«Χωρίς το σχολείο δεν θα είχαμε βρει το θέατρο»

Το σχολικό θέατρο είναι πάντοτε ένα μεγάλο στοίχημα για την εκπαιδευτική διαδικασία, η οποία μόλις ξεκίνησε. Βρετανοί καλλιτέχνες και άνθρωποι του πολιτισμού θυμούνται τις σχολικές παραστάσεις στις οποίες συμμετείχαν και – εν μέρει –τους διαμόρφωσαν.

Ντέιβιντ Ογέλοουο

ηθοποιός

«Πρόσβαση σε έναν κόσμο
που μου φαινόταν απρόσιτος»

«Είμαι παιδί μεταναστών και οι τέχνες συχνά δεν είναι αυτό που προσδοκούν οι μετανάστες γονείς για τα παιδιά τους. Κάνοντας θεατρικά μαθήματα, μου δόθηκε η ευκαιρία να παίξω τον Σέιμουρ στο “Μαγαζάκι του τρόμου”. Βρήκα ένα πάθος, μια επιθυμία που δεν είχα κανέναν άλλο τρόπο να ξέρω ότι υπήρχε μέσα μου.

»Τίποτα στην ανατροφή μου δεν έδειχνε κλήση προς αυτή την κατεύθυνση. Αλλά μια δασκάλα μου, η Τζιλ Φόστερ, πίστευε πραγματικά σε μένα. Πήγαινα στο Πανεπιστήμιο Oxford Brookes για να κάνω σπουδές νομικής σε συνδυασμό με καλές τέχνες. Εκανα ένα διάλειμμα ενός έτους, εν μέρει επειδή το ανέβαλλα, όταν η Τζιλ έπεσε πάνω μου. Μου είπε: “Ντέιβιντ, δεν θα το έλεγα αυτό σε όλους τους μαθητές μου, αλλά νομίζω ότι έχεις αυτό που χρειάζεται για να το κάνεις επαγγελματικά”. Μου είπε ότι πρέπει να πάω στη δραματική σχολή, με βοήθησε με την αίτηση και την οντισιόν. Μεγάλωνα σε μια συνοικία στο Ισλινγκτον. Ο Σαίξπηρ φαινόταν σαν κάτι για σικ ανθρώπους. Χωρίς την Τζιλ δεν θα ήξερα καν για τις δραματικές σχολές, πόσω μάλλον να πάρω υποτροφία για να πάω στη Lamda.

Η Τζιλ μού έδωσε πρόσβαση σε έναν κόσμο που μου φαινόταν απρόσιτος. Με βοήθησε μάλιστα να μπω στο Εθνικό Μουσικό Θέατρο Νέων, όπου γνώρισα τη γυναίκα μου και όπου το μικρόβιο της υποκριτικής αυξήθηκε. Οταν κάποιος που εμπιστεύεσαι σου λέει ότι είσαι καλός, σου δίνει αυτοπεποίθηση να συνεχίσεις. Και αυτός είναι σχεδόν πάντα ένας δάσκαλος, κάποιος όπως η Τζιλ που σου λέει: “Είσαι καλός. Μπορείς να φτάσεις μέχρι τέλους και θα σε βοηθήσω”».

Ες Ντέβλιν

σχεδιάστρια σκηνικών

«Το ίδιο κτίριο, οι ίδιοι καθηγητές, αλλά όλα φαίνονταν διαφορετικά»

«Πήγα στο δημοτικό σχολείο της περιοχής μου στο Ράι του Ανατολικού Σάσεξ. Οταν ήμουν επτά ετών, είχαμε έναν λαμπρό αυστραλό δάσκαλο που έσβησε τα φώτα και εξήγησε ότι θα ακούγαμε περισσότερα στο σκοτάδι. Με έβαλε να παίξω τον ρόλο του κόρακα σε μια χριστουγεννιάτικη παράσταση της “Χιονάτης”. Η μητέρα μου είχε ένα κίτρινο πλαστικό καπέλο με ραβδώσεις, το οποίο έκανε οριγκάμι σε ράμφος. Εφτιαχνε τις άκρες μιας μαύρης κάπας με το τεθλασμένο οδοντωτό ψαλίδι της.

Παρόλο που το κοράκι είχε μόνο μία ατάκα, πήγαινα στις πρόβες κάθε βράδυ μετά το σχολείο. Ηταν η πρώτη μου φορά στο σχολείο μετά τη δύση του ήλιου. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, οι καθηγητές επέβαλλαν μια αυστηρή πολιτική απαγόρευσης του τρεξίματος και των φωνών στους διαδρόμους μεταξύ των τάξεων. Τη νύχτα τρέχαμε άγρια ουρλιάζοντας, με τις κάπες να πετάνε στους χαμηλά φωτισμένους διαδρόμους. Ηταν το ίδιο κτίριο, οι ίδιοι καθηγητές, αλλά όλα φαίνονταν διαφορετικά: ίσχυαν διαφορετικοί κανόνες.

