«Δεν γεννιόμαστε ήρωες»

Αρκούσε να σκίσεις ένα χαρτί ή να παραπονεθείς για ένα σκληρό καλαμαράκι για να βρεθείς στο κρατητήριο επί χούντας; Ποιος είχε την ιδέα να στηθεί ο ραδιοφωνικός σταθμός του Πολυτεχνείου; Ηταν το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα διαισθητικό; Και τι είναι σήμερα το Πολυτεχνείο;

Οι απαντήσεις έρχονται από τα χείλη οκτώ αντιστασιακών της χούντας, μισό αιώνα μετά την πτώση του καθεστώτος. Μαρτυρίες, αναμνήσεις, απολογισμοί καταγράφονται μέσα από τις συνεντεύξεις που έδωσαν σε μαθητές 15-17 ετών και οι οποίες βιντεοσκοπήθηκαν από την Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων και τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων «1974 & 1944: Η Αθήνα γιορτάζει την ελευθερία της» του Δήμου Αθηναίων.

«Αν με ρωτήσετε ποιος αποφάσισε να κάνει τον ραδιοφωνικό σταθμό του Πολυτεχνείου δεν είμαι σε θέση να σας απαντήσω παρότι είμαι από αυτούς που τον δημιουργήσανε. Ετρεχα με ένα ραδιοφωνάκι στην αυλή για να δω αν ακούγεται. Ηταν όπλο. Σπάσαμε τη μοναξιά. Ακουγόμασταν ως την Ομόνοια, γίνονταν αναμεταδόσεις. Τρομοκρατήσαμε τους τρομοκράτες. Η φωνή μας μπήκε μέσα στα σπίτια τους», λέει ο Δημήτρης Παπαχρήστος, γνωστός στους περισσότερους ως η «φωνή» του Πολυτεχνείου. Και εξηγεί πως θεωρήθηκε ότι «δρα αντεθνικώς» όταν απάντησε σε σχετική ερώτηση ότι τα καλαμαράκια που σερβίρονταν στους φοιτητές ήταν σαν σόλα με αποτέλεσμα να βρεθεί άρον άρον στρατευμένος και εν συνεχεία στη φυλακή χωρίς φως.

Ενα χαρτί που ανακοίνωνε τον διορισμό της στο συμβούλιο της Φαρμακευτικής Σχολής όπου φοιτούσε προκάλεσε τη διαμαρτυρία της Μέλπως Λεκατσά. Το έσκισε επειδή θεωρούσε ότι δεν μπορεί να είναι μέλος ενός συμβουλίου χωρίς να έχουν προηγηθεί εκλογές. Και κατέληξε στην Ασφάλεια. «Με θεώρησαν μεγάλη αντιστασιακή προσωπικότητα. Δεν ήμουν τίποτα από αυτά. Δεν γεννιόμαστε ήρωες. Ο καθένας σε άλλο μέτρο φοβάται. Το ιδεολογικό σου υπόβαθρο σε κάνει να ξεπερνάς τον φόβο σου, όχι να μην τον έχεις» λέει η υπεύθυνη του φαρμακείου στο Πολυτεχνείο τον Νοέµβριο του 1973.

«Το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα ήταν ένα διαισθητικό κίνημα και όχι ένα κίνημα που ανέλυε την πραγματικότητα. Ηταν εντελώς ειρηνικό, μαζικό, φανερό και ιδεολογικά με νεφελώδη αριστερό προσανατολισμό», καταθέτει ο μηχανολόγος μηχανικός και ενεργό μέλος του αντιδικτατορικού αγώνα, Ολύμπιος Δαφέρμος, που χαρακτηρίζει τους χουντικούς «βάρβαρους κακομοίρηδες που χτύπησαν άοπλους φοιτητές».

«Ζώσα μνήμη αιμάτινη»

Τι είναι για τους αγωνιστές σήμερα το Πολυτεχνείο; Οι απαντήσεις ποικίλλουν κι άλλες είναι ψύχραιμες κι άλλες αποκαλύπτουν θυμό και πληγές που δεν έχουν κλείσει παρά τον μισό αιώνα που έχει περάσει από τα γεγονότα. Ο Δημήτρης Παπαχρήστος θεωρεί το Πολυτεχνείο «ζώσα μνήμη αιμάτινη». Ο Ολύμπιος Δαφέρμος θεωρεί τον φοιτητικό αντιδικτατορικό αγώνα «ένα συνεχές όνειρο» που τον χάραξε όπως λέει, αν και δηλώνει ότι ντρέπεται επειδή το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου δεν βρισκόταν μέσα στο Πολυτεχνείο. Και η Μέλπω Λεκατσά θεωρεί εαυτόν πολύ τυχερό που μπόρεσε να ζήσει «ένα τέτοιο μεγαλειώδες γεγονός που χτύπησε στα σπλάχνα τη δικτατορία» και προσθέτει: «Τέρμα οι κατηγορίες για το Πολυτεχνείο. Είναι μια μεγαλειώδης στιγμή που οδήγησε με το λιθαράκι της στη Μεταπολίτευση».

Την ομάδα των αντιστασιακών συνθέτουν επίσης οι Ντόρα Γροσομανίδου, Μάκης Μπαλαούρας, Γιάννης Ξαρχουλάκος, Θούλη Στάικου και Αγγελος Χρυσικόπουλος.

Info: Οι συνεντεύξεις είναι διαθέσιμες στο YouTube της Τεχνόπολης και στο cultureisathens.gr