Ηχο{LF}δύναμα

Μπραμς: Τα δύο Κοντσέρτα για πιάνο, οι τέσσερις Συμφωνίες, Φιλαρμονική του Μονάχου, Γιεφίμ Μπρόνφμαν πιάνο, Ζούμπιν Μέτα, 2 & 4 CD, εκδόσεις της Ορχήστρας

Οταν κάποιος σκεφτεί τις τέσσερις Συμφωνίες του Μπραμς και επιχειρήσει να αναλογιστεί τη μακρά στον χρόνο, εκτεταμένη και σημαντική δισκογραφική τους αποτύπωση, υπάρχουν κάποιες πλήρεις ηχογραφήσεις που θα του έρθουν αμέσως, αβίαστα στο μυαλό, ανάμεσα στις κορυφαίες που έγιναν ποτέ. Το ίδιο ισχύει επίσης για τα δύο Κοντσέρτα για πιάνο του συνθέτη από το Αμβούργο. Συμβαίνει δε κάποιοι μαέστροι να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή και στις δύο αυτές «ομάδες» έργων ταυτόχρονα, κάτι που δεν είναι παράξενο: ο Μπραμς θέτει πολύ ειδικές και μεγάλες τεχνικές και πνευματικές απαιτήσεις στους ερμηνευτές του, ενώ, παράλληλα, είναι εξαιρετικά σταθερός σε αυτές: το έργο του αποτελεί μία ολότητα με σπάνια κυτταρική συνοχή τόσο πυκνή στην ουσία της, που όταν κάποιος καταφέρει και φτάσει μέχρι το τέλος, δεν πρόκειται για κάτι μεμονωμένο, ούτε συγκυριακό, ούτε απλό ή τυχαίο: χρειάζεται να διανύσει έναν δρόμο, που, άπαξ και τον περάσει, τον οδηγεί τελικά παντού, παρά τις διαφορές που υπάρχουν  ανάμεσα στα, έξι, εν προκειμένω, αυτά έργα αλλά και γενικά στο σύνολο όσων άφησε πίσω του. Με άλλα λόγια, τον Μπραμς, είτε σαν ερμηνευτής, είτε όμως και ως ακροατής, είτε τον «μπορείς», είτε όχι. Δεν χωράνε ημίμετρα εδώ, ούτε συγκυρίες, ούτε απλώς «καλές» και «κακές» στιγμές, που υπάρχουν σχεδόν πάντοτε, σχεδόν για όλους. Ολα αυτά δεν αρκούν για να σε σώσουν αν πρώτα δεν έχεις φτάσει μέχρι εκεί που πρέπει να φτάσεις – και αν δεν έχεις, η κατάρρευση στην αναμέτρηση με αυτά τα μεγαθήρια της μουσικής, είναι απλώς αναπόδραστη, δεδομένη και πολύ πικρή.

Σε μεγάλη ηλικία σήμερα αλλά διανύοντας μία από τις πιο ενδιαφέρουσες περιόδους της μακράς θητείας του στη μουσική, ο Ζούμπιν Μέτα δεν μπορεί κανείς να πει ότι συγκαταλέγεται στον πιο πάνω κατάλογο των αρχιμουσικών. Και αυτό παρά το γεγονός ότι έχει καταπιαστεί με τον Μπραμς σε όλη του την πορεία και ότι έχει ήδη πίσω του δύο ακόμα πλήρεις συμφωνικές εκδόσεις, μα και αρκετές μεμονωμένες εκδοχές των τεσσάρων Συμφωνιών αλλά και αντίστοιχα των Κοντσέρτων του Μπραμς. Ομως, παρ’ όλα αυτά, δεν περιλαμβάνεται σε αυτή την τόσο κλειστή και απαιτητική «ελίτ» των μεγάλων που απαρτίζουν μαέστροι όπως ο Τοσκανίνι, ο Σελ, ο Κλέμπερερ, ο Κέμπε, ο Μπαρμπιρόλι, ο Γιόχουμ, ο Ασαχίνα, ο Κάραγιαν, ενδεχομένως ο Μπεμ και πάντως όχι πολλοί ακόμα, τουλάχιστον με τα πιο αυστηρά κριτήρια. Ο ιδιοφυής, βαθύτατος Φουρτβέλνγκλερ είναι μία κατηγορία από μόνος του και απαιτεί ειδική διαχείριση που δεν είναι της παρούσης.

Τώρα όμως, με αυτές τις νέες ηχογραφήσεις από το Μόναχο και με μία ορχήστρα που ξέρει πολύ καλά τι σημαίνει Μπραμς, ο Μέτα επιστρέφει πάλι στα έργα που σφράγισαν τη μουσική μετά τον Μπετόβεν και υπενθυμίζει με μεγάλη πειστικότητα την παρουσία του, η οποία είχε γίνει για πρώτη φορά ευρέως γνωστή με τις ηχογραφήσεις του με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Νέας Υόρκης. Λοιπόν, εκείνες, ήταν σπουδαίες ηχογραφήσεις. Και το ίδιο είναι και αυτές, αν και δεν θυμίζουν και τόσο η μία την άλλη, με περίπου μισό αιώνα να έχει μεσολαβήσει μεταξύ τους. Και δείχνουν ότι ο Μέτα, όπως αναμφίβολα εξίσου και ο Μπρόνφμαμ, έχουν ασφαλώς τη θέση τους ανάμεσα στους κορυφαίους ερμηνευτές της μουσικής του Μπραμς.

Αυτά τα έργα, όπως προαναφέρθηκε, είναι γεμάτα, από την αρχή μέχρι το τέλος τους, με απαιτήσεις και προκλήσεις, που δεν υπάρχει εδώ η δυνατότητα να ούτε καν να αναφερθούν αναλυτικά. Ομως συνοψίζονται (και) με τον εξής τρόπο: ο ακροατής τους να μην τα κατανοήσει: να ρέουν σαν οι δυσκολίες αυτές να μην υπάρχουν. Ο Μέτα το κατάφερε εντυπωσιακά. Και αυτό, κάθε άλλο παρά λίγο είναι.