Σώζοντας τη Γη από τα πλαστικά

Τα πλαστικά έχουν προσφέρει τεράστια οφέλη τον περασμένο αιώνα, οδηγώντας την τεχνολογική καινοτομία, μεταμορφώνοντας την υγειονομική περίθαλψη και τροφοδοτώντας την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη. Ομως, όπως γνωρίζουμε τώρα, αυτή η πρόοδος είχε μεγάλο κόστος.

Από την εξόρυξη και τη μεταφορά των ορυκτών καυσίμων που απαιτούνται για την παραγωγή τους, μέσω της διαδικασίας κατασκευής, έως την καθημερινή χρήση και απόρριψή τους, κάθε στάδιο του κύκλου ζωής των πλαστικών συνεπάγεται ρύπανση και περιβαλλοντική υποβάθμιση.

Η τρέχουσα συζήτηση, ιδιαίτερα σχετικά με τα πλαστικά μιας χρήσης, επικεντρώνεται συχνά στην απόρριψη, προκαλώντας εκκλήσεις για λύσεις «κυκλικής οικονομίας», όπως η ανακύκλωση. Αλλά δεν υπάρχουν πραγματικά «ασφαλή πλαστικά» και οι ετικέτες των προϊόντων που ισχυρίζονται το αντίθετο είναι παραπλανητικές και συγκαλύπτουν τη ζημιά που προκαλείται από την εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου, η οποία αντιπροσωπεύει το 99% του πλαστικού στον κόσμο. Η παραγωγή πλαστικών δεν αποτελεί μόνο άμεση απειλή για την ανθρώπινη υγεία, αλλά και βασικό μοχλό της κλιματικής αλλαγής, καθώς αντιπροσωπεύει περίπου το 3%-8% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (GHG). Οι εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ υποδηλώνουν ότι, εάν επιμείνουν οι τρέχουσες τάσεις, η παγκόσμια χρήση πλαστικού – και τα απόβλητα που παράγει – θα μπορούσε σχεδόν να τριπλασιαστεί έως το 2060. Τα μισά από αυτά τα απόβλητα αναμένεται να καταλήξουν σε χώρους υγειονομικής ταφής, με λιγότερο από το 20% να ανακυκλώνεται.

Δυστυχώς, όπως συμβαίνει με πολλά θέματα, η αντίσταση από ισχυρά κατοχυρωμένα συμφέροντα μπορεί να εμποδίσει τα ουσιαστικά μέτρα να υλοποιηθούν. Σίγουρα η ανακύκλωση είναι απαραίτητη. Αλλά δεν μπορεί να προσφέρει τις απαραίτητες μειώσεις στην παραγωγή και κατανάλωση πλαστικών, ούτε μπορεί να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της πλαστικής ρύπανσης στην ανθρώπινη υγεία. Ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, χωρίς ευρύτερα μέτρα για τον έλεγχο της παραγωγής, η ρύπανση θα συνεχίσει να αυξάνεται, προκαλώντας σοβαρές κρίσεις στην υγεία, επιδεινώνοντας την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και επιταχύνοντας την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Oπως ήταν αναμενόμενο, τα λόμπι της βιομηχανίας πιέζουν για μια μη δεσμευτική διεθνή συνθήκη για τα πλαστικά χωρίς σαφή νομική εντολή και εκτελεστές δεσμεύσεις.

Καθώς η κλιματική κρίση επιδεινώνεται, η μείωση της πλαστικής ρύπανσης δεν ήταν ποτέ πιο επείγουσα. Για να διασφαλίσουμε ένα πιο βιώσιμο μέλλον, θα πρέπει να πιέσουμε τις κυβερνήσεις μας να δεσμευτούν σε μια δεσμευτική διεθνή συμφωνία που θα περιόριζε και τελικά θα μείωνε την παραγωγή και τη χρήση πλαστικών.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι καθηγήτρια Oικονομικών στο University of Massachusetts Amherst και μέλος του Transformational Economics Commission του Club of Rome. Είναι εκ των προέδρων της Independent Commission for the Reform of International Corporate Taxation (ανεξάρτητη επιτροπή για τη μεταρρύθμιση της διεθνούς εταιρικής φορολογίας)