Από τον δικομματισμό στον πολυκερματισμό

«Ο,τι έγινε, έγινε» ήταν η αποστροφή με την οποία ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δοκίμασε να αντιπαρέλθει τη συζήτηση επί των επιπτώσεων της διαγραφής του Αντώνη Σαμαρά από τη ΝΔ στην εκδήλωση που κατά σύμπτωση διοργάνωσε το Bloomberg την περασμένη Τρίτη, παραμονή της επισημοποίησης της αποπομπής του πρώην πρωθυπουργού και αρχηγού του κυβερνώντος κόμματος.

Βέβαια, το τι πραγματικά έγινε και κυρίως το τι αυτό που έγινε θα σημάνει για την εκλογική επιρροή της κεντροδεξιάς παράταξης δεν θα το μάθουμε παρά μόνο όταν αρχίσουν να δημοσιεύονται τα αποτελέσματα των σχετικών μετρήσεων της κοινής γνώμης.

Κατά πάσα πάντως πιθανότητα οι συνέπειες της αποπομπής Σαμαρά θα είναι λιγότερο ανώδυνες απ’ όσο ίσως φαντάζονται οι επιτελείς του Μεγάρου Μαξίμου πιστεύοντας ότι ο μεσαίος χώρος, όπου και εδράζεται η κυριαρχία της κυβερνώσας Κεντροδεξιάς, θα παραμείνει αδιάβροχος στην «κριτική από τα δεξιά» που ευλόγως αναμένεται να κλιμακώσει εφεξής ο μεσσήνιος πολιτικός προβάλλοντας τις «πατριωτικές ανησυχίες» του.

Είναι, εξάλλου, χαρακτηριστικό το πόσο στην εκδήλωση του Bloomberg ο ίδιος ο Πρωθυπουργός επέμεινε πως «οι εκλογές κερδίζονται ή χάνονται σε αυτό που ονομάζουμε πολιτικό Κέντρο» υπονοώντας προφανώς ότι ως εκ τούτου η κριτική του Αντώνη Σαμαρά θα παραμείνει μέχρι τέλους ακίνδυνη.

Σε άλλες εποχές, όπως ήταν για παράδειγμα οι εποχές της ύστερης Μεταπολίτευσης, της ανόδου των μεσοστρωμάτων και της πλήρους επικράτησης του δικομματισμού, η πεποίθηση αυτή θα μπορούσε να έχει ισχύ απαράβατου κανόνα πολιτικής πρόβλεψης της συμπεριφοράς του εκλογικού εκκρεμούς.

Ομως, στη σημερινή εποχή της ρευστοποίησης των κομματικών βάσεων, της απορρύθμισης των ιδεολογικών ταυτίσεων, της απαξίωσης των main stream κομματικών σχηματισμών, του ακραίου κατακερματισμού του αντιπροσωπευτικού συστήματος και του πολλαπλασιασμού των επάλληλων διαιρετικών τομών που τέμνουν οριζοντίως και καθέτως την κοινωνία των πολιτών, η πολιτική γεωμετρία είναι ιδιαιτέρως μεταβλητή και ο χώρος του Κέντρου δεν συνιστά παρά μόνο ένα κομμάτι του παζλ και μάλιστα όχι το κρισιμότερο. Οι συμβατικές στρατηγικές της λεγόμενης τριγωνοποίησης του πολιτικού ανταγωνισμού που συνήθως εφαρμόζουν οι παραδοσιακές πολιτικές ηγεσίες δεν αποδίδουν πια τα αποτελέσματα που παρήγαγαν στο παρελθόν.

Αλλωστε, αν δεν ήταν έτσι ούτε ο Τραμπ θα μπορούσε ποτέ να γίνει πρόεδρος των ΗΠΑ ούτε η λαϊκίστικη Ακροδεξιά να επελαύνει σαρώνοντας στην Ευρώπη. Ούτε η woke ατζέντα «φταίει» από μόνη της γι’ αυτό, ούτε η ακραία πόλωση του πολιτικού ανταγωνισμού ευθύνεται για την αποξένωση του εκλογικού σώματος από τους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς και τη μαζική στροφή του προς τον υπερσυντηρητικό λαϊκισμό.

Εξάλλου ήταν υπό συνθήκες ακραίας πόλωσης που τα ποσοστά συμμετοχής στις εκλογικές αναμετρήσεις έσπασαν ιστορικά ρεκόρ τόσο στην Αμερική όσο και στην Ευρώπη. Οπως είναι εξαιτίας της γενικευμένης αίσθησης ότι καμία δύναμη δεν μπορεί να αποτρέψει την κοινωνική παρακμή, τη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και τη διάχυση της κοινωνικής δυσαρέσκειας που δημιουργούνται και στην Ελλάδα οι προϋποθέσεις συγκρότησης ενός ισχυρού και μάλιστα πολυσυλλεκτικού πόλου με ακροδεξιό προσανατολισμό και αντισυστημική σημαία.

Αλλωστε το κενό που αφήνει η αποσύνθεση της ριζοσπαστικής Αριστεράς και η ρευστοποίηση της εκλογικής της βάσης αυξάνει τις πιθανότητες να αναγορευτούν σε ρυθμιστικό παράγοντα της εποχής Τραμπ οι δυνάμεις και οι ηγεσίες που απευθύνονται στον συναισθηματικό κόσμο όσων νιώθουν απειλούμενοι με κοινωνική κατάπτωση και απομείωση της αγοραστικής τους δύναμης.

Αρκεί να θυμηθούμε το εξόχως διδακτικό παράδειγμα της Λεπέν. Αν δεν έχει ακόμα ευδοκιμήσει παρ’ ημίν είναι ίσως διότι την κατάσταση προς το παρόν σώζει το κόμμα της αποχής που διογκώνεται και οι οπαδοί του «κανενός» που πολλαπλασιάζονται.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι πολιτικός επιστήμονας – αναλυτής