεις δεν κρύβουν τα αισθήματά τους προς το πρόσωπό του.  Αυτές οι κυβερνήσεις πιθανότατα θ’ αρχίσουν να αγοράζουν αμερικανικά όπλα αντί να συναινέσουν στην ανάπτυξη ευρωπαϊκής άμυνας. Με αλλά λόγια, η Ευρώπη βρίσκεται ήδη παγιδευμένη στον ιστό της αράχνης της νέας αμερικανικής πραγματικότητας. Θα χρειαστεί πολύ μεγάλη αποφασιστικότητα για να ξεφύγει. Θα υπάρξει;

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων