To γερμανικό μοντέλο δεν δουλεύει πια

Η γερμανική οικονομία, η μεγαλύτερη της Ευρώπης, έχει παραμείνει στάσιμη από το τέλος της πανδημίας. Τα πρόσφατα στοιχεία δεν προκαλούν αισιοδοξία για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές της. Αλλά τα εμπόδια της οικονομίας είναι βαθιά ριζωμένα και δομικά και εκδηλώνονταν ακόμη και πριν από τον COVID-19. Γίνεται για άλλη μια φορά η Γερμανία ο «άρρωστος άνθρωπος της Ευρώπης»;

Μόνο η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία αντιπροσωπεύει περίπου το 5% του ΑΕΠ και περισσότερες από 800.000 θέσεις εργασίας, ωστόσο βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση από την Κίνα, η οποία θεωρείται ότι έχει σημαντικό προβάδισμα στα ηλεκτρικά οχήματα. Η Κίνα υπήρξε σημαντική εξαγωγική αγορά για τη γερμανική βιομηχανία, αλλά η επιβράδυνση της κινεζικής ανάπτυξης και γεωπολιτικής μπορεί να μειώσει περαιτέρω τον ρυθμό των εξαγωγών. Το εμπόριο με τη Ρωσία έχει επίσης μειωθεί σημαντικά μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Ο μεταποιητικός τομέας της Γερμανίας αντιπροσωπεύει σχεδόν το 20% του ΑΕΠ. Ο μεταποιητικός τομέας της Κίνας είναι πιο κοντά στο 30% του ΑΕΠ και λαμβάνει σημαντικές επιδοτήσεις. Το μερίδιο των ΗΠΑ πλησιάζει το 10%, όπως συμβαίνει και με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και την Ισπανία. Η μεγάλη βιομηχανική εξάρτηση της Γερμανίας μπορεί να αποδειχθεί μεγάλη πρόκληση τα επόμενα χρόνια. Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχει χώρος για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών ζητημάτων.

Πρώτον, η μετανάστευση ειδικευμένων εργαζομένων θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τις προοπτικές ανάπτυξης της Γερμανίας. Η Γερμανία μπορεί να αλλάξει την ουσία της μεταναστευτικής της πολιτικής, αλλά δεν έχει την πολυτέλεια να ανακόψει πλήρως τις μεταναστευτικές ροές.

Δεύτερον, μια πιο επεκτατική δημοσιονομική πολιτική θα μπορούσε να βοηθήσει πολύ στην αντιμετώπιση των ανεπαρκών επενδύσεων στις υποδομές και στην άμυνα και στην τήρηση των φιλοδοξιών του καθαρού μηδενός. Η Γερμανία έχει τεράστιο δημοσιονομικό χώρο, αλλά αντίθετα δεσμεύεται από Schuldenbremse (το συνταγματικό «φρένο χρέους» της Γερμανίας).

Η γερμανική οικονομία αντιμετωπίζει συνεχή διαρθρωτική στασιμότητα. Δεδομένης της παρουσίας του Ελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος στον τρέχοντα κυβερνητικό συνασπισμό, των αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου και των απόψεων του CDU για το χρέος και τα ελλείμματα, φαίνεται να υπάρχουν λίγες προοπτικές για τη Γερμανία να αλλάξει τη θέση της όσον αφορά το Schuldenbremse. Η μεταναστευτική πολιτική, ενώ υφίσταται σημαντικές αλλαγές, θα χρειαστεί χρόνο για να καλύψει τα κενά στις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και η ρητορική κατά της μετανάστευσης δεν θα το διευκολύνει. Εν τω μεταξύ, το εξωτερικό περιβάλλον γίνεται όλο και πιο δύσκολο και δουλεύει ενάντια στον κατασκευαστικό τομέα της Γερμανίας. Η στασιμότητα φαίνεται καλά εδραιωμένη ανεξάρτητα από το ποιο κόμμα κυβερνά.

Δεδομένων των εσωτερικών περιορισμών και του διεθνούς περιβάλλοντος, θα είναι ένας μακρύς και δύσκολος δρόμος για την εφαρμογή των απαραίτητων πολιτικών και οικονομικών μέτρων για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών προκλήσεων της Γερμανίας. Τούτου λεχθέντος, δεν πρέπει να υποτιμάμε την ικανότητα της Γερμανίας να προσαρμοστεί και να ανακάμψει εάν αντιμετωπίζει δύσκολες συνθήκες.

Οι Mark Sobel και Taylor Pearce είναι αναλυτές του think tank OMFIF