Δεν κέρδισε ο Tραμπ, έχασαν οι Δημοκρατικοί

Μετά τις χθεσινές προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ, ο εκλογικός χάρτης έχει αλλάξει ριζικά και δημογραφικές ιδιομορφίες των δύο κομμάτων. Πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του 2026, θα αλλάξουν ακόμα περισσότερο και τα δύο κυρίαρχα κόμματα για διαφορετικούς λόγους. Οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να αναδιοργανωθούν ριζικά και μακριά από τον μονόδρομο των πολιτικών της ταυτότητας. Ενώ οι Ρεπουμπλικανοί θα πρέπει να αρχίζουν να σχεδιάζουν τη μετά Τραμπ εποχή, ενώ ο Τραμπ επανέρχεται στην προεδρία. Η δεύτερη θητεία του θα έχει σύντομη διάρκεια, διότι η κούρσα για τη διαδοχή του θα είναι άμεση μετά τις εκλογές του 2026, διότι δεν θα έχει τη δυνατότητα  συνταγματικά να επανεκλεγεί.

Μια πρώτη εκτίμηση των εκλογών του 2024 δείχνει την αδυναμία της υποψηφιότητας της Κάμαλα Χάρις, η οποία παγιδεύθηκε εν μέρει από λανθασμένες κομματικές επιλογές αλλά και από την έλλειψη καθαρών θέσεων και ανικανότητα να εκθέσει και να προασπίσει τις θέσεις της σε καίρια θέματα όπως το Μεταναστευτικό, η οικονομία, η Κίνα, η Ρωσία και η Μέση Ανατολή. Για άλλη μία φορά η υποψήφια των Δημοκρατικών ακολούθησε την παράδοση προηγούμενων υποψηφίων σε γενικές εκλογές· προσπαθώντας να στρογγυλέψει τις θέσεις της όπως ελκύσει κεντρώους ψηφοφόρους, έχασε ένα μεγάλο μέρος των παραδοσιακών προοδευτικών ψηφοφόρων. Συνάμα δεν έπεισε και δεν διεύρυνε το ακροατήριό της, χάνοντας και πολλούς ψηφοφόρους των αστικών κέντρων. Στα θέματα της μετανάστευσης και της οικονομίας φοβήθηκε από το δημοσκοπικό προβάδισμα του Τραμπ και προσπάθησε να υιοθετήσει τις εθνικιστικές του θέσεις για δασμούς στο διεθνές εμπόριο και πιο ισχυρά σύνορα. Στην προσπάθεια αυτή εξέθεσε την κυβέρνηση Μπάιντεν, δεν έπεισε και αποξένωσε ένα μεγάλο μέρος των Δημοκρατικών ψηφοφόρων. Ενδεικτικό της αποτυχίας είναι η μεγάλη πτώση στη συμμετοχή σε σύγκριση με το 2020, ιδιαίτερα για τους Δημοκρατικούς. Το 2024 η Χάρις έλαβε 13 εκατομμύρια λιγότερες ψήφους από εκείνες που είχε λάβει ο Μπάιντεν το 2020, ενώ ο Τραμπ είχε μια απόκλιση μόνο 1 εκατομμυρίου ψήφων από το 2020. Τα νούμερα των ψήφων δείχνουν μια καθαρή εικόνα όσον αφορά την ικανότητα της Χάρις να κρατήσει το εκλογικό της κοινό. Ενώ το αποτέλεσμα δείχνει μια ποσοστιαία σαρωτική νίκη για τον Τραμπ, τελικά ήταν πολύ ευάλωτος. Αλλά η Χάρις αποδείχθηκε μια πολύ αδύναμη υποψηφιότητα, χωρίς το σθένος να αντισταθεί στις σειρήνες του οικονομικού εθνικισμού ή στις φοβικές και απομονωτικές επιλογές του Τραμπ. Η ταλάντευση των θέσεών της από εκείνες του 2020, η δειλία της και ο φόβος του πολιτικού κόστους δημιούργησαν σύγχυση στους ψηφοφόρους της και άφησαν πολλούς αδιάφορους, οδηγώντας τους μακριά από την κάλπη, όπως καταγράφεται στην αποχή.

Για άλλη μία φορά οι Δημοκρατικοί, όπως ο Κάρεϊ το 2004, αλλά και η Κλίντον το 2016, δείλιασαν να υποστηρίξουν τις προοδευτικές θέσεις τους στα θέματα διεθνούς εμπορίου, όπως τότε με την προάσπιση της NAFTA, ή μιας ήπιας προσέγγισης στο Μεταναστευτικό, και πλήρωσαν και οι δύο το τίμημα χάνοντας στις εκλογικές τους αναμετρήσεις.

Μπορεί η Χάρις να μην είχε τα περιθώρια να αναπτύξει τη δική της στρατηγική, λόγω της σύντομης προεκλογικής εκστρατείας, και να πλήρωσε το τίμημα λανθασμένων κομματικών εκτιμήσεων μετά την αιφνιδιαστική αποχώρηση του Μπάιντεν από την προεκλογική κούρσα. Η Χάρις όμως προσπάθησε ανεπιτυχώς να κινηθεί προς τα δεξιά με θέσεις πολύ μακριά από τις δικές της, χωρίς την απαραίτητη πειθώ και χάνοντας έτσι και ένα μεγάλο μέρος των προοδευτικών ψηφοφόρων. Μετά τις εκλογικές ήττες του 2004, του 2016 και του 2024 η αναδιοργάνωση των Δημοκρατικών θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει προοδευτικές θέσεις οι οποίες θα ανταποκρίνονται στα αιτήματα και προβλήματα των λαϊκών κοινωνικών στρωμάτων, παραμένοντας πιστοί στις διαχρονικές αξίες του κόμματος, και με τη θέληση των στελεχών να τις υπερασπιστούν. Ο Τραμπ δεν κέρδισε τις εκλογές του 2024, οι Δημοκρατικοί και η Χάρις τις έχασαν για άλλη μία φορά.

Ο Βασίλης Βαμβακάς είναι αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας της Επικοινωνίας, ΑΠΘ