Χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου

Τελικά οι αμερικανικές εκλογές δεν κρίθηκαν για 40.000 ψήφους. Ούτε κέρδισε ο Τραμπ εξαιτίας της απόπειρας δολοφονίας, ούτε έχασε η Χάρις γιατί οι ΗΠΑ δεν είναι έτοιμες για μαύρη γυναίκα πρόεδρο. Ο Τραμπ διέλυσε το «γαλάζιο τείχος», πήρε τη λαϊκή ψήφο, σχεδόν όλες τις κρίσιμες Πολιτείες και οδήγησε τους Ρεπουμπλικανούς σε θρίαμβο στη Γερουσία, το Κογκρέσο και τις εκλογές κυβερνητών για έναν πολύ βαθύτερο λόγο, που δεν αφορά μόνο την Αμερική αλλά όλη τη Δύση: το πολιτικό σύστημα παντού είναι ασταθές και απονομιμοποιημένο. Η μεσαία τάξη αισθάνεται ότι χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια της, η εργατική τάξη χάνει εισοδήματα και αίσθηση κοινωνικού status (με αποτέλεσμα να αυξάνεται η ξενοφοβία), το κοινωνικό κράτος υπονομεύεται συνεχώς και οι ανισότητες εκτοξεύονται στα ύψη.

Στην Εκθεση που παρουσίασα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ περιέλαβα μια σειρά δημοσκοπήσεων στις χώρες του ΟΟΣΑ με ιδιαίτερα ανησυχητικά για τη δημοκρατία διαχρονικά αποτελέσματα: μεγάλες πλειοψηφίες στις δυτικές χώρες θεωρούν ότι οι κυβερνήσεις τους δεν υπηρετούν την πλειοψηφία αλλά τα συμφέροντα των λίγων, ότι η οικονομία είναι «στημένη» υπέρ των πλούσιων και των ισχυρών, και ότι τα πολιτικά κόμματα δεν νοιάζονται για «ανθρώπους σαν και αυτούς». Θα έλεγε κανείς ότι αυτό είναι το αποτέλεσμα του μηνύματος του λαϊκισμού, κάτι τέτοιο όμως αποτελεί αντιστροφή αιτίας και αιτιατού: ο τραμπισμός και εν γένει ο δεξιός λαϊκισμός δεν είναι η αιτία αλλά το σύμπτωμα της κρίσης της δημοκρατίας και της αποδόμησης του κοινωνικού συμβολαίου των προηγούμενων δεκαετιών. Οσο εφαρμόζονται οι νεοφιλελεύθερες συνταγές που διαλύουν τις κοινωνίες μας και δεν προβάλλει απέναντί τους πειστική προοδευτική εναλλακτική λύση τόσο θα ενισχύονται ο πάσης φύσεως τραμπισμός και η λαϊκιστική δημαγωγία.

Μακάρι η – καθόλου αναπάντεχη – νίκη του πρώην αμερικανού προέδρου να αποτελέσει εγερτήρια κλήση για την Αριστερά αλλά και την αμήχανη Ευρώπη.

Ο Γιώργος Κατρούγκαλος είναι καθηγητής ΔΠΘ, ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας ΟΗΕ και πρώην υπουργός Εξωτερικών