Πολύπλευρη αντιμετώπιση κατά της βίας των ανηλίκων

Η αναζήτηση της αιτιολογίας ενός κοινωνικού προβλήματος αποτελεί βασική και αναγκαία προϋπόθεση τόσο για την αντιμετώπιση όσο και για την πρόληψή του. Οταν η βία μεταξύ παιδιών και εφήβων μεταφέρεται από την τάξη, τον διάδρομο και την αυλή του σχολείου στους δρόμους και στις πλατείες, έχουμε ήδη αργήσει πολύ. Οπως τα αίτια του φαινομένου και οι παράγοντες που το διαμορφώνουν είναι πολλαπλοί, έτσι και η αντιμετώπιση πρέπει να είναι πολυδιάστατη. Αναμφισβήτητα, η καταστολή δεν αρκεί. Ιδιαίτερα, η «αποβολή» και η απομάκρυνση των ανήλικων «δραστών» επιδεινώνει το πρόβλημα και ουσιαστικά απομακρύνει περαιτέρω τον στόχο αλλαγής συμπεριφοράς και ενσωμάτωσής τους.

Παιδιά και έφηβοι καθημερινά εκτίθενται, μαθαίνουν, μιμούνται και αποδέχονται τη βία ως φυσιολογική συμπεριφορά μέσα από: απουσία ορίων και γονικής εποπτείας, bullying, άσκηση πίεσης από συνομηλίκους για συμμετοχή σε πράξεις βίας, σωματική τιμωρία, έκθεση στη βία που προβάλλεται σε ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των δελτίων ειδήσεων, Διαδίκτυο, βιντεοπαιχνίδια κ.λπ. Δυστυχώς, κάποια παιδιά κουβαλούν – στην πλειονότητα των περιπτώσεων σιωπηλά – το πρόσθετο δυσβάστακτο βάρος ενός βίαιου και κακοποιητικού οικογενειακού περιβάλλοντος.

Η αντιμετώπιση της βίας των ανηλίκων πρέπει να είναι πολύπλευρη και σε όλα τα επίπεδα, ατομικό, οικογενειακό, σχολικό και κοινωνικό. Ολα τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν και να έχουν ανεμπόδιστη πρόσβαση σε ψυχολογική στήριξη, ασφάλεια και προστασία όταν τη χρειάζονται. Εδώ ο ρόλος του εκπαιδευτικού συστήματος είναι καθοριστικός. Στο πλαίσιο του σχολείου όλοι οι μαθητές/τριες πρέπει να εκπαιδεύονται, συστηματικά και όχι αποσπασματικά, στην επίλυση προβλημάτων, στη διαχείριση διαφωνιών και συγκρούσεων και στην κατανόηση συναισθημάτων. Αυτά αποτελούν πολύτιμα εφόδια για την ενήλικη ζωή τους, να γνωρίζουν τα δικαιώματα και να σέβονται τις υποχρεώσεις. Το σχολείο πρέπει να γνωστοποιεί ξεκάθαρα προς όλους ότι βίαιες συμπεριφορές δεν είναι ανεκτές.

Επισημαίνεται ότι τα μεγαλύτερα παιδιά είναι πολύ αποτελεσματικά στο να μεταφέρουν τέτοια μηνύματα στα μικρότερα. Το σχολείο πρέπει να αξιοποιεί αυτή τη δυνατότητα και να τους αναθέτει την ευθύνη. Τα ανήλικα θύματα, οι ανήλικοι θύτες αλλά και οι οικογένειές τους έχουν ανάγκη παρέμβασης, ψυχολογικής στήριξης και συμβουλευτικής, από εξειδικευμένους επαγγελματίες.

Η κοινωνία ευρύτερα έχει ανάγκη από αξίες και πρότυπα που αποδοκιμάζουν και αποτρέπουν τη βία. Η επιθετικότητα είναι υπαρκτό στοιχείο της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Η ανάπτυξη προληπτικών δράσεων και κοινωνικών δεξιοτήτων από την παιδική ηλικία σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης για την αντιμετώπιση και πρόληψη φαινομένων βίας είναι ο μόνος τρόπος για πιο υγιείς ανθρώπινες σχέσεις και πιο ασφαλείς κοινωνίες.

Η Ειρήνη Φερέτη είναι κοινωνιολόγος – εγκληματολόγος