Ωώδης οξύτητα

Ηταν μια ωώδης τηλεοπτική συζήτηση, των υποψηφίων για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, εντούτοις είχε πολιτικό ψαχνό. Ωώδης, εννοώ λεία και καμπύλη, που δεν επέτρεψε τις υφέρπουσες οξείες γωνίες και τα σιδερόκαρφα να εκδηλωθούν με τηλεοπτική φαντασμαγορία. Η ευπρέπεια είχε να κάνει και με το ότι έπρεπε να δοθεί κάποιο αντιπαράδειγμα στο σύστριγκλο του ΣΥΡΙΖΑ, είχε όμως να κάνει και με το άπλωμα της συζήτησης σε ευρείες θεματικές περιοχές, που ανάγκαζε τους συνομιλητές να δίνουν θέσεις και όχι μόνο ατάκες. «Βαρετή», θα πει κάποιος, με τηλεοπτικούς όρους, άρα εξ ορισμού εκτός του ενδιαφέροντος των νέων.

Δεν ξέρω τι λένε οι μετρήσεις, όμως η αναγκαστική σαφήνεια (λόγω του αρκετού διαθέσιμου χρόνου και του σύνθετου πλέγματος των ερωτήσεων) για διάφορα, καλοσχηματισμένα επίπεδα πολιτικής, τα οποία είναι και τα κεντρικά επίδικα στον κοινοβουλευτικό και πολιτικό διάλογο (δεν ταυτίζονται πάντα αυτά τα δύο), επέτρεψε να δούμε και θέσεις και χαρακτήρες. Ποιος εκνευρίζεται, ποιος έχει προσεκτικά συλλεγμένη εμπάθεια, ποιος είναι δύσπλαστος, ποιος ευλύγιστος. Ποιος αέριος, ποιος στέρεος. Ας μου συγχωρεθεί το αρσενικό γένος στις αντωνυμίες και τα επίθετα, αλλά η έννοια της ηγεσίας κρατάει τα γένη σε σχετική ύπνωση. Τα πάθη διεγείρει.

«Πρωθυπουργήσιμος». Αν και ο νεολογισμός θέτει το αξίωμα πριν από την πολιτική ταυτότητα, την πολιτική συγκρότηση, την ιδεολογία, εντούτοις είναι εξηγήσιμο το γιατί αναδύεται ο τίτλος ως κεντρικό αιτούμενο. Η συγκυρία διαλύει ή κλονίζει ιδεολογικές επικράτειες, πολιτικά προφίλ και μέσα σε αυτή τη συννεφιά η περίλαμπρη ιδιότητα μοιάζει υπέρτερη και πιο επιδραστική.

Συνοπτικά: στην αρκετά παραγωγική τηλεοπτική συζήτηση για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, ο κύριος Ανδρουλάκης βγήκε συμπαθέστατος και ψύχραιμος, με προετοιμασμένες ανταπαντήσεις, κομματικά «θεσμικός», με συνεχείς αναφορές στο πρόγραμμα του κόμματος. Ο κύριος Δούκας, σπιρτόζος, πιο περιληπτικός, όμως με λεξιλόγιο συναισθηματικά καταληπτό και από τον παραδοσιακό αριστερό. Η κυρία Γιαννακοπούλου, σπιντάτη, θαλερή, με λιγότερο επεξεργασμένες διατυπώσεις, οξεία και συμφιλιωμένη με τη συναισθηματική απειθαρχία της. Ο κύριος Κατρίνης, ζεστός, έχει βάσεις, έχει θέσεις, θέλει χρόνο, έχει χώρο. Ο κύριος Γερουλάνος έχει συγκροτήσει έναν δομημένο και λειασμένο πολιτικό λόγο (πολύ πιο ώριμος στις διατυπώσεις από την πρώτη υπουργική του θητεία στην κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου).

Το εύρημα του «δανειολογίου» που πρότεινε, της ενεργητικής και ανασχεδιαστικής παρακολούθησης και συνεχούς αναπροσαρμογής του δανείου, νομίζω «έγραψε». Συχνά μια λέξη τρυπάει, με όλη τη δύναμη του νοήματος. Οπως η μετοχή «κυβερνών» που είχε χρησιμοποιήσει η Αννα Διαμαντοπούλου για το «ζητούμενο» ΠΑΣΟΚ. Η κυρία Διαμαντοπούλου λοιπόν φαίνεται, γενικά, πιο εκπαιδευμένη, είναι η πιο έμπειρη λόγω μακράς υπουργικής και ευρωπαϊκής εμπειρίας αλλά και λόγω της πολυετούς ανάπτυξης του Δικτύου, που είχε πυκνή θεωρητική παραγωγή και ιδεολογική παρεμβατικότητα. Φαίνεται μάλλον η πιο έτοιμη και η πιο «πρωθυπουργήσιμη».

Μοιρασμένο αίσθημα, καλοπλεγμένοι ρόλοι. Το ΠΑΣΟΚ έχει κερδίσει και από τη διαδικασία και από την ατμόσφαιρα. Φαίνεται ένας χώρος με γραμμώσεις, που μπορεί να ανατρέψει τον δύσκολο συνειρμό του 2009-10, που ακόμα διεγείρει σε ένα ακροατήριο. Στην κεντρώα ζώνη, νομίζω πείθει ότι μπορεί να στεγάσει και τους περιστασιακούς υποστηρικτές του κυρίου Μητσοτάκη, που σήμερα είναι άστεγοι.

Στην πιο αριστερή ζώνη, δεν έχουν όλοι οι υποψήφιοι τις ίδιες επιδόσεις. Το θέμα είναι το κόμμα να δουλέψει επί του πεδίου. Ποιότητες φαίνεται ότι έχει. Ετσι κι αλλιώς, οι προκάτ θέσεις δεν πείθουν γιατί έχουν δοκιμαστεί ποικιλότροπα. Οι πιο επεξεργασμένες πρέπει να πείσουν τον ακροατή, καταρχήν, να τις ακούσει. Δύσκολο για ένα ακροατήριο που έχει εκπαιδευτεί στην ανυπομονησία και έχει συνηθίσει την απελπισία. Ενα κοινό που δραπετεύει, που εγκαταλείπει πιο εύκολα απ΄ όσο στρατεύεται. Πάντως, με τη βοήθεια των στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ και φυσικά της κυβέρνησης, στο ΠΑΣΟΚ κάθονται οι περισσότερες δυνατότητες.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι καθηγητής
στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