Δεν συνέχισα την υποκριτική στις επόμενες σχολικές παραστάσεις. Νομίζω ότι εκείνη τη νύχτα ήμουν τόσο συγκλονισμένη που ξέχασα να πω τη μοναδική μου ατάκα, αλλά δεν ξέχασα ποτέ την άναρχη ποιότητα εκείνων των βραδιών στο σχολείο μετά το σκοτάδι. Μου δίδαξαν ότι οι άνθρωποι και οι τόποι δεν ήταν σταθεροί αλλά μπορούσαν να μεταμορφωθούν εντελώς όταν εφαρμόζονταν νέοι όροι εμπλοκής».

Τζέιμς Γκράχαμ

θεατρικός συγγραφέας

«Οι νταήδες του σχολείου εντυπωσιάστηκαν»

«Προερχόμενος από μια μεταβιομηχανική πόλη ορυχείων στο Βόρειο Νότιγχαμσαϊρ, δεν θα ήμουν θεατρικός συγγραφέας αν δεν ήταν το σχολείο μου. Ημασταν η πρώτη ομάδα στην περιοχή που πήγε με μια παράσταση στο φεστιβάλ του Εδιμβούργου και για πρώτη χρονιά το σχολείο μας ανέβασε πρωτοκλασάτο έργο. Θυμάμαι να καταφθάνουν κουτιά με σενάρια του Μπρεχτ, του Μπέκετ και του Τσόρτσιλ. Ηταν ένα πραγματικό συλλογικό συναίσθημα, με μαθητές και καθηγητές να μαθαίνουν ταυτόχρονα πώς να το κάνουν.

Ακούγεται μαλακό και όμορφο, σε αυτή την πρώην πόλη των ορυχείων – το είδος του τόπου που δεν τείνει πάντα στο να είναι τα παιδιά εκφραστικά και δημιουργικά. Αλλά δεν θυμάμαι να αισθάνομαι καμία αντίθεση. Ο επικεφαλής της ποδοσφαιρικής ομάδας έπαιζε τον Ρωμαίο. Θυμάμαι ότι οι νταήδες του σχολείου εντυπωσιάστηκαν.

Ξέρουμε ότι υπάρχουν τόσο πολλά εμπόδια στην πρόσβαση, τη δημιουργία και τη θέαση του θεάτρου. Κάποια από αυτά είναι ψυχολογικά, οικονομικά, αλλά αν απλά δεν έχεις γνωρίσει θεατρικά έργα, παντομίμες, Σαίξπηρ, χορό ως μικρό παιδί, τότε είναι λιγότερο πιθανό να ενδιαφερθείς γι’ αυτά ως ενήλικος».

Κλιντ Ντάιερ

αναπληρωτής καλλιτεχνικός διευθυντής Εθνικού Θέατρου

«Σαν να προσπαθούσαν να ανάψουν το φως μέσα μας»

«Δεν θα είχα βρει το θέατρο αν δεν υπήρχε το σχολείο μου. Πήγα σε ένα πολύ σκληρό σχολείο στην περιοχή του Νιούχαμ του Λονδίνου, μία από τις φτωχότερες περιοχές της χώρας εκείνη την εποχή. Αλλά είχαμε ένα μικρό στούντιο θεάτρου. Ηταν καινούργιο – και το καινούργιο για εμάς ήταν κάτι όμορφο.

Κανείς δεν το είχε ονομάσει τότε, αλλά υπέφερα τρομερά από δυσλεξία. Πολλοί δάσκαλοι πίστευαν ότι ήμουν πεισματάρης. Αλλά η δεσποινίς Φάμπιαν δεν το πίστευε. Χρησιμοποιούσε τη λογοτεχνία, την ποίηση και το θέατρο για να ασχοληθεί με τα παιδιά που παρεξηγούνταν. Μας εμφύσησε την ιδέα ότι οι λέξεις μπορούσαν να μας ωφελήσουν με τρόπο που δεν μπορούσε να μας ωφελήσει η ενασχόληση με την επιστήμη. Οι φιλοδοξίες μας ήταν χαμηλές. Η εκπαίδευσή μας δεν είχε υποκινηθεί με τρόπο που να μας ενθαρρύνει να πιστέψουμε ότι είχαμε μια ζωή πέρα από την εργασία ή τη δουλειά στο μαγαζί. Αλλά καθ’ όλη τη διάρκεια της φοίτησής μου στο σχολείο έβλεπα τη Μις Φάμπιαν να διαλέγει ανθρώπους.

Μου ζητήθηκε να παίξω στο έργο “Fings Ain’t Wot They Used T’ Be”, το οποίο ήταν ένα παλιό έργο του Theatre Royal Stratford East που είχε δημιουργήσει η Τζόαν Λίτλγουντ. Κάναμε μόνο δύο ή τρεις παραστάσεις, αλλά όταν ο χαρακτήρας μου έφευγε από τη σκηνή κάθε βράδυ με χειροκροτούσαν. Ηταν ένα σοκ για όλους, συμπεριλαμβανομένου και εμού. Η υποκριτική είναι σαν το ναρκωτικό που οδηγεί σε έναν κόσμο καλλιτεχνίας. Ξαφνικά νιώθεις ότι μπορείς να κινηθείς στον κόσμο. Στο σχολείο μας ήρθαν ηθοποιοί από το Theatre Royal Stratford East. Μας ενθάρρυναν να κατανοήσουμε τον Σαίξπηρ με έναν τρόπο που ήταν σαν να προσπαθούσαν να ανάψουν το φως μέσα μας».